Η συζήτηση για την επόμενη μέρα της
κρίσης που προκάλεσε ο κορωνοϊός έχει ανοίξει και ακούονται διάφορες
απόψεις, με γενική την εντύπωση ότι τίποτε δεν θα είναι όπως
προηγουμένως. Ίσως είναι νωρίς ακόμη για να κάνει κανείς υποθέσεις για
την επόμενη μέρα όσο η κρίση συνεχίζεται και είναι άγνωστον πόσο θα
διαρκέσει για να μπορούν να καταμετρηθούν και οι συνέπειές της με τρόπο
πειστικό. Οι υποθέσεις που ακούονται περιστρέφονται κατά κύριο λόγο γύρω
από τρεις βασικούς πυλώνες του σημερινού πλανητικού οικοδομήματος και
αφορούν την παγκοσμιοποίηση, το κράτος και τις γεωπολιτικές
ανακατατάξεις. Υποστηρίζεται ότι και στους τρεις αυτούς πυλώνες θα
επέλθουν σημαντικές έως και τεκτονικές αλλαγές. Είναι όμως έτσι τα
πράγματα; Ή υπάρχει μια ευφορία στους αναλυτές που μιλούν για
κατακλυσμιαίες αλλαγές εκτός πραγματικότητας;
Ας ξεκινήσουμε με την παγκοσμιοποίηση. Αυτοί που υποστηρίζουν ότι η
παρούσα κρίση θα σημάνει το τέλος της παγκοσμιοποίησης, φοβάμαι ότι
εκλαμβάνουν τις επιθυμίες τους για πραγματικότητα. Κατ' αρχήν να πούμε
ότι η παγκοσμιοποίηση υπήρχε πάντοτε, έστω και σε περιορισμένο βαθμό,
από τότε που υπάρχουν οργανωμένες κοινωνίες. Ο Θουκυδίδης μάς λέει ότι ο
λοιμός των Αθηνών προέκυψε όταν ένα καράβι που μετέφερε σιτάρι από την
Αίγυπτο μετέφερε και τον «ιό» στο λιμάνι του Πειραιά. Η σημερινή
παγκοσμιοποίηση στηρίζεται σε δύο βασικά δεδομένα: τον καπιταλισμό και
την τεχνολογική επανάσταση. Δεν νοείται καπιταλισμός χωρίς
παγκοσμιοποίηση, είναι εκτός της λογικής του. Η δε τεχνολογική
επανάσταση που εξουδετέρωσε τις αποστάσεις και έκανε την επικοινωνία των
ανθρώπων άμεση και ζωντανή δεν πρόκειται να εκλείψει, απεναντίας θα
προχωρήσει ακόμη παραπέρα. Ο σημερινός κόσμος είναι όσο ποτέ άλλοτε
αλληλοσυνδεδεμένος. Όμως κάποια υποχώρηση της παγκοσμιοποίησης θα
υπάρξει, ανάλογα με την ενίσχυση που θα επιτύχει να έχει το εθνικό
κράτος. Η νέα παγκοσμιοποίηση πάντως, όποια μορφή και να πάρει, θα έχει
περισσότερο κινεζικό χρώμα. Μερικοί βλέπουν άλλωστε να έρχεται μια
κινεζοκεντρική παγκοσμιοποίηση.
