Οι θύρες και η χρεία
Του Κώστα Γεωργουσόπουλου
Εχει συχνά ειπωθεί πως οι μεγάλοι ποιητές των εθνών βλέπουν εκεί που δεν μπορούν ή που δεν θέλουν να δουν οι πολιτικοί αλλά και οι πολίτες που έχουν στερηθεί από την πολιτική την οξυδέρκεια να βλέπουν το μέλλον. Οι ποιητές δεν είναι προφήτες, με την έννοια που ο όρος αυτός παραπέμπει στους θεόπνευστους εκλεκτούς κάποιου θεού που τους διορίζει μεσάζοντες. Οι ποιητές απλώς έχουν πιο καθαρή την όραση, όραση λυγκός, ώστε να διαπερνούν τα τείχη της ανάγκης και να διεισδύουν στα σκοτάδια. Κι αυτό, θαρρώ, συμβαίνει γιατί οι μεγάλοι ποιητές έχουν συνείδηση της ιστορίας, άρα γνώση του παρελθόντος χρόνου που συχνά είναι εφαλτήριο για να εκτοξευτεί ο νους στο μέλλον. Οι μεγάλοι ποιητές δεν αρνούνται τη μνήμη, δεν ωραιοποιούν το παρελθόν και δεν διαστρεβλώνουν τα περασμένα γεγονότα. Ο σημαντικός, ίσως απόλυτος στις κρίσεις του, κριτικός του μέσου του 20ού αιώνα Γιάννης Αποστολάκης διέκρινε δύο κατηγορίες ποιητών. Τους ποιητές της Μνήμης και τους ποιητές της Ανάμνησης. Στην απόλυτη κρίση του, μόνος ποιητής Μνήμης ήταν ο λαός του δημοτικού τραγουδιού και ο Διονύσιος Σολωμός. Ο Κάλβος, ο Παλαμάς, ο Καβάφης ήταν ποιητές της Ανάμνησης.
