Ο Λάζαρος και τα μεταφυσικά προβλήματα για δυνατούς παίκτες

Η κατάθλιψη του Λαζάρου

Κώστας Γεωργουσόπουλος

Ο Αλβέρτος Καμύ έγραφε πως το μοναδικό και ουσιαστικότερο φιλοσοφικό ερώτημα είναι το πασίγνωστο του σαιξπηρικού «Αμλετ», «Να ζει κανείς ή να μη ζει;», πλησιέστερα μάλιστα στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο «Να υπάρχεις ή να μην υπάρχεις;».

Εκεί ο Σαίξπηρ, στιχοποιώντας και συμπυκνώνοντας το δοκίμιο του Μονταίνιου με το ίδιο περιεχόμενο, όπως μας υπέδειξε ο Γιαν Κοττ, με γνήσιο στωικό στοχασμό, αναλύει το δίλημμα και αποδέχεται το βάσανο της ύπαρξης, άρα και όσα δύναται να υποφέρει ο άνθρωπος εφ' όσον επιλέξει το ζην, αφού, όπως συμπεραίνει, δεν γνωρίζει, αν κατέβει από το πλοίο της ζωής, πού πάει!!! Πρέπει μάλιστα εδώ να σημειώσω πως του Σαίξπηρ προηγείται ο Σοφοκλής στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ», όπου σ' ένα χορικό ο ενενηντάχρονος τραγικός ποιητής με το στόμα του χορού λέει: «Καλύτερα να μην είχα ποτέ γεννηθεί. Αφού, όμως, γεννήθηκα, καλύτερα να αναχωρήσω από τη ζωή μια ώρα αρχύτερα»! Δεν χρειάζεται βέβαια να ψάξουμε περισσότερο για να διαπιστώσουμε πως ο άνθρωπος από τα σπήλαια κιόλας δεν έβλεπε με δέος το τετελεσμένο μοιραίο τέλος, αλλά κοιτώντας και το μυστήριο της γέννησης αναρωτιόταν αν είχε και ποιο νόημα η ύπαρξη, αφού ήταν δεδομένη η γραμμή, έστω κι αν είναι απροσδόκητη, του τερματισμού.