Θέατρο και φασισμός - Η Κάτια Γέρου επί σκηνής σε φιλμικό ρόλο της Σοφίας Λόρεν («Μια ξεχωριστή μέρα» του Σκόλα)

«Ο φασισμός απλώνεται σαν δηλητήριο στην Ευρώπη» 

Αν ζούσε σήμερα ο Κάλβος (που έγραψε «Καλύτερα, καλύτερα διασκορπισμένοι οι Ελληνες (...) ψωμοζητούντες· παρά προστάτας 'νάχωμεν»), θα τον περιλάμβαναν τα πρωινάδικα και θα τον εξευτέλιζαν. Θα του 'λεγαν «είσαι προδότης και υπερβολικός»

 

Της Ιωάννας ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ

 

«Τι είναι ο φασισμός; Μα ο γκροτέσκο διαχωρισμός των ανθρώπων σε αναλώσιμους -όπως η οικογένεια από τη Συρία που θαλασσοπνίγηκε- και σε εκλεκτούς -όπως ο τροϊκανός που πάει για σκι, κι όταν επιστρέψει θα πει το «χρησμό» του κι εμείς θα κρεμαστούμε απ' τα χείλη του και θα τρέμουμε αν θα γλιτώσουμε τα σπίτια και τις συντάξεις μας», λέει με αγανάκτηση η Κάτια Γέρου, η οποία, σε μια συγκινητική, ώριμη, «γήινη» ερμηνεία, ενσαρκώνει την αστοιχείωτη, αγαθή Αντονιέτα, κινηματογραφικό ρόλο που υποδύθηκε η Σοφία Λόρεν, δίπλα στον Γκαμπριέλε-Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, στο «Μια ξεχωριστή μέρα» του Ετορε Σκόλα. 

Η Κάτια Γέρου-Αντονιέτα στην αγκαλιά του Γκαμπριέλε-Νίκου Νίκα, 
στη σκηνή του «Scrow» Στο φόντο τρέχουν επίκαιρα στιγμιότυπα από 
την επίσκεψη του Χίτλερ στον Μουσολίνι (Ρώμη, 1938)

Φασισμός και «επικίνδυνες τάξεις»

Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Ανήσυχος με αυτά που βιώνει καθημερινά στο Βερολίνο, ο Αϊνστάιν ξεκινά το καλοκαίρι του 1931 αλληλογραφία με τον Ζίγκμουντ Φρόιντ, όπου αναπτύσσει προβληματισμούς για την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού και την απειλή ενός νέου Μεγάλου Πολέμου. Το βασικό ερώτημα που θέτει στην πρώτη επιστολή του είναι «πώς θα σταματήσουμε την ψύχωση του μίσους και της καταστροφής», που εξαπλώνεται ταχύτατα στον γερμανικό πληθυσμό. «Δεν εννοώ βέβαια», υπογραμμίζει ο Αϊνστάιν, «μόνο τους αποκαλούμενους “ακαλλιέργητη μάζα”. Η εμπειρία μου δείχνει ότι η υποτιθέμενη αφρόκρεμα της διανόησης είναι η πλέον επιρρεπής σε τέτοιου είδους ολέθριες αυθυποβολές». Η διαπίστωση αυτή ακούγεται σήμερα ως μια εξαιρετικά επίκαιρη (λόγω Χρυσής Αυγής) όσο και ενοχλητική αλήθεια. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι ο νεοφασισμός ευδοκιμεί μόνο ή κυρίως μεταξύ των «κατώτερων», οικονομικά και μορφωτικά, στρωμάτων, αυτών των «επικίνδυνων τάξεων» που είναι πάντα επιρρεπείς στα πολιτικά «άκρα», σε αντιδιαστολή με τη μορφωμένη «μεσαία τάξη», η οποία θεωρείται εξ ορισμού το σταθερό θεμέλιο της Δημοκρατίας. Μια θεώρηση, η οποία αποπνέει ταξική προκατάληψη και συγκρούεται με την ιστορική πείρα.

Η ψυχοπαθολογία της ''εκκόλαψης του αυγού του φιδιού''

Του Εμμανουήλ Πολυζόπουλου, Ψυχίατρου Η ανάπτυξη θεωριών ρατσισμού, ολοκληρωτισμού και πολιτικών διαχωρισμού των ανθρώπων με βάση κάποια χαρακτηριστικά τους, επιτυγχάνεται μέσω της χειραγώγησης του ατόμου, μέσα από την αδρανοποίηση του ατόμου, ως λογικά σκεπτόμενου όντος και ακολούθως η ένταξή του σε ομάδες, οι οποίες πλέον αναλαμβάνουν ολοκληρωτικά να καθοδηγούν και να εξουσιάζουν όλες τις πτυχές της ζωής του. Το άτομο χάνει την δυνατότητα να σκέφτεται και να δρα βάσει της προηγούμενης λογικής του, των παλιών αξιακών συστημάτων και υιοθετεί νέες αξίες, εκχωρώντας ταυτόχρονα τα βασικά ατομικά του χαρακτηριστικά (βούληση, σκέψη, πράξη, προσωπικές αξίες και  ηθική) στον αρχηγό και στην ομάδα. Έτσι, το άτομο καθίσταται τυφλό όργανο υπακοής, ενώ πλέον αναπαράγει άκριτα την νέα γι’ αυτόν ιδεολογία, καθοδηγούμενο μόνο από φανατικό και βίαιο συναίσθημα. Χωρίς αυτά τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν μπορεί να επιβιώσει μια ολοκληρωτική ιδεολογία, όπως αυτή του φασισμού. Πως όμως επιτυγχάνεται αυτό; Οικονομική ή άλλου τύπου ανθρωπιστική Κρίση.

Συνομιλώντας με τον Κουβανό συγγραφέα Λεονάρδο Παδούρα - Ο φασισμός και ο ναζισμός ήταν πάντα παιδιά της κρίσης

Οταν μια κοινωνία έχει αγγίξει πάτο και έρχεται κάποιος με το περίβλημα του Μεσσία, τότε μπορούν να συμβούν τα πάντα

Του Γιάννη Ε. ΣΤΑΜΟΥ

«Στον άνθρωπο που αγαπούσε τα σκυλιά» (Εκδ. Καστανιώτη, μτφρ. Κώστας Αθανασίου), ο Λεονάρδο Παδούρα ξετυλίγει τη μεγάλη ουτοπία του 20ού αιώνα. Την προσδοκία των ανθρώπων για μια πιο δίκαιη κοινωνία. Μια ελπίδα που ματαιώθηκε μαζί με τις κυρίαρχες πολιτικές ιδεολογίες.

Ο Κουβανός συγγραφέας καταβυθίζεται στη σκοτεινή ιστορία της δολοφονίας του Τρότσκι από τον Ραμόν Μερκαντέρ και συνθέτει ένα μυθιστόρημα, που με όχημα τη μυθοπλασία, φέρνει στην επιφάνεια αλήθειες που είχαν αποσιωπηθεί επιμελώς.
Με αφορμή τη παρουσίαση του βιβλίου του στον Ιανό, συναντήσαμε τον Λεονάρδο Παδούρα και συζητήσαμε για τις εξαγγελίες που διαστρεβλώθηκαν, για την κατάσταση στην Ευρώπη αλλά και το αίσθημα απογοήτευσης μιας ολόκληρης γενιάς Κουβανών.

Απέναντι στο φασισμό

Του ΣΤΑΘΗ ΚΟΥΒΕΛΑΚΗ*

Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με το φασιστικό φαινόμενο. Οχι με ένα αυταρχικό καθεστώς, με μια στρατιωτική δικτατορία ή με μια ένοπλη αντεπανάσταση, όπως το μετεμφυλιακό «κράτος των εθνικοφρόνων», αλλά με το φασισμό ως κίνημα «από τα κάτω», με σημαντικά ερείσματα στην κοινωνία και διακριτή παρουσία στην πολιτική ζωή. Ας το ξεκαθαρίσουμε ευθύς εξαρχής.

Η δυναμική που εκφράζει η Χρυσή Αυγή (Χ.Α.) είναι φασισμός όχι απλά επειδή το ιδεολογικό της στίγμα είναι σαφώς τέτοιου είδους, αλλά επειδή στην περίπτωσή της η ιδεολογία έχει έναν απόλυτα πρακτικό χαρακτήρα. Η Χ.Α. δεν είναι ένα απλό ακροδεξιό μόρφωμα, με σημαία το ρατσισμό και τον εθνικισμό, όπως προηγουμένως ο ΛΑΟΣ ή αντίστοιχα κόμματα στην Ευρώπη, που παίζουν στο ταμπλό της κοινοβουλευτικής πολιτικής.
Η παραστρατιωτική συγκρότηση, η άσκηση βίας έναντι στοχοποιημένων ομάδων και ατόμων δεν αποτελεί δευτερεύουσα όψη της δραστηριότητάς της αλλά το επίκεντρό της, αυτό που καθιστά το μήνυμά της αντιληπτό και δημοφιλές σε τμήματα της ελληνικής κοινωνίας. Και ο πυρήνας του μηνύματος είναι σαφής, τραγικά σαφής με μια έννοια: αυτό που χρειάζεται η χώρα για να σωθεί από τη σημερινή καταστροφή είναι να επιβληθεί «νόμος και τάξη». Και για να γίνει αυτό πρέπει το κοινωνικό-εθνικό σώμα να αποκαθαρθεί από το «μίασμα», κατ' αρχάς από τους «μετανάστες» και τις κάθε είδους «παρεκκλίνουσες μειοψηφίες», αλλά και ευρύτερα από όσους αποτελούν τον πολιτικά οριζόμενο «εσωτερικό εχθρό»: την Αριστερά, τα συνδικάτα, τις κοινωνικές και πολιτιστικές οργανώσεις.

Όταν ο φασισμός μας χτυπά την πόρτα

 Σωκράτη, πάρε τ’ όπλο σου

Του Τάκη θεοδωρόπουλου

Δύο μέρες τώρα στύβω το μυαλό μου για να βρω τις ομοιότητες ανάμεσα στον Σωκράτη και τον θανόντα Δημήτρη Ντερτιλή. Ακούγοντας τον Μητροπολίτη Αμβρόσιο να τους συγκρίνει, σκέφτηκα την αγάπη του ενός για τη φιλοσοφία και αναρωτήθηκα μήπως κι ο άλλος είχε κάποια τέτοια κρυφή έφεση την οποία αγνοούσαμε όσο ζούσε, και κάποιος Πλάτων που κυκλοφορεί ανάμεσά μας θα μας την αποκαλύψει οσονούπω. Κι ο Σωκράτης, όταν πέθανε, παρεξηγημένος ήταν.

Ο γέρων Αιγιαλείας, βέβαια, φρόντισε να ξεκαθαρίσει πως «η κοινοβουλευτική δημοκρατία», η αληθινή, «χρειάζεται φαντασία», και συμπεραίνω πως η ελλειμματική δική μου δεν είναι σε θέση να κατανοήσει τη σύγκριση. Είπε επίσης πως ο τελευταίος έγκλειστος των χουντικών αντιμετώπισε άφοβος τον θάνατο. Δεν εξήγησε αν εννοούσε τον θάνατο του άοπλου νέου τον οποίον δολοφόνησε εν ψυχρώ και για τον οποίο καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Η ίδια δημοκρατική του φαντασία επέτρεψε και τη σύγκριση με τον Κολοκοτρώνη, ο οποίος, όπως ανέφερε στον επικήδειο, πέθανε κι αυτός στη φυλακή όπως ο Ντερτιλής. Τι σημασία έχει αν δεν πέθανε στη φυλακή ο Γέρος του Μοριά; Καμιά. Οταν η φαντασία αναλαμβάνει την εξουσία του νου, αυτά φαντάζουν ασήμαντες λεπτομέρειες.

Κι όμως, όλα αυτά δεν θα είχαν καμία σημασία αν η περιρρέουσα ατμόσφαιρα δεν ήταν αυτή που ήταν. Αν δεν άκουγες κάθε μέρα γύρω σου κάποιον να λέει «πού είσαι ρε Παπαδόπουλε, για να διώξεις τα λαμόγια», αν οι συγκεντρωμένοι έξω από τους Αγίους Θεοδώρους στο Πρώτο δεν φώναζαν «αλήτες, προδότες, πολιτικοί» κι αν δεν ήξερες πως το σύνθημα δεν αγγίζει μόνο τους νοσταλγούς της χούντας. Αν με άλλα λόγια, η πολιτική ζωή της χώρας δεν έμοιαζε με ένα τρύπιο κουρέλι που δεν μπορεί να προστατεύσει κανέναν από την παγωνιά της ανασφάλειας και της αβεβαιότητας.

Φασισμός

Χέρι χέρι με τον Παναγιώταρο

Του Στέφανου Τζανάκη

Ποιος να το 'λεγε ότι θα ερχόταν μια μέρα που ο Γιάννης Δημαράς θα συνυπέγραφε με τον Νίκο Μιχαλολιάκο μία πρόταση παραπομπής σε Προκαταρκτική - δηλαδή Προανακριτική - Επιτροπή του Γιώργου Παπανδρέου...

Ηρθε, λοιπόν, αυτή η ημέρα - και πέρασε. Εγινε και η σχετική ψηφοφορία, βγήκαν και τα αποτελέσματα, που όλοι τα ξέρουμε πια. Ελάχιστη σημασία έχει πλέον τι ήταν εκείνο που τους έφερε κοντά. Το ερώτημα είναι πού θα βγει αυτό το συνοικέσιο - και πόσο επικίνδυνο μπορεί να είναι για την πολιτική μας ζωή.

Μετά τις εκλογές του Ιουνίου η Χρυσή Αυγή είναι σταθερά τρίτο κόμμα στις προτιμήσεις των πολιτών. Ο κ. Κασιδιάρης, έπειτα από τα προεκλογικά του ανδραγαθήματα με τη Λιάνα Κανέλλη και τη Ρένα Δούρου, παρέλαβε - ευτυχώς φραστικά - τη Φωτεινή Πιπιλή, χωρίς να κουνηθεί φύλλο στη Βουλή.

Και γιατί να μην το κάνει συνήθεια να επιτίθεται σε κυρίες; Εκ του εκλογικού αποτελέσματος ωφέλησε το κόμμα του και τον «αρχηγό». Τι σημαίνει αυτό; Οτι η ατμόσφαιρα στην κοινωνία τα ζητάει κάτι τέτοια. Οτι η οργή μεγάλων στρωμάτων εκτονώνεται μόνο με Κασιδιάρη. Και εις άλλα με υγεία...