Στέφανος Κωνσταντινίδης*
Για την επόμενη μέρα, μετά την πανδημία, κάποιοι προβάλλουν τη δυναμική επάνοδο του εθνικού κράτους και το τέλος της παγκοσμιοποίησης. Όπως έχω ξαναγράψει, εκλαμβάνουν μάλλον τις επιθυμίες τους για πραγματικότητα. Η παγκοσμιοποίηση είναι συνδεδεμένη με τη λογική του καπιταλισμού και αυτήν της τεχνολογικής επανάστασης. Ούτε ο καπιταλισμός ούτε η τεχνολογική επανάσταση βολεύονται σε περιχαρακωμένα εθνικά σύνορα. Αλλαγές βεβαίως θα υπάρξουν και ενδεχομένως το κράτος-έθνος θα εξέλθει ενισχυμένο της παρούσας κρίσης. Άλλωστε ήταν πάντα παρόν, παρά τον πόλεμο που δέχτηκε από τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Το σημαντικό για την επόμενη μέρα είναι να τεθεί υπό έλεγχο η παγκοσμιοποίηση με κάποιους κανόνες που να περιορίζουν την ασυδοσία της, ειδικά την ακραία νεοφιλελεύθερη μορφή της. Αυτό θα επιτευχθεί, υπό τις παρούσες συνθήκες, εφόσον δεν αναμένεται αλλαγή του κοινωνικού συστήματος, με την ενίσχυση του εθνικού κράτους το οποίο θα ενεργεί και θα δραστηριοποιείται ως αντίβαρό της. Για να συμβεί όμως αυτό θα χρειαστεί να υπάρξουν πολιτικοί κάποιου αναστήματος και όχι οι σημερινοί που ενεργούν ως λογιστές-διαχειριστές του συστήματος. Το ιδανικό επίσης θα ήταν να δημιουργηθούν και κάποιοι διεθνείς μηχανισμοί ελέγχου των ασύδοτων αγορών. Εξυπακούεται επίσης η εισαγωγή κεϋνσιανών πολιτικών που θα επιτρέψουν μεγαλύτερο ρόλο του κράτους στην οικονομία, την ίση κατανομή βαρών και την απαραίτητη κοινωνική δικαιοσύνη υπέρ των φτωχότερων λαϊκών στρωμάτων, με περιορισμό των κοινωνικών ανισοτήτων και των ολιγαρχικών προνομίων. Και φυσικά την ενίσχυση των εθνικών συστημάτων υγείας που τα προηγούμενα χρόνια παραδόθηκαν στον ιδιωτικό τομέα.
