λήμματα
Του Βασίλη Παπαβασιλείου
αυτοεξαίρεση.
Ενα από τα μεγαλύτερα κακά μιας ομαδικής καταστροφής είναι ότι δεν
κάνει διάκριση μεταξύ δικαίων και αδίκων. Είναι, δηλαδή, σαν να
καταργείται στην πράξη μια αρχή με την οποία, υποτίθεται, γαλουχούνται
οι άνθρωποι ενόψει της «κανονικής ζωής» που τους περιμένει. Να
ξεχωρίζεις το καλό από το κακό, το σωστό από το λάθος, το δίκαιο από το
άδικο, τον Ιησού από τον Βαραββά, είναι ο βασικός πυλώνας της ηθικής
παιδείας του ανθρώπου, η πεμπτουσία του προτάγματος της ενάρετης ζωής.
Αυτό ακριβώς σου απαγορεύει η ομαδική καταστροφή ή (παραλλαγή της) η
αυτοκαταστροφή μιας συλλογικότητας: να νιώθεις ενάρετος εσύ ανάμεσα σε
φαύλους, άξιος ανάμεσα σε τιποτένιους, αθώος ανάμεσα σε ένοχους. Η κοινή
ιδιότητα του ναυαγού έρχεται και επικαλύπτει τις μανιχαϊστικές
διχοτομήσεις ιδεών, συμπεριφορών και χαρακτήρων. Ετσι συμβαίνει όταν
βουλιάζει το καράβι που μεταφέρει έναν λαό στη θάλασσα της Ιστορίας. Γι'
αυτό, σε τέτοιες ώρες, είναι ανέντιμη (κάτι περισσότερο: μάταιη)
οποιαδήποτε προσπάθεια αυτοεξαίρεσης του οποιουδήποτε από τον κύκλο της
συμφοράς. Μπορεί να μην υπήρξες προσωπικά φυσικός συναυτουργός της
γενικής κατάρρευσης, υπήρξες όμως θεατής της. Ξετυλίχτηκε μπροστά στα
μάτια σου και, μέχρι νεωτέρας διαταγής, ενοχοποιητικός παράγοντας δεν
είναι μόνο τα χέρια μας που απεργάζονται το κακό αλλά και τα μάτια μας
που το βλέπουν να διαπράττεται.
δανεικά. Στην ελληνική γλώσσα, συνώνυμο του «αγύριστα». Υπάρχουν
και οι διασκεδαστικοί τύποι, πολιτικοί μεταπολιτευτικής κοπής, οι
οποίοι, αφού βύθισαν τη χώρα στο χρέος, επαγγέλλονται σήμερα μια Ελλάδα
«αυτοδύναμη», που θα ζει «χωρίς δάνειες δυνάμεις», και άλλες παρόμοιες
αερολογίες της δεκάρας.
