Στα 55 χρόνια από το θάνατο του
Γιάννης Καράβολας, Université du Québec à Montréal
Διάλεξη που έγινε στο Μοντρεάλ με ευθύνη Του Κέντρου Ελληνικών Ερευνών Καναδά-ΚΕΕΚ
στις 17 Απριλίου 2011
Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η
Ο Νίκος Νικολαίδης ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος και ένας καλλιτέχνης με πολλαπλά ταλέντα. Είχα την τύχη να τον γνωρίσω και να τον συναναστραφώ όταν ήμουν πολύ νέος. Επηρέασε σημαντικά την πνευματική μου διαμόρφωση και του είμαι γι’αυτό ευγνώμων. Οι αναμνήσεις μου από τις συναντήσεις που είχα μαζί του ανήκουν στις ωραιότερες της ζωής μου. Ευχαριστώ τον κ. Κωνσταντινίδη που με κάλεσε να σας μιλήσω απόψε για το μεγάλο Κύπριο συγγραφέα, κι’εσάς όλους που με τιμήσατε με την παρουσία σας. Μου δίδεται έτσι η ευκαιρία 55 χρόνια μετά το θάνατο του, να του εκφράσω το θαυμασμό μου και την αγάπη μου, κάτι που δεν πρόφτασα να του πω όσο ζούσε.
Στην ομιλία μου θα υπενθυμίσω πρώτα, για όσους δεν γνωρίζουν ποιός ήταν ο Νίκος Νικολαίδης ο Κύπριος, τα κυριότερα γεγονότα της πολυκύμαντης ζωής του, θα αναφέρω κατόπιν ορισμένες προσωπικές μου αναμνήσεις και στο τέλος θα σας πω λίγα λόγια για το ζωγραφικό και το συγγραφικό του έργο.
Α Π Ο Τ Η Ζ Ω Η ΤΟΥ Νίκου Νικολαΐδη τoυ ΚΥΠΡΙΟΥ
Ο Νίκος Νικολαΐδης γεννήθηκε στη Λευκωσία. Η ακριβής ημερομηνία της γέννησης του είναι αμφισβητούμενη. Οι περισσότεροι βιογράφοι του, όπως και ο ίδιος, αναφέρουν το 1884. Οι γονείς του ήταν φτωχοί: ο πατέρας του ονομάζονταν Κωστής Νικολαΐδης, η μητέρα του Ειρήνη Χατζηνικόλα. Ο Κωστής δούλευε στο μαγειρειό του Χατζηνικόλα. Λένε πως ο Κωστής και η Ειρήνη αγαπήθηκαν και κλέφτηκαν και ότι ο γάμος έγινε μετά τη γέννηση του Νίκου. Το δεύτερο παιδί ήταν κορίτσι. Στη γέννα όμως πέθανε η μάνα. Γι’αυτό ονόμασαν το μωρό Ειρήνη. Λίγο αργότερα πέθανε και ό Κωστής. Άλλοι λένε ότι πρώτα πέθανε ο πατέρας και μετά η μητέρα. Εν πάση περιπτώσει, τα ορφανά τα ανάλαβε μια φτωχιά θεία τους.
Ο Νίκος για να τη βοηθήσει πήγαινε το πρωί στο σχολείο και το απόγευμα δούλευε. Στην αρχή έκανε θελήματα, μετά εργαζόταν στην αγορά της γειτονιάς του. Αναγκαστικά παραμέλησε το σχολείο. Άλλωστε δεν αγαπούσε τον αυστηρό δάσκαλο. Ο δάσκαλος πάλι θεωρούσε το Νίκο ανεπίδεκτο μαθήσεως και τον έδινε για παράδειγμα που δεν πρέπει να μιμηθούν τ’άλλα παιδιά. Δέκα χρονών, εγκατέλειψε οριστικά το σχολείο. Όπως ήξερε να διαβάζει και να γράφει, έπιασε δουλιά σ’ένα βιβλιοδετείο. Μα επειδή πιο πολύ διάβαζε τα βιβλία παρά τα έδενε, το αφεντικό τον έδιωξε γρήγορα. Τότε πήρε το δρόμο και γύριζε τα μοναστήρια. Εκεί έμαθε πολλά και διάφορα πράγματα - την ιστορία και τις παραδόσεις του νησιού, να ζωγραφίζει τοπία και εικόνες και να γράφει στην καθαρεύουσα. Με λάθη βέβαια. Ορθογραφία δεν έμαθε ποτέ. Έγινε εικονογράφος.
