-
«Θα υπάρξει ανάκαμψη από την πανδημία, με τρομερό κόστος. Δεν θα υπάρξει ανάκαμψη από το λιώσιμο των πάγων και την υπερθέρμανση του πλανήτη», λέει ο Νόαμ Τσόμσκι. (Φωτ. A.P. / NADER DAOUD)
Ισως να μην υπάρχει κάτι που να μπορεί
να γράψει κανείς το οποίο δεν έχει ήδη ειπωθεί για τον Νόαμ Τσόμσκι
(Noam Chomsky, γενν. το 1928). Θεωρείται ο ιδρυτής της σύγχρονης
γλωσσολογίας, είναι ομότιμος καθηγητής του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της
Μασαχουσέτης (MIT) και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Αριζόνας.
Ο Τσόμσκι αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ένας από τους πιο σημαντικούς και πιο επιδραστικούς διανοούμενους εν ζωή. Η πολιτική δράση του είναι αλληλένδετη με το επιστημονικό του έργο, έχει γράψει πλήθος βιβλίων και άρθρων, ενώ δίνει διαλέξεις ασκώντας αιχμηρή κριτική στην εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, στην ολέθρια επιρροή των οικονομικών τους ελίτ στην εσωτερική πολιτική, ενώ δεν σταματά να στιγματίζει τη χειραγώγηση των ΜΜΕ.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Νόαμ Τσόμσκι κατατάσσεται στις
δέκα κορυφαίες πηγές παραπομπών στην Ιστορία, ανάμεσα στον Μαρξ, στον
Φρόιντ, στον Χέγκελ και στη Βίβλο. Η πλούσια πολιτική και κοινωνική του
δράση είναι αδύνατον να συνοψιστεί, η συνεπής ασυμβίβαστη φωνή του, από
τον πόλεμο του Βιετνάμ μέχρι τον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας και από
την Παλαιστίνη μέχρι το Ιράκ είναι έως σήμερα παρούσα, να μας
υπενθυμίζει για άλλη μία φορά πως οι άνθρωποι δεν πρέπει να αποδεχθούν
την παθητικότητα που υπαγορεύουν οι ισχυροί και πως, αν το κάνουν, η
μοίρα τους θα είναι ζοφερή.
– Με αφορμή την πανδημία και την ανεπάρκεια ή και κατάρρευση των συστημάτων υγείας, έγινε σαφές πως η αντίληψη της κοινωνίας ως επιχειρηματικού μοντέλου έχει αποτύχει. Ο νεοφιλελευθερισμός και οι homo economicus ηγέτες, όπως ο Τραμπ, φάνηκε πως δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μία κοινωνική κρίση με όρους επιχειρηματικούς. Πόσο φανερό πιστεύετε πως είναι αυτό στην αμερικανική αλλά και στην παγκόσμια κοινή γνώμη; Μπορούμε να ελπίζουμε σε μια προοδευτική ριζοσπαστικοποίηση ως απάντηση;
– Η πανδημία συνιστά ένα παράδειγμα της τρομερής ζημιάς που προκάλεσε η νεοφιλελεύθερη περίοδος στη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών. Ωστόσο, δεν πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις σχετικά με την πίστη στις αγορές ή στον homo economicus. Βασική αρχή του νεοφιλελευθερισμού είναι η μεταφορά της λήψης των αποφάσεων από τις κυβερνήσεις, οι οποίες ώς ένα βαθμό επηρεάζονται από την κοινή γνώμη, σε ιδιωτικές τυραννίες, που δρουν ανεξέλεγκτα και οι οποίες, σύμφωνα με το νεοφιλελεύθερο δόγμα, εστιάζουν αποκλειστικά στον προσωπικό πλουτισμό.
Μόλις απέκτησαν μεγαλύτερη εξουσία την περίοδο του Ρέιγκαν, της Θάτσερ και των ομοίων τους, έσπευσαν να αναμορφώσουν τις αγορές προς όφελός τους. Και, φυσικά, όταν προκαλούν κρίσεις, προσφεύγουν σε μεγάλο βαθμό στις κρατικές ενισχύσεις και στις διασώσεις, όπως συμβαίνει για άλλη μία φορά σήμερα.
Ο Τσόμσκι αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ένας από τους πιο σημαντικούς και πιο επιδραστικούς διανοούμενους εν ζωή. Η πολιτική δράση του είναι αλληλένδετη με το επιστημονικό του έργο, έχει γράψει πλήθος βιβλίων και άρθρων, ενώ δίνει διαλέξεις ασκώντας αιχμηρή κριτική στην εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, στην ολέθρια επιρροή των οικονομικών τους ελίτ στην εσωτερική πολιτική, ενώ δεν σταματά να στιγματίζει τη χειραγώγηση των ΜΜΕ.
– Με αφορμή την πανδημία και την ανεπάρκεια ή και κατάρρευση των συστημάτων υγείας, έγινε σαφές πως η αντίληψη της κοινωνίας ως επιχειρηματικού μοντέλου έχει αποτύχει. Ο νεοφιλελευθερισμός και οι homo economicus ηγέτες, όπως ο Τραμπ, φάνηκε πως δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μία κοινωνική κρίση με όρους επιχειρηματικούς. Πόσο φανερό πιστεύετε πως είναι αυτό στην αμερικανική αλλά και στην παγκόσμια κοινή γνώμη; Μπορούμε να ελπίζουμε σε μια προοδευτική ριζοσπαστικοποίηση ως απάντηση;
– Η πανδημία συνιστά ένα παράδειγμα της τρομερής ζημιάς που προκάλεσε η νεοφιλελεύθερη περίοδος στη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών. Ωστόσο, δεν πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις σχετικά με την πίστη στις αγορές ή στον homo economicus. Βασική αρχή του νεοφιλελευθερισμού είναι η μεταφορά της λήψης των αποφάσεων από τις κυβερνήσεις, οι οποίες ώς ένα βαθμό επηρεάζονται από την κοινή γνώμη, σε ιδιωτικές τυραννίες, που δρουν ανεξέλεγκτα και οι οποίες, σύμφωνα με το νεοφιλελεύθερο δόγμα, εστιάζουν αποκλειστικά στον προσωπικό πλουτισμό.
Μόλις απέκτησαν μεγαλύτερη εξουσία την περίοδο του Ρέιγκαν, της Θάτσερ και των ομοίων τους, έσπευσαν να αναμορφώσουν τις αγορές προς όφελός τους. Και, φυσικά, όταν προκαλούν κρίσεις, προσφεύγουν σε μεγάλο βαθμό στις κρατικές ενισχύσεις και στις διασώσεις, όπως συμβαίνει για άλλη μία φορά σήμερα.
