Ελλάδα - Μονόδρομος η έρευνα

Εάν ενισχυθεί, αποτελεί ισχυρό όπλο για ανάπτυξη

 
Της Λίνας Γιάνναρου
«Ολα θα αλλάξουν εάν η έρευνα στην Ελλάδα αρχίσει να θεωρείται επένδυση και όχι δαπάνη». Στην άλλη άκρη της γραμμής βρίσκεται ο Θεόδωρος Φώτσης, διευθυντής του Ινστιτούτου Βιοϊατρικών Ερευνών του Ινστιτούτου Τεχνολογίας και Ερευνας που εδρεύει στην πανεπιστημιούπολη Ιωαννίνων και ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους στην Ελλάδα που, απομεσήμερο στο «βαθύ» καλοκαίρι, απαντά στο τηλέφωνο στο γραφείο του. Αυτό όμως τελικά είναι το λιγότερο «εξωπραγματικό» από όσα συμβαίνουν σε αυτό το ελάχιστο κομμάτι της χώρας.

Πέτρος Μάρκαρης - Ο Μονταλμπάν περιγράφει πού οδήγησε αυτό το μοντέλο της «ανάπτυξης» την Ισπανία και εμάς

 

Του Πέτρου Μάρκαρη

Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν έγραψε τις «Θάλασσες του Νότου» το 1979, τέσσερα χρόνια μετά τη μετάβαση της Ισπανίας από το καθεστώς του Φράνκο στη Δημοκρατία. Το μυθιστόρημα είναι χτισμένο πάνω στον επιχειρηματία Κάρλος Στούαρτ Πεδρέλ, ο οποίος ωφελήθηκε πλουσιοπάροχα από το καθεστώς του Φράνκο. Παρά την έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα και την οικονομική επιτυχία του, ο Πεδρέλ έχει, ωστόσο, ένα ρομαντικό όνειρο ζωής: να ταξιδέψει στις Θάλασσες του Νότου, δηλαδή σε εκείνο το κομμάτι του Ειρηνικού Ωκεανού, νότια του Παναμά, το οποίο καλύπτει επίσης την Πολυνησία και την Ωκεανία, ανατολικά της Αυστραλίας.

H άνιση ανάπτυξη

H άνιση ανάπτυξη

Η Ελλάδα και οι οικονομίες των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου

Του Σάββα Γ. Ρομπόλη

Οι δυσμενείς εξελίξεις στην Ελλάδα και στις άλλες μεσογειακές χώρες συνοδεύονται από ερμηνευτικές προσεγγίσεις αναλυτών και πολιτικών στη χώρα μας και στην Ευρώπη ότι η κρίση χρέους αποτελεί την προδιαγεγραμμένη έκβαση της δανειακής ανάπτυξης που γνώρισαν η Ελλάδα και οι άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Με άλλα λόγια, υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα και οι άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου μετέτρεψαν τις οικονομίες τους, διά μέσου του δανεισμού, σε οικονομίες της ζήτησης, δεδομένου ότι στη χώρας μας το 74% του ΑΕΠ το 2008 προερχόταν από τη ζήτηση και την καταναλωτική δαπάνη. Ομως κατ' αυτόν τον τρόπο οι αναπτυγμένες χώρες της Βόρειας Ευρώπης οργάνωσαν τους όρους και τις προϋποθέσεις της άνισης ανάπτυξης στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης μεταφέροντας σημαντικούς πόρους από τη Νότια στη Βόρεια Ευρώπη, είτε διά μέσου της εξόφλησης των δανείων, είτε διά μέσου της κατανάλωσης εισαγόμενων από τον Βορρά προϊόντων και υπηρεσιών. Βασικός μοχλός και συγκροτημένος μηχανισμός εγκαθίδρυσης και ενδυνάμωσης του μοντέλου της άνισης ανάπτυξης αποτέλεσε ο ευρωπαϊκός καταμερισμός εργασίας που τοποθέτησε την Ελλάδα και τις άλλες μεσογειακές χώρες στον δρόμο της σταδιακής τεχνολογικής, καινοτομικής, οργανωτικής και ποιοτικής απαξίωσης της παραγωγικής υποδομής στη μεταποίηση και στη γεωργία, με την κυρίαρχη επιλογή του τουρισμού, των κατασκευών και των υπηρεσιών. Αυτή η ευρωπαϊκή στρατηγική της άνισης ανάπτυξης οδήγησε την ελληνική οικονομία στην αξιοποίηση κυρίως της ανειδίκευτης και όχι ειδικευμένης εργασίας, στην παραγωγή προϊόντων χαμηλής ποιότητας, χαμηλής προστιθέμενης αξίας και χαμηλής διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας στις διεθνείς αγορές, με αποτέλεσμα τη δημιουργία «δίδυμων ελλειμμάτων» στα δημόσια οικονομικά (δημόσιο έλλειμμα και χρέος) και στις εξωτερικές συναλλαγές της χώρας (έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου).

Χρειάζονται επειγόντως ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης και μαζί ένας ριζικά νέος τρόπος διαβίωσης

Η διάψευση της διαρκούς ευημερίας Του Νικου Γ. Ξυδακη Η κρίση που πλήττει την Ευρώπη δεν θα ξεπεραστεί μόνο με οικονομική διαχείριση. Η παραγωγή χρήματος από την ΕΚΤ και η έκδοση ευρωομολόγου θα ανακουφίσουν οπωσδήποτε τις δοκιμαζόμενες χώρες, αλλά δεν θα επιλύσουν την ασυμμετρία εντός της Ευρωζώνης ούτε, πολύ περισσότερο, θα προσφέρουν μακροπρόθεσμη θωράκιση της Ε.Ε. έναντι των αναδυόμενων υπερδυνάμεων BRIC. Η κρίση της Ευρώπης δεν είναι μόνο οικονομική, είναι και πολιτική και ηθική, είναι κρίση στρατηγικού μοντέλου. Το θαυμαστό κράτος πρόνοιας του μεταπολέμου οικοδομήθηκε βάσει κοινωνικού συμβολαίου, αλλά και διότι η Ευρώπη απορροφούσε πλούτο από την περιφέρεια για να στηρίξει την ευημερία του προνομιούχου λευκού ανθρώπου. Η υπόσχεση της διαρκούς ευημερίας έχει διαψευσθεί, διότι συν τοις άλλοις η ευημερία εξετράπη σε καταναλωτική βουλιμία, σε απληστία και κατασπατάληση. Το καταναλωτικό τέρας της Δύσεως εξαντλεί όχι μόνο φυσικούς πόρους, όχι μόνο τον ανυπεράσπιστο πλούτο του Τρίτου Κόσμου, αλλά τώρα πλέον εξαντλεί τις ίδιες τις κοινωνίες, πλήττει τον δυτικό άνθρωπο.