Ιδέες - Συνέντευξη - Ο πολιτειολόγος Γιαν-Βέρνερ Μίλερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον: «Τι είναι ο λαϊκισμός;»

Θανάσης Γιαλκέτσης

Ο Γερμανός πολιτειολόγος Γιαν-Βέρνερ Μίλερ είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον . Πρόσφατα κυκλοφόρησε και στη γλώσσα μας το βιβλίο του «Τι είναι ο λαϊκισμός;» (μετάφραση Δημήτρης Αντωνίου, εκδόσεις Πόλις, 2017). Η ακόλουθη συνέντευξη του Μίλερ δημοσιεύτηκε στην ιταλική ηλεκτρονική εφημερίδα Linkiesta.

• Τι είναι ο λαϊκισμός;

Να το διευκρινίσουμε αμέσως. Οποιος ασκεί κριτική στην κυβέρνηση, στις ελίτ ή στο κατεστημένο δεν είναι υποχρεωτικά λαϊκιστής. Ενας καλός πολίτης είναι φυσικό να είναι κριτικός απέναντι σε όσους διοικούν. Αυτό είναι το άλας της δημοκρατίας.

• Τι διακρίνει τότε ένα κίνημα ριζικής κριτικής στο status quo από ένα λαϊκιστικό κίνημα;

Ο τρόπος με τον οποίο ασκείται η κριτική. Οι λαϊκιστές αρνούνται τον πλουραλισμό, θεωρούν ότι είναι οι μόνοι που αντιπροσωπεύουν τον λαό, τη σιωπηλή πλειοψηφία. Η αξίωση να έχει το μονοπώλιο της εκπροσώπησης του λαού είναι εκείνη που δημιουργεί τον λαϊκιστή.

Η Χρυσή Αυγή

Η άνοδος της Χρυσής Αυγής έχει βαθύτερα κοινωνικά αίτια και επομένως θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το βαθύτερο κοινωνικό πρόβλημα που εκτρέφει το ακροδεξιό αυτό μόρφωμα

 

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη* 

Η εντυπωσιακή άνοδος της Χρυσής Αυγής αποτελεί μόνιμο θέμα συζήτησης στην Ελλάδα αλλά και εκτός της χώρας. Μεγάλες ξένες εφημερίδες και μεγάλα ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα ασχολήθηκαν κατά καιρούς με το φαινόμενο του κόμματος αυτού. Για την Ελλάδα πρόκειται για πρωτόγνωρο φαινόμενο γιατί τα ακροδεξιά πολιτικά μορφώματα παρέμεναν ως επί το πλείστον περιθωριακά. Υπήρξε βεβαίως προηγουμένως η περίπτωση του Λαϊκού Ορθόδοξου Συναγερμού-ΛΑΟΣ του Καρατζαφέρη ο οποίος είχε ενοποιήσει στο κόμμα του διάφορες ακροδεξιές ομάδες αλλά ο ίδιος προερχόταν από τη Νέα Δημοκρατία και πέτυχε γρήγορα με διάφορους πολιτικούς ελιγμούς να γίνει αποδεκτός από το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Αντίθετα η Χρυσή Αυγή παραμένει ένα αντισυστημικό μόρφωμα με ακραίες ιδέες και μια ακραία πρακτική.

Ελλάδα - Ανακυκλώνοντας την άγνοια

Του Πέτρου Mαρτινίδη*

«Κάθε γενιά νομίζει ότι είναι προορισμένη να ξαναφτιάξει τον κόσμο. Η δική μου ξέρει ότι δεν θα τον ξαναφτιάξει, αλλά η αποστολή της είναι ίσως πιο σπουδαία. Πρέπει να εμποδίσει τον κόσμο να χαλάσει.»
Αλμπερ Καμυ
(Ομιλία για το Νομπέλ Λογοτεχνίας, το 1957)
Οσο περισσότερα μαθαίνει κανείς για τον κόσμο, τόσο περισσότερο νιώθει την ανάγκη να τον αλλάξει. Μαθαίνοντας ακόμη περισσότερα, συνειδητοποιεί και πόσο γεμάτο παγίδες είναι ένα τέτοιο εγχείρημα.

Τσβετάν Τοντόροφ: ένας σύγχρονος διαφωτιστής

Κριτήριο της αυτονομίας ο ορθός λόγος

 Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

«Χρειάζεται άραγε... υπεράσπιση ο Διαφωτισμός σήμερα;» θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς. Κάποιος άλλος θα έλεγε «μα μετά το Αουσβιτς, υπάρχουν επιχειρήματα υπέρ του Διαφωτισμού;». Κάποιος τρίτος μπορεί να πει «μα ποιον απασχολεί ή ποιον θα έπρεπε να απασχολεί ο Διαφωτισμός σε μια εποχή που αμφισβητούνται οι μεγάλες κατακτήσεις της κοινωνικής Ευρώπης;». Ή πάλι «μπορούν τα προτάγματα του Διαφωτισμού να βοηθήσουν κανέναν στον σημερινό ιδιαίτερα πολύπλοκο κόσμο;». Πιστεύω πως ο Τσβετάν Τοντόροφ αυτές τις αντιρρήσεις θα άκουγε και αποφάσισε να γράψει αυτό το σύντομο, αλλά περιεκτικό και υπερπολύτιμο δοκίμιο.

Πασίγνωστος κριτικός της λογοτεχνίας, ιστορικός και φιλόσοφος, ο Τσβετάν Τοντόροφ εγκατέλειψε τη Βουλγαρία το 1963 σε ηλικία 24 ετών και εγκαταστάθηκε στη Γαλλία. Γνώριζε ως νέος και φοιτητής τι σημαίνει να σου στερούν τη δυνατότητα να ζεις ως αυτόνομο και ελεύθερο άτομο και αυτή τη γνώση και εμπειρία τη μετέφερε στη νέα του πατρίδα, τη Γαλλία, μετατρέποντας την σε βασικό μοτίβο της σκέψης και της γραφής του. Ο συγγραφέας δεν είναι Γάλλος «βουλγαρικής καταγωγής», αλλά Βούλγαρος που βίωσε τον ολοκληρωτισμό στην πράξη και καταφεύγοντας στη Γαλλία γνώρισε τι σημαίνει να ζει κανείς σε μια αστική δημοκρατία.