Ανατροπή στο παγκόσμιο ακαδημαϊκό στερέωμα: Οκτώ κινεζικά πανεπιστήμια στην πρώτη δεκάδα, το Χάρβαρντ τρίτο
Λεωνίδας ΒουρλιώτηςΓια δεκαετίες, το Χάρβαρντ υπήρξε το σύμβολο της αμερικανικής ακαδημαϊκής υπεροχής. Σήμερα, όμως, η εικόνα αλλάζει. Σύμφωνα με την τελευταία κατάταξη Leiden, που αξιολογεί τα πανεπιστήμια με βάση τον όγκο και τον αντίκτυπο της επιστημονικής παραγωγής τους, το Χάρβαρντ υποχώρησε στην τρίτη θέση. Παράλληλα, οκτώ από τα δέκα κορυφαία πανεπιστήμια στον κόσμο είναι πλέον κινεζικά.
Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο αριθμούς και θέσεις σε πίνακες. Αποτυπώνει μια βαθύτερη μετατόπιση στη διεθνή ισορροπία της γνώσης και της επιστήμης. Η Κίνα φαίνεται να ανεβαίνει με ταχύτητα που προκαλεί ανησυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο παγκόσμιο ακαδημαϊκό στερέωμα.
Το Leiden Ranking, που καταρτίζεται από το Κέντρο Μελετών Επιστήμης και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου του Λέιντεν στην Ολλανδία, εξετάζει τα άρθρα που δημοσιεύονται σε επιστημονικά περιοδικά και τη συχνότητα αναφορών τους. Είναι μια κατάταξη που δεν αξιολογεί τη φήμη ή τα οικονομικά των ιδρυμάτων, αλλά καθαρά την παραγωγή γνώσης. Και σε αυτό το πεδίο, η Κίνα έχει ανεβάσει ταχύτητα με τρόπο εντυπωσιακό.
Η άνοδος της Κίνας στην έρευνα
Το Πανεπιστήμιο Zhejiang, που στις αρχές της δεκαετίας του 2000 βρισκόταν πολύ χαμηλά στην παγκόσμια κατάταξη, σήμερα φιγουράρει στην πρώτη θέση της λίστας Leiden. Στο ίδιο διάστημα, κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια, όπως το Χάρβαρντ, το MIT και το Στάνφορντ, έχουν αυξήσει τη δική τους ερευνητική παραγωγή, αλλά οι κινεζικές σχολές ανεβαίνουν πολύ γρηγορότερα.
«Η Κίνα χτίζει πραγματικά τεράστια ερευνητική δυναμική», λέει ο Μαρκ Νέισελ, διευθυντής του Κέντρου Μελετών Επιστήμης και Τεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λέιντεν. «Οι Κινέζοι ερευνητές δίνουν μεγάλη έμφαση στη δημοσίευση σε αγγλόφωνα περιοδικά που διαβάζονται διεθνώς, εξασφαλίζοντας ότι η εργασία τους θα έχει παγκόσμιο αντίκτυπο».
Η κινεζική στρατηγική περιλαμβάνει μεγάλες επενδύσεις στα πανεπιστήμια, προγράμματα προσέλκυσης ξένων ερευνητών και ειδικές βίζες για κορυφαίους αποφοίτους σε τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας. Οι προοπτικές είναι σαφείς: η επιστημονική κυριαρχία θεωρείται πλέον κρίσιμο εργαλείο εθνικής ισχύος.
Οι πιέσεις στα αμερικανικά ιδρύματα
Η εικόνα για τα κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια είναι πιο σύνθετη. Η κυβέρνηση Τραμπ προώθησε δραστικές περικοπές στις ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις για έρευνα, καθώς και αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές που επηρεάζουν διεθνείς φοιτητές και ερευνητές. Τον Αύγουστο του 2025, ο αριθμός των διεθνών φοιτητών που έφτασαν στις ΗΠΑ μειώθηκε κατά 19% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Το Χάρβαρντ μάλιστα δημιούργησε ειδική ιστοσελίδα για να καταγράψει τα είδη έρευνας που κινδυνεύουν να διακοπούν λόγω περικοπών, ενώ η Αμερικανική Ένωση Πανεπιστημιακών Καθηγητών κατέθεσε αγωγή για να αμφισβητήσει κάποιες από τις μειώσεις. Ένας ομοσπονδιακός δικαστής διέταξε την επαναφορά της χρηματοδότησης, αλλά οι περικοπές και οι περιορισμοί συνεχίζουν να αποτελούν πρόκληση.
Όχι μείωση ποιότητας, αλλά σχετική υποχώρηση
Παρά τις δυσκολίες, τα αμερικανικά ιδρύματα δεν παράγουν λιγότερη γνώση. Το Χάρβαρντ εξακολουθεί να είναι κορυφαίο σε επιστημονικά περιοδικά υψηλού κύρους και έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στις αναφορές. Το πρόβλημα είναι ότι η Κίνα προοδεύει με πολύ ταχύτερους ρυθμούς, δημιουργώντας μια νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων στην ακαδημαϊκή κυριαρχία.
Όπως σημειώνει ο Φιλ Μπέιτι, επικεφαλής διεθνών υποθέσεων του Times Higher Education, «η τάση αυτή δεν αφορά μόνο τα πανεπιστήμια, αλλά και τη χώρα συνολικά. Η επιστημονική κυριαρχία συνδέεται άμεσα με την παγκόσμια ισχύ και την ικανότητα διαμόρφωσης τεχνολογικών και οικονομικών προτύπων».
Η ιστορική προοπτική
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, επτά αμερικανικά πανεπιστήμια βρίσκονταν στην πρώτη δεκάδα της κατάταξης Leiden, με το Χάρβαρντ στην κορυφή. Σήμερα, μόνο το Χάρβαρντ και το Στάνφορντ παραμένουν κοντά στην κορυφή, ενώ το Πανεπιστήμιο Πεκίνου και το Τσινγκχουά, κάποτε μακριά από τις πρώτες θέσεις, βρίσκονται τώρα κοντά στην πρώτη δεκάδα.
Η Κίνα κατάφερε μέσα σε είκοσι χρόνια να δημιουργήσει μια τεράστια ερευνητική δυναμική, αμφισβητώντας ευθέως τη θέση των ΗΠΑ. Και δεν πρόκειται μόνο για αριθμούς: η στρατηγική επένδυση, η στόχευση ταλέντων και η διεθνής δικτύωση κάνουν την Κίνα ανταγωνιστικό παίκτη σε όλα τα επίπεδα.
Οι ευρύτερες συνέπειες
Η τάση αυτή έχει μεγαλύτερες συνέπειες από ό,τι μια απλή ακαδημαϊκή κατάταξη. Όπως επισημαίνει ο Ραφαέλ Ράιφ, πρώην πρόεδρος του MIT, «ο αριθμός και η ποιότητα των επιστημονικών εργασιών από την Κίνα είναι εντυπωσιακά και επισκιάζουν όσα κάνουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Η επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη συνδέεται πλέον άμεσα με την παγκόσμια ισχύ. Το να παραμένει ένα πανεπιστήμιο κορυφαίο δεν είναι μόνο θέμα ακαδημαϊκής τιμής – είναι θέμα στρατηγικής σημασίας για την εθνική οικονομία και την καινοτομία.
Το μέλλον της γνώσης
Η άνοδος της Κίνας δεν μειώνει την αξία των αμερικανικών πανεπιστημίων, αλλά αλλάζει το παγκόσμιο τοπίο της γνώσης. Η μάχη για την επιστημονική υπεροχή δεν τελειώνει ποτέ. Το στοίχημα για τα κορυφαία αμερικανικά ιδρύματα δεν είναι απλώς να παραμείνουν στην κορυφή, αλλά να συνεχίσουν να εμπνέουν, να καινοτομούν και να προσελκύουν τα καλύτερα μυαλά από όλο τον κόσμο.
Στο τέλος, οι πανεπιστημιακές κατατάξεις δεν είναι μόνο αριθμοί. Αφορούν τα μυαλά που τις δημιουργούν, τις ανακαλύψεις που αλλάζουν τον κόσμο και τη γνώση που διαχέεται σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Η Κίνα ανεβαίνει, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις, και η παγκόσμια επιστήμη δείχνει ότι δεν έχει πλέον κέντρο σταθερό. Είναι ένα δυναμικό πεδίο, όπου οι πρωτοπόροι αλλάζουν συνεχώς και οι ευκαιρίες για τους φοιτητές και τους ερευνητές είναι ανοιχτές όσο ποτέ.
ΠΗΓΗ:https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/503537_anatropi-sto-pagkosmio-akadimaiko-stereoma-okto-kinezika-panepistimia-stin-proti
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire