ΤΟΥ ΦΟΙΒΟΥ ΓΚΙΚΟΠΟΥΛΟΥ*
Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε το «ωραίο» ως μια προέκταση του «καλού»; Κι ακόμη: θα μπορούσαμε να φτάσουμε σταδιακά σε μια διαβάθμιση καλλιτεχνικών αξιών στη βάση «επιλογών» με αισθητικές «έννοιες» που σκοπό έχουν την αφαίρεση του προσωπείου των πλαστών ιδεολογημάτων; Αναμφίβολα, η αισθητική λειτουργία του λόγου έχει στενούς δεσμούς με την ιδεολογία, τουλάχιστον με το νόημα ότι κάθε έργο τέχνης παρουσιάζεται και ως ιδεολογικό παράδειγμα που άμεσα προσβλέπει (ή επιβάλλει;) στο να κοιτάμε έναν συγκεκριμένο κόσμο και όχι κάποιον άλλο, να δίνουμε στα γεγονότα κάποιες συγκεκριμένες εξηγήσεις και όχι διαφορετικές, και μέσα από ένα σύνθετο μηχανισμό παρεμβάσεων μας φέρνει κοντά σε ορισμένους τρόπους συμπεριφοράς και όχι σε άλλους.
Για να προσεγγίσουμε την έννοια της τέχνης σ’ εκείνη της ιδεολογίας, και σε κατάλληλους όρους, θα πρέπει να αποφύγουμε το πέρασμα από αυτούς που μόνον επιφανειακά φαίνονται σωστοί, δηλαδή εκείνους των επιπόλαιων απομιμήσεων (πάνω απ’ όλα του τύπου «ρεαλιστικός», «παραστατικός», «περιγραφικός» και ούτω καθ’ εξής) κι αντίθετα να παραμείνουμε σε μια πλατφόρμα περισσότερων δομικών αναλογιών. Τότε, απ’ αυτό το σημείο, ο συνειρμός των όρων όπως ιδεολογία και λόγος, μολονότι δεν έχει γίνει ακόμη κατανοητός, πρέπει να δοθεί ως δεδομένος αν επιθυμούμε να επιχειρήσουμε και άλλα περάσματα.
Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε το «ωραίο» ως μια προέκταση του «καλού»; Κι ακόμη: θα μπορούσαμε να φτάσουμε σταδιακά σε μια διαβάθμιση καλλιτεχνικών αξιών στη βάση «επιλογών» με αισθητικές «έννοιες» που σκοπό έχουν την αφαίρεση του προσωπείου των πλαστών ιδεολογημάτων; Αναμφίβολα, η αισθητική λειτουργία του λόγου έχει στενούς δεσμούς με την ιδεολογία, τουλάχιστον με το νόημα ότι κάθε έργο τέχνης παρουσιάζεται και ως ιδεολογικό παράδειγμα που άμεσα προσβλέπει (ή επιβάλλει;) στο να κοιτάμε έναν συγκεκριμένο κόσμο και όχι κάποιον άλλο, να δίνουμε στα γεγονότα κάποιες συγκεκριμένες εξηγήσεις και όχι διαφορετικές, και μέσα από ένα σύνθετο μηχανισμό παρεμβάσεων μας φέρνει κοντά σε ορισμένους τρόπους συμπεριφοράς και όχι σε άλλους.
Για να προσεγγίσουμε την έννοια της τέχνης σ’ εκείνη της ιδεολογίας, και σε κατάλληλους όρους, θα πρέπει να αποφύγουμε το πέρασμα από αυτούς που μόνον επιφανειακά φαίνονται σωστοί, δηλαδή εκείνους των επιπόλαιων απομιμήσεων (πάνω απ’ όλα του τύπου «ρεαλιστικός», «παραστατικός», «περιγραφικός» και ούτω καθ’ εξής) κι αντίθετα να παραμείνουμε σε μια πλατφόρμα περισσότερων δομικών αναλογιών. Τότε, απ’ αυτό το σημείο, ο συνειρμός των όρων όπως ιδεολογία και λόγος, μολονότι δεν έχει γίνει ακόμη κατανοητός, πρέπει να δοθεί ως δεδομένος αν επιθυμούμε να επιχειρήσουμε και άλλα περάσματα.