Λογοτεχνία - Στράτης Μυριβήλης

Αντιμιλιταριστής πατριώτης και λυρικός πεζογράφος 

 

 

Ράνια Πολυκανδριώτη*

Ο Στράτης Μυριβήλης, ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της γενιάς του '30, αντιμιλιταριστής πατριώτης και λυρικός πεζογράφος του Αιγαίου, ένας «αδιάλλακτος της λογοτεχνίας» σε συνεχή αναζήτηση της ελληνικότητας, γεννήθηκε στην υπόδουλη ακόμη Συκαμιά της Λέσβου το 1890. Ανήκει στη γενιά εκείνη που πολέμησε για την ανόρθωση του ελληνισμού κατά τους βαλκανικούς πολέμους, που παρακολούθησε με πόνο τη Μικρασιατική Καταστροφή και την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας και τελικά στράφηκε σε έναν ενδοσκοπικό εθνικισμό, αναζητώντας με πάθος τα διακριτικά της ελληνικής συνείδησης στην ελληνική γη και στη λαϊκή παράδοση.

Η γενιά του ’30

Υµνήθηκαν, κατηγορήθηκαν, µας σφράγισαν  


Μανώλης Πιµπλής

Έχει απλώσει τη σκιά της πάνω σε ό,τι καλό ή λιγότερο καλό παρήγαγε η εγχώρια τέχνη και λογοτεχνία τον 20ό αιώνα. Αλλά ενώ η παρουσία της είναι ακραία επιβλητική, η γενιά του ’30… και των δύο ελληνικών Νοµπέλ έχει επίσης προκαλέσει ερωτηµατικά
«Πλήθος πατείς-µε πατώ-σε, κυρίως νεολαία. Δεν το λέω δηµόσια, µα θυµούµαι καλά πως εγώ πρώτος µεταχειρίστηκα τον όρο γενεά του 1930. Συνειδητά και εκ προθέσεως προσπάθησα από καιρό να δηµιουργήσω και να επιβάλω το µύθο του 1930 και τώρα βλέπω ότι κάτι κατόρθωσα. Η οριστική καθιέρωση του µύθου ήτανε της οµιλίας µου ο σκοπός. Το κάνω αυτό γιατί πιστεύω πως µια πνευµατική ζωή ανοργάνωτη και άστατη σαν τη δική µας έχει ανάγκη από τέτοιους µύθους, από καιρό σε καιρό,για να συγκεντρώνεται, να τονώνεται και να επιβάλλεται κατά κάποιον τρόπο στο κοινό της».

Αυτά γράφει ο Γιώργος Θεοτοκάς στο ηµερολόγιό του, για τη διάλεξη που είχε δώσει στις 22 Νοεµβρίου 1947 στο «Αθήναιον» µε θέµα «Η λογοτεχνική γενεά του 1930». Στον Θεοτοκά,άλλωστε,φαίνεταινα ανήκει και η πατρότητα του όρου, τον οποίο χρησιµοποίησε για πρώτη φορά δέκα χρόνια πριν. Ο ίδιος άνθρωπος είχε δηµοσιεύσει το 1929 το δοκίµιο «Ελεύθερο πνεύµα», που αναδείχθηκε µε τον καιρό σε ιδρυτικό κείµενο της γενιάς – για «πνευµατικό µανιφέστο» µίλησε τότε οΝικόλας Κάλας. Εξ ου και ο Θεοτοκάς «γενικά θεωρείται ο θεωρητικός και ο ανάδοχος της γενιάς του ‘30», όπως γράφει στο πολύ ενδιαφέρον, πολυπρισµατικό και λίαν κατατοπιστικό δοκίµιό του «Οµύθος της γενιάς του τριάντα»  ο καθηγητής στο Πανεπιστήµιο του Μπέρµιγχαµ, ΔηµήτρηςΤζιόβας.