Οι προσδοκίες των νεόπτωχων |
| Tου Ν. Γ. Ξυδακη |
| Η προσεκτική ανάγνωση των δημογραφικών χαρακτηριστικών των εκλογέων
του περασμένου καλοκαιριού και των ευρημάτων πρόσφατων δημοσκοπικών
ερευνών δείχνει την ελληνική κοινωνία να μετατοπίζεται μαζικά κατά την
πολιτική της έκφραση, έστω και στο σχετικά περιορισμένο πλαίσιο που
συνθέτουν οι υπάρχοντες κομματικοί σχηματισμοί. Οι μετακινήσεις δεν
έχουν να κάνουν τόσο με τις πολιτικές προτιμήσεις όσο με τις ραγδαίες
ανακατατάξεις στην οικονομική και κοινωνική πυραμίδα. Η ύφεση και η
ανεργία δεν είναι απλώς οικονομετρικοί δείκτες, αλλά φαινόμενα που κατ’
εξοχήν και απευθείας επηρεάζουν τις ζωές των ανθρώπων. Τα πολυπληθή στην
Ελλάδα μικροαστικά στρώματα ήταν τα πρώτα που ένιωσαν στο πετσί τους
τις επιπτώσεις της βαθιάς, παρατεταμένης ύφεσης: καταστράφηκαν
οικονομικά, κατρακύλησαν ταξικά, υποβαθμίστηκαν οι προσδοκίες τους. Οι
νεόπτωχοι, άνεργοι ή ημιαπασχολούμενοι, μαζί με την εργασία και το
εισόδημά τους, σε δυόμισι χρόνια έχασαν κάθε δυνατότητα παρέμβασης στο
παρόν και κάθε δυνατότητα σχεδιασμού του εγγύς μέλλοντος. |
Ο Ιταλός στοχαστής Αντόνιο Γκράμσι είχε ορίσει ως «εποχή των τεράτων» τη μεταβατική φάση ανάμεσα σε έναν παλιό κόσμο που πεθαίνει και έναν νέο που πασχίζει να γεννηθεί. Μια τέτοια διαδικασία βιώνει τους τελευταίους μήνες όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά ολόκληρη η Ευρώπη. Μετά την αργόσυρτη παρακμή των εθνικών κρατών πρόνοιας και του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, η οποία διήρκεσε περισσότερο από τρεις δεκαετίες, η διεθνής οικονομική κρίση και η επικράτηση νεοφιλελεύθερων πολιτικών για την αντιμετώπισή της επέφεραν τη ραγδαία αποσύνθεση κοινωνικών κατακτήσεων και κεκτημένων δικαιωμάτων, χωρίς πλέον προσχήματα. Η επιτάχυνση και συμπύκνωση του ιστορικού χρόνου προκαλεί αναπόφευκτα την εξάπλωση των κοινωνικών συγκρούσεων, δοκιμάζοντας τις αντοχές του πολιτικού συστήματος.