Μαρία Θερμού
Γκίκας, ο πιο Ευρωπαίος από τους Ελληνες
Μια μονογραφία για τον μεγάλο ζωγράφο
που φωτίζει κάθε πτυχή της 73χρονης πορείας του
«Αυτοπροσωπογραφία», λάδι σε μουσαμά του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα (1942).
Πρωτοπόρος, επαναστάτης,
συντηρητικός, κυβιστής, «νεοκυβιστής», άσκοπα εκλεκτικιστής; Τι από όλα
αυτά ήταν ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας; Και τι άφησε πίσω του;
Περισσότεροι από 1.000 πίνακες και πάνω από 4.000 σχέδια
«δείχνουν πως η τέχνη του υπήρξε γι' αυτόν τροφοδότης της ύπαρξής του»
γράφει η ιστορικός τέχνης Κλεάνθη-Χριστίνα Βαλκανά για τον πιο Ευρωπαίο
από τους έλληνες δημιουργούς της εποχής του και ταυτόχρονα έναν από
τους κύριους εκπροσώπους της Γενιάς του '30 με τη χιμαιρική αναζήτηση
της ελληνικότητας.
Οσο για τα ερωτήματα που η ίδια θέτει, την απάντηση δίνει η
εξαντλητική μελέτη του έργου του, μια πραγματεία για τον μεγάλο ζωγράφο
μέσα από την οποία φωτίζεται και η παραμικρή πτυχή της 73χρονης πορείας
του στην τέχνη: από τα πρώτα σχέδια που ζωγράφισε σε παιδική ηλικία ως
το τέλος της ζωής του, όταν μόνο αμυδρά ήταν σε θέση πλέον να διακρίνει
σχήματα και χρώματα. Πρόκειται για την πρώτη μονογραφικού χαρακτήρα
μελέτη του έργου του Γκίκα, που συγκεντρώνει και παρουσιάζει συνολικά τη
ζωγραφική του σε όλα τα εξελικτικά της στάδια με στόχο την ανάδειξη της
πολυπλοκότητας και της ευρύτητάς της. Και υπό αυτή τη σκοπιά αποτελεί
μια πολύτιμη κατάθεση, που χάρη στην επιμέλεια της συγγραφέως
αναδεικνύεται στο κατ' εξοχήν έργο-εργαλείο για την ουσιαστική γνωριμία
με τον δημιουργό.