Ο σημερινός Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο κάποιοι αποκάλεσαν ειρωνικά χαλίφη, προσπάθησε να εκμεταλλευτεί την έννοια της Ούμμα, της κοινότητας δηλαδή των πιστών του Ισλάμ, για να διεισδύσει στον αραβικό κόσμο και στις χώρες της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*
Η κρίση στις διάφορες χώρες του ισλαμικού κόσμου
φέρνει στην επικαιρότητα ένα βασικό πρόβλημα που αφορά τη δομή του κράτους
στον ισλαμικό κόσμο. Καθώς είναι γνωστό
το σύγχρονο κράτος στη μορφή που το γνωρίζουμε σήμερα στη Δύση είναι το αποτέλεσμα διεργασιών που ξεκίνησαν με την
άνοδο της αστικής τάξης και την κατάργηση του φεουδαρχικού κρατικού μοντέλου,
περνώντας από την ενδιάμεση μορφή του απολυταρχικού κράτους. Έτσι δημιουργήθηκε
το κράτος-έθνος στην περίοδο του 18ου και 19ου αιώνα. Όλα
αυτά βέβαια με υπόβαθρο την αλλαγή των παραγωγικών σχέσεων. Θεωρητικά το κράτος
αυτό οικοδομήθηκε πάνω στις ιδέες της Αναγέννησης και κυρίως του Διαφωτισμού.
Το μοντέλο αυτό του εθνικού κράτους επιβλήθηκε στη συνέχεια από τη Δύση στον
υπόλοιπο κόσμο. Στον ισλαμικό όμως κόσμο αντιμετώπισε την αντίσταση της Ούμμα,
της κοινωνίας δηλαδή των πιστών. Σύμφωνα με τις αρχές του Ισλάμ η έννοια της
Ούμμα περιλαμβάνει όλους τους πιστούς ανεξάρτητα εθνικής καταγωγής. Επιπλέον
στο Ισλάμ το εγκόσμιο και το θρησκευτικό στοιχείο ταυτίζονται στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου τρόπου ζωής, όπου το θρησκευτικό και το πολιτικό δεν διαχωρίζονται.