Μόνο η Θεία Κωμωδία του Δάντη και ο Σαίξπηρ μπορούν να ανταγωνιστούν Ομηρο και Παπαδιαμάντη και σε αριθμό και σε ποικιλία ανθρώπινων τύπων

Πινακοθήκη

Του ΚΩΣΤΑ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ

Πέρυσι είχα την τιμή να παρουσιάσω το έργο τού Παπαδιαμάντη στο αφιέρωμα που είχε οργανώσει ο Γιώργος Λιάνης στο πλαίσιο των «Πρέσπιων». Είχα επιλέξει, ανάμεσα στα εκατοντάδες ερεθίσματα για ανάλυση που δίνει ο μείζων Ελληνας διηγηματογράφος, την ανθρώπινη Πινακοθήκη του.

 Και είχα τονίσει πως λείπει από τη μελέτη του έργου του ένας κατάλογος με τα πρόσωπα που παρελαύνουν από τα κείμενά του. Χωρίς να υπερβάλλω, υπολόγισα πως όταν κανένας νέος φιλόλογος αποφασίσει με μία γενναία χορηγία να συντάξει το Λεξικό χαρακτήρων και τύπων του παπαδιαμαντικού έργου, είμαι βέβαιος πως ο αριθμός των «κατοίκων» των κειμένων του θα είναι μεγαλύτερος από τον αριθμό των κατοίκων της Σκιάθου και των συνοικιών της Αθήνας που καταγράφουν τα δημοτολόγια.

Το Σκοτεινό Τρυγόνι - 1. Ο άλλος Παπαδιαμάντης

Σωκράτης ΜΑΛΑΜΑΣ - Τα δυο αδερφάκια / ποίηση του Αλεξανδρου Παπαδιαμάντη

Η κοινωνική διάσταση στη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη

Του ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΚΟΥΦΟΓΙΑΝΝΗ*

Στη "Φόνισσα", έχουμε να κάνουμε με μια ψυχή σε εξέγερση, μια ανάγλυφη παρουσίαση των κοινωνικών και ηθικών δομών της σκιαθίτικης αλλά και της ελλαδικής κοινωνίας.
Ο Παπαδιαμάντης κατανοεί την περιθωριοποίηση και την εξαθλίωση της γυναικείας ύπαρξης. Συναισθάνεται και συνειδητοποιεί την άνιση κατανομή των ρόλων σε βάρος των γυναικών που είναι υποδουλωμένες στις πατριαρχικές και ανδροκρατικές αντιλήψεις.

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Το μοιρολόγι της φώκιας

 

Το μοιρολόγι της φώκιας

Συγγραφέας: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Κάτω από τον κρημνόν, οπού βρέχουν τα κύματα, όπου κατέρχεται το μονοπάτι, το αρχίζον από τον ανεμόμυλον του Μαμογιάννη, οπού αντικρύζει τα Μνημούρια, και δυτικώς, δίπλα εις την χαμηλήν προεξοχήν του γιαλού, την οποίαν τα μαγκόπαιδα του χωρίου, οπού δεν παύουν από πρωίας μέχρις εσπέρας, όλον το θέρος, να κολυμβούν εκεί τριγύρω, ονομάζουν το Κοχύλι -φαίνεται να έχη τοιούτον σχήμα- κατέβαινε το βράδυ-βράδυ η γριά-Λούκαινα, μία χαροκαμένη πτωχή γραία, κρατούσα υπό την μασχάλην μίαν αβασταγήν, διά να πλύνη τα μάλλινα σινδόνια της εις το κύμα το αλμυρόν, είτα να ξεγλυκάνη εις την μικράν βρύσιν, το Γλυφονέρι, οπού δακρύζει από τον βράχον του σχιστολίθου, και χύνεται ηρέμα εις τα κύματα.

Ο «κοσμοκαλόγερος» της πεζογραφίας μας

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Εκατό χρόνια συμπληρώνονται από το θάνατό του

Εκατό χρόνια συμπληρώνονται από το θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και η «εκκλησία» της νεώτερης ελληνικής γραμματείας μας εορτάζει τη μνήμη του «Αγίου των Γραμμάτων»  που γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου του 1851 και πέθανε στις 3 Ιανουαρίου του 1911.

Ο «κοσμοκαλόγερος» της πεζογραφίας μας εξακολουθεί ακόμη και σήμερα -στους ψηφιακούς καιρούς μας- να φωτίζει με το κεράκι του το ελληνικό διήγημα, προσφέροντας το Χριστόψωμο του ύφους και του ήθους του.

Το θεωρούμενο από όλους κορυφαίο έργο του «Η φόνισσα» μοιάζει σύγχρονο ,εμπνέοντας κινηματογραφιστές και σκηνοθέτες. Η υπόθεση-αν εξαιρέσεις τα γραφικά ονόματα της εποχής- μοιάζει τωρινή, παρ' όλο που γράφτηκε το 1902: «Η θεία Χαδούλα της Φραγκογιαννούς, απεγνωσμένη από τον οικογενειακό αυταρχισμό, παραλογίζεται και σκοτώνει μικρά κορίτσια προκειμένου να γλυτώσει αυτά και τους γονείς τους από τα βάσανα που ήταν συνταυτισμένα με τις γυναίκες εκείνου του κόσμου. Περιγράφοντας τους φόνους και την καταδίωξή της από τα όργανα της τάξεως, ο Παπαδιαμάντης οδηγεί την ηρωίδα του σε απόκρημνο παραθαλάσσιο γκρεμό, για να πνιγεί "εις το ήμισυ του δρόμου μεταξύ της θείας και της ανθρωπίνης Δικαιοσύνης».