Δράττοντας την ευκαιρία της αντιπαράθεσης ανάμεσα στον Κώστα Σημίτη και τον Κώστα Καραμανλή στις αρχές Απριλίου 2021 για το σκέλος των ελληνοτουρκικών στη Συμφωνία του Ελσίνκι (1999), η «Καθημερινή» προχώρησε σε μία έρευνα για τις δύο σχολές σκέψης που προσδιορίζουν την ελληνική πολιτική στα θέματα αυτά. Κεντρικό κομμάτι στην έρευνα είναι το χρονικό των διαφορών από τη δικτατορία έως σήμερα, αλλά και η αναζήτηση των βαθύτερων αιτιών πίσω από αποφάσεις που έχουν ληφθεί. Την Κυριακή 9 Μαΐου η «Κ» δημοσίευσε το Α’ Μέρος αυτής της έρευνας, όπου εξηγήθηκε η γέννηση το 1976 και η διατήρηση έως σήμερα της απαγόρευσης διενέργειας σεισμικών ερευνών στο Αιγαίο πέρα από τα 6 μίλια των χωρικών υδάτων (μορατόριουμ). Εξηγήθηκε ακόμα η αποτύπωση του διαχρονικού μορατόριουμ στα πολιτικά κείμενα της Συνόδου του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη (1997) και της Συνόδου της Ε.Ε. στο Ελσίνκι (1999) που λειτούργησε ως απαραίτητη βάση εκκίνησης για την προσπάθεια επίλυσης της διαφοράς της υφαλοκρηπίδας που άρχιζε τότε με προγραμματισμένη κλιμάκωση το τέλος του 2004. Παρουσιάστηκε η πραγματικότητα των διερευνητικών επαφών του 2002-03 όπου Ελληνες και Τούρκοι συζητούσαν για τα χωρικά ύδατα, επικέντρωναν στην υφαλοκρηπίδα και είχαν συμφωνήσει στην αφαίρεση από την επερχόμενη διαπραγμάτευση ζητημάτων όπως οι γκρίζες ζώνες, η Θράκη και η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών. Εξηγήθηκε τέλος γιατί η Ελλάδα δεν διακινδύνευε μονομερή προσφυγή της Τουρκίας στη Χάγη. Στη σημερινή συνέχεια η «Κ» εξηγεί τις αιτίες που οδήγησαν στο τουρκικό casus belli το 1995, αλλά και τον λόγο για τον οποίο στις διερευνητικές επαφές του 2002-03 Ελληνες και Τούρκοι συζητούσαν για τη διευθέτηση των χωρικών υδάτων, παρά το γεγονός ότι η χάραξή τους αποτελεί μονομερές εθνικό δικαίωμα. Τέλος, γίνεται απόπειρα να αποτυπωθεί η πραγματική ουσία της διαφοράς των δύο ελληνικών σχολών για τα ελληνοτουρκικά, πέρα από τις επίσημες δηλώσεις.
