Πιερ Μπουρντιέ, ένας κορυφαίος κοινωνιολόγος, ένας σημαντικός διανοούμενος

Καρασαρίνης Μάρκος 

Ο Πιερ Μπουρντιέ στα χρόνια της κρίσης

Με αφορμή την επανέκδοση μιας συλλογής κριτικών παρεμβάσεων του γάλλου κοινωνιολόγου, συζητούμε με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκο Παναγιωτόπουλο, μαθητή και στενό φίλο του

Ο καθηγητής και στενός φίλος του Πιερ Μπουρντιέ Νίκος Παναγιωτόπουλος

 

Πιέρ Μπουρντιέ
Αντεπίθεση πυρών. Για ένα ευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα
Επιμέλεια Νίκος Παναγιωτόπουλος, μετάφραση Καίτη Διαμαντάκου, Λιλή Στυλιανούδη, Μαρία Θανοπούλου. Εκδόσεις Πατάκη, 2017
τιμή 15,40 ευρώ

Ενίοτε κάποιες μελλοντικές εξελίξεις μπορούν να περιγραφούν σε αδρές γραμμές από το παρελθόν, αρκεί να διαθέτει κανείς την απαραίτητη κριτική ματιά. Διαβάζοντας κανείς την «Αντεπίθεση πυρών. Για ένα ευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα» (εκδ. Πατάκη), ένα από τα τελευταία βιβλία του μεγάλου γάλλου κοινωνιολόγου Πιερ Μπουρντιέ (1930-2002), με παρεμβάσεις του γραμμένες στα τέλη της δεκαετίας του '90, που μόλις επανεκδόθηκε, βρίσκεται ήδη μέσα στο τοπίο της κρίσης: νεοφιλελεύθερες πολιτικές, εργασιακή αβεβαιότητα, παγκοσμιοποίηση των αγορών, υποβάθμιση του κοινωνικού κεφαλαίου. Για την επικαιρότητα του λόγου του Μπουρντιέ, την έννοια της «κριτικής αντεξουσίας» και την ανάγκη της συγκρότησης του «συλλογικού διανοούμενου» στα χρόνια της κρίσης μιλήσαμε με τον καθηγητή Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και αντιπρόεδρο του Ιδρύματος Μπουρντιέ, Νίκο Παναγιωτόπουλο.

Πόσο επίκαιρος είναι ο κριτικός λόγος του Πιερ Μπουρντιέ της δεκαετίας του '90 σήμερα, είκοσι χρόνια μετά;

«Θα μπορούσε να πει κανείς πως το βιβλίο γράφτηκε σήμερα δικαιώνοντας και την επιλογή μας να το επανεκδώσουμε, αλλά και την πρόθεσή μας με αφορμή την επανέκδοση αυτή να οργανώσουμε μια συζήτηση για τον ρόλο των επιστημόνων και γενικότερα των διανοουμένων σήμερα, την εποχή της κρίσης. Σε κάθε περίπτωση, οι αναλύσεις που εμπεριέχονται σε αυτό μας θυμίζουν πως η γνώση του κοινωνικού κόσμου που παρέχει η κοινωνιολογία, και γενικότερα η επιστήμη, αποτελεί αναμφίβολα έναν από τους απαραίτητους όρους μιας πραγματικά υπεύθυνης κριτικής σκέψης. Η υπενθύμιση αυτή είναι τελείως απαραίτητη σε μια εποχή όπου η όλο και πιο οργανική σύνδεση, όχι πάντα συνειδητή, μεταξύ διψασμένων για εξουσία "αυλικών" διανοουμένων και ανεπαρκών σε ιδέες ανθρώπων της εξουσίας δημιουργεί εμπόδια σε όποια προσπάθεια επιχειρεί να εμβολιάσει με λίγο ρεαλισμό τον κλειστό χώρο τον παραδομένο στις εσωτερικές του συγκρούσεις και στα ενδογενή διακυβεύματά του, που αποτελεί πλέον ο πολιτικός κόσμος».