Καταφύγιο ελεύθερων ιδεών υπήρξε το βυζαντινό κάστρο
«Οταν στην Πόλη χτυπούσαν οι
καμπάνες πένθιμα, εδώ στον Μυστρά γεννιόταν ο Νέος Ελληνας, μια νέα
εθνική συνείδηση», αυτή που λίγο λίγο ανδρώνεται και ύστερα από τέσσερις
αιώνες, το 1821, αναγεννά το έθνος. Την ενδιαφέρουσα αυτή άποψη
τεκμηριώνει στο νέο εξαιρετικό βιβλίο του με τίτλο «Το πνεύμα του
Μυστρά» ο φιλόλογος, δάσκαλος χιλιάδων μαθητών του Γυμνασίου Σπάρτης που
σήμερα διαπρέπουν σε διάφορα επιστημονικά πεδία, Δημήτρης Γ.
Κατσαφάνας.
Ο σκοπός του δεν είναι μόνο να
αφηγηθεί την ιστορία του Μυστρά, πώς δηλαδή ένα άσημο βραχώδες έξαρμα
που οι ντόπιοι αποκαλούσαν Μυζηθρά (ίσως από το όνομα ενός Ελληνα
γαιοκτήμονα που είχε χτίσει εκεί ψηλά έναν πύργο για να επιβλέπει το
τιμάριό του), απέκτησε αίγλη μιας ξεχωριστής βυζαντινής καστροπολιτείας
με δραματική κατάληξη. Συνθέτοντας το παζλ με όλα τα στοιχεία που μπορεί
κανείς να ερανιστεί από τη σχετική βιβλιογραφία, προσφέρει ένα χυμώδες
και ζωντανό αφήγημα που μοιάζει περισσότερο με κατάθεση ψυχής.
Και όπως ο ίδιος γράφει: «Ο Μυστράς δεν είναι απλά ένα ιστορικό συμβάν. Ουσιαστικά είναι ο αντιθετικός διάλογος του ελληνικού πνεύματος με εκείνο το στατικό του Μεσαίωνα, είναι το έναυσμα των μεγάλων ιδεολογικών συγκρούσεων στο ύστερο Βυζάντιο και στη Δύση. Και είναι η φάτνη της Ιστορίας μας, όπου γεννιέται η Νέα Ελλάδα μέσα σε μια ατμόσφαιρα που έχει τα σταχτιά χρώματα μιας Μεγάλης Παρασκευής. Η τραγωδία που έχει ήδη αρχίσει για να κορυφωθεί το 1453, θα διαρκέσει τέσσερις αιώνες, για να ακολουθήσει, τέλος, η κάθαρση του δράματος με το 1821. Γεννιέται η Νέα Ελλάδα. Γεννιέται. Αναδύεται η Νέα Ελλάδα, ένα αρχαίο έθνος που τώρα γυρεύει να λάβει πολιτική υπόσταση, που ανανογιέται την πνευματική του ελευθερία».
