Ελλάδα - Οι όροι του συμβεβηκότος

Του Παντελή Mπουκάλα
Αν γεννηθείς στο κέντρο μιας χώρας και δεν τύχει να κινηθείς προς την ακρότατη περιφέρειά της, μόνο από τα διαβάσματα ή κάποιες εκδρομές συνειδητοποιείς πως «από δω είμαστε εμείς κι από κει οι άλλοι». Και δεν είναι απίθανο να πενηνταρίσεις χωρίς να δεις ιδίοις όμμασι τους μειονοτικούς ομοεθνείς σου που ζουν στις άκρες, ενίοτε πίσω από μπάρες, πραγματικές ή (εξίσου χωριστικές) συμβολικές. Αν όμως έχεις γεννηθεί πάνω στο όριο, κοντά στα σύνορα, είτε υδάτινα είναι (σαν τον Εβρο) είτε μια νοητή γραμμή, χαραγμένη ύστερα από κάποια Συμφωνία, για την οποία οι τελευταίοι που ερωτώνται είναι οι αυτόχθονες, μαθαίνεις πολύ νωρίς ότι το τυχαίο είναι καθοριστικό μέρος του ανθρώπινου βίου.

Υποχωρούν τα κοινωνικά δικαιώματα και η εθνική συλλογική ταυτότητα

Το «δικαίωμα στη διαφορά»

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

Η αίσθηση, συγκροτημένη ή χαώδης, της ταυτότητας του υποκειμένου είναι διιστορική. Ερχεται από μακριά και «από μέσα». Αλλά η αίσθηση αυτή δεν προδικάζει το νόημά της. Αυτό εκφράζεται με λέξεις, γεννιέται από την ιστορία και εξελίσσεται μέσα στις συγκεκριμένες κοινωνίες. Ετσι είναι εντελώς αξιοσημείωτο ότι ως πρόσφατα το ζήτημα της ταυτότητας απασχολούσε σχεδόν αποκλειστικά τον φιλοσοφικό στοχασμό. Για τον καθημερινό λόγο παρέμενε αυτονόητο. Οι απαντήσεις στα ερωτήματα «ποιος» και «τι» είναι ο κάθε άνθρωπος, τι σημαίνουν οι ταυτότητες και τι «συνεπάγεται» η διαφορά του καθένα από τους άλλους δεν είχαν πολιτικές και ιδεολογικές συνδηλώσεις. Οντας διακριτός από τους άλλους, ο κάθε άνθρωπος αρκούνταν στο να ακολουθεί τη δική του μοίρα.