Η ελληνική ταυτότητα στα χρόνια του Αγώνα

ΤΑΚΗΣ ΚΑΤΣΙΜΑΡΔΟΣ

Οι πρώτες απαντήσεις στο ερώτημα ποιος είναι Ελληνας και ποιος «αλλοεθνής» μπορούσε να γίνει πολίτης.

Ποιος είναι Ελληνας; Ποια απάντηση έδινε η Επανάσταση του 1821; Ποιον θεωρούσαν πολίτη τα πρώτα συνταγματικά κείμενα του Αγώνα; Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες και αυτονόητες, όπως σήμερα. Αν και όχι τόσο με τις διαφορετικές προσεγγίσεις περί «ελληνικής ταυτότητας», αλλά και το περίπλοκο μεταναστευτικό πρόβλημα.  

     

Ελληνες της εποχής του Αγώνα. Αυτό που τους ξεχώριζε με ασφάλεια από τους «άλλους» και έκανε το «εμείς» ήταν η χριστιανική θρησκεία. Οι άλλες «ταυτότητες»  θα προστεθούν αργότερα.

Mε την κήρυξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα επιβαλλόταν να περιγραφεί ποιος είναι Ελληνας. Να οριστεί από την αρχή τότε, παρά το γεγονός ότι κάποιες προδιαγραφές πρόσφεραν οι διαφωτιστές (Κοραής, Καταρτζής, Ρήγας κ.ά.) κατά την προεπαναστατική περίοδο. Εξαιρετικά δυσχερές εγχείρημα πριν από τη συγκρότηση του έθνους-κράτους.