Του Στέφανου Κωνστανίδη*
Τον Δεκέμβριο του 1945 φυγαδεύτηκαν από
την Ελλάδα στη Γαλλία, όπου αναδείκτηκαν σε ηγετικές μορφές της νεοελληνικής
και της γαλλικής διανόησης, ένας
αριθμός νέων Ελλήνων διανοουμένων με το θρυλικό πλοίο «Ματαρόα».
Επρόκειτο για νέους που επελέγηκαν από τον διευθυντή του Γαλλικού
Ινστιτούτου της Αθήνας Οκτάβιο Μερλιέ, ένα ακούραστο πνευματικό άνθρωπο, και
στάληκαν στη Γαλλία για ανώτερες σπουδές. Αρκετοί από αυτούς κατεδιώκοντο
για τις πολιτικές τους ιδέες, είχαν πάρει μέρος στην Εθνική Αντίσταση και
κάποιοι όπως ο Γιάννης Ξενάκης, που αναδείκτηκε αργότερα στο διεθνές στερέωμα
ως συνθέτης και αρχιτέκτονας και ο σκηνοθέτης και θεωρητικός του κινηματογράφου
Άδωνις Κύρου είχαν τραυματιστεί στα Δεκεμβριανά του 1944. Ο Μερλιέ στόχευε να
τους αποσπάσει από τον Εμφύλιο Πόλεμο που είχε ήδη αρχίσει με τα Δεκεμβριανά,
να τους γλυτώσει από τις διώξεις και να τους στείλει για σπουδές στη
Γαλλία με την σκέψη να συμβάλουν
αργότερα στην ανοικοδόμηση της Ελλάδας. Φυσικά με την μετεμφυλιακή κατάσταση
που επεκράτησε στη χώρα η συντριπτική πλειοψηφία τους παρέμεινε στη Γαλλία αφού
οι περισσότεροι διώκονταν πάντα. Ο Ξενάκης για παράδειγμα είχε καταδικαστεί
ερήμην σε θάνατο και στον ιστορικό Νίκο Σβορώνο αφαιρέθηκε ακόμη και η ελληνική
ιθαγένεια. Το θρυλικό καράβι που σφράγισε τη μοίρα 200 περίπου νέων που
φυγαδεύτηκαν τότε από τον Πειραιά, στα τέλη Δεκεμβρίου 1945, λεγόταν «Ματαρόα»
( Mataroa). Ήταν ένα νεοζηλανδέζικο καράβι και το όνομά του, από τα
πολυνησιακά, σημαίνει «η γυναίκα με τα μεγάλα μάτια». Χρησιμοποιήθηκε για τη
μεταφορά χιλιάδων Αμερικανών πεζοναυτών για την απόβαση στη Νορμανδία, αλλά και
πολλών εκατοντάδων Εβραίων που επέζησαν από τα χιτλερικά στρατόπεδα προς την
Παλαιστίνη. Από τον Πειραιά μετέφερε τους Έλληνες αυτούς μετοίκους στον Τάραντα
της Κάτω Ιταλίας και από εκεί με τραίνο έφτασαν στο Παρίσι. Αν και η πλειοψηφία
αυτών που μετέφερε το «Ματαρόα»
προέρχονταν από το χώρο της Αριστεράς και αρκετοί διώκονταν, υπήρχαν
εντούτοις και κάποιοι νέοι από το χώρο της Δεξιάς, γόνοι αστικών οικογενειών
που φυγαδεύτηκαν επίσης στο Παρίσι.
