Ο κριτικός Δημήτρης Ραυτόπουλος: «Η λογοτεχνία πρέπει να διαρρήξει το κλειστό της σύμπαν»

Κριτικός ο οποίος αντιστρατεύτηκε την προσπάθεια της μεταπολεμικής Αριστεράς να χειραγωγήσει πολιτικά τη λογοτεχνία, μέσα από την αρθρογραφία του στην «Επιθεώρηση Τέχνης», ένα περιοδικό που προερχόταν από τους κόλπους της αριστερής διανόησης, ο Δ. Ραυτόπουλος -στην ένατη δεκαετία της ζωής του- λέει πως ο Εμφύλιος δεν τελείωσε ποτέ για τη λογοτεχνία, σημειώνοντας πως το εμφυλιακό μυθιστόρημα ξεκινάει με την τριλογία του Στρατή Τσίρκα «Ακυβέρνητες πολιτείες».

Οι πληγές του Εμφυλίου

Εμφυλιοπολεμικά

Ημέρα με την ημέρα πολλαπλασιάζονται οι ιστορικές μελέτες και τα λογοτεχνικά κείμενα που έχουν σημείο αναφοράς ή έλκουν την καταγωγή τους από τον ελληνικό Εμφύλιο και μετα-Εμφύλιο. Αν κρίνουμε από τις συζητήσεις που ακούμε να γίνονται συχνά πυκνά στα αθηναϊκά βιβλιοπωλεία, τα οποία καθημερινά επισκεπτόμαστε, το θέμα παραμένει ακόμη ζεστό.

Και δεν είναι σημερινό, λόγω της κρίσης. Η φιλολογία του Εμφυλίου δεν έπαψε να απασχολεί ένα μέρος του αναγνωστικού κοινού. Το οποίο δεν ανήκει κατ' ανάγκην στην Αριστερά.
Τελευταίο βιβλιογραφικό απόκτημα, ο συλλογικός τόμος «Εμφύλιος: Πολιτισμικό τραύμα», τον οποίο έχουν επιμεληθεί ο Νίκος Δεμερτζής, η Ελένη Πασχαλούδη και ο Γιώργος Αντωνίου (εκδόσεις Αλεξάνδρεια). Σ' αυτό ο Εμφύλιος αντιμετωπίζεται ως παρελθόν, που επιβιώνει στο παρόν, χωρίς να επισκιάζεται από την αφήγηση της Εθνικής Αντίστασης. Το κύριο ερώτημα, το οποίο διαπερνά τις προσεγγίσεις, είναι το εξής: «Με ποιους όρους η κοινωνία "θυμάται" και "ξεχνά" το παρελθόν της;».