Ιδέες - Διάλογος μεταξύ του Γάλλου οικονομολόγου Τομά Πικετί και του Αμερικανού ανθρωπολόγου Ντείβιντ Γκρέμπερ

Συντάκτης: Θανάσης Γιαλκέτσης
 

Το βιβλίο του Αμερικανού ανθρωπολόγου Ντέιβιντ Γκρέμπερ «Χρέος. Τα πρώτα 5.000 χρόνια» (Στάσει εκπίπτοντες, 2013) και το βιβλίο του Γάλλου οικονομολόγου Τομά Πικετί «Το κεφάλαιο τον 21ο αιώνα» (Πόλις, 2014) είναι αναμφίβολα δύο από τα πιο σημαντικά έργα που κυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια και στη γλώσσα μας.
Και οι δύο συγγραφείς προσφεύγουν στην ιστορία της μακράς περιόδου –στους τελευταίους τρεις αιώνες ο Πικετί και στα τελευταία πέντε χιλιάδες χρόνια ο Γκρέμπερ- με σκοπό να προσφέρουν στον αναγνώστη ένα συναρπαστικό πανόραμα της δυναμικής των οικονομικών ανισοτήτων ο ένας και των μεταμορφώσεων του χρέους ο άλλος.

Ιδέες - Ο ιταλός φιλόσοφος Μαουρίτσιο Λατσαράτο υποστηρίζει ότι ο χρεωμένος άνθρωπος δεν είναι μόνο μια οικονομική μορφή, αλλά είναι και ένα ηθικό υποκείμενο, κατασκευασμένο και πειθαρχημένο από τη νεοφιλελεύθερη ηθική.

Το χρέος ως τεχνική διακυβέρνησης




Μαουρίτσιο Λατσαράτο



Από τον Θανάση Γιαλκέτση

Κυκλοφόρησε πρόσφατα και στη γλώσσα μας το βιβλίο του Ιταλού κοινωνιολόγου, φιλοσόφου και ακτιβιστή Μαουρίτσιο Λατσαράτο «Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου» (εκδόσεις «Αλεξάνδρεια», μετάφραση Γιώργος Καράμπελας). Η συνέντευξη του Μαουρίτσιο Λατσαράτο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Il Manifesto».

• Υποστηρίζετε ότι το όνομα του σύγχρονου καπιταλισμού είναι «οικονομία του χρέους» και ότι γι’ αυτήν, και όχι για «χρηματοπιστωτικό σύστημα», πρέπει να μιλάμε. Γιατί;

Γιατί πίσω από τη χρήση του όρου «χρηματοπιστωτικό σύστημα» λειτουργεί ακόμα η ιδέα μιας διαίρεσης μεταξύ «πραγματικής» οικονομίας και χρηματοπιστωτικής οικονομίας, μεταξύ προσόδου και κέρδους, που σήμερα είναι πλήρως ξεπερασμένη.

Και κανένας υπεύθυνος δεν θα πληρώσει, μόνο ο λαός ;

Η διάσωση, ο Γιώργος και ο Αντώνης

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΑΚΟΥΣΗΣ 

Αργά και βασανιστικά, με πολύ κόπο και ακόμη περισσότερες θυσίες από τους πολίτες της, η Ελλάδα μοιάζει να κερδίζει το στοίχημα διάσωσης της οικονομίας. Μετά και τις τελευταίες αναφορές των γερμανών επισήμων και ιδιαίτερα εκείνη του Αξελ Βέμπερ, του γερμανού κεντρικού τραπεζίτη που θα αντικαταστήσει τον Ζαν-Κλοντ Τρισέ στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, για επιμήκυνση των ελληνικών δανείων στα τριάντα χρόνια, προφανώς με αντάλλαγμα την υιοθέτηση σιδηράς δημοσιονομικής πειθαρχίας, άνοιξε ένα παράθυρο ευκαιρίας για τη χώρα μας και την ελληνική οικονομία.
Πλέον μπορεί να πει κανείς με σχετική ασφάλεια ότι η Ευρώπη έχει αποφασίσει να αναλάβει δράση για την οριστική αντιμετώπιση της κρίσης χρέους. Κατά τα φαινόμενα, στις 4 Φεβρουαρίου στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών θα γίνει μια πρώτη παρουσίαση ενός δυναμικού και αξιόπιστου σχεδίου παρέμβασης, ικανού να βγάλει οριστικά την Ευρώπη από την κρίση χρέους που τη βασανίζει εδώ και έναν χρόνο.

Το μέλλον μας

Έτσι μας βλέπουν οι ξένοι

Μάθιου Λιν
«Καλύτερα να χρεοκοπούσατε...»

ΑΡΓΥΡΗΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗΣ
 

 

 

Στο εξώφυλλο του βιβλίου συμβολικά απεικονίζεται η ελληνική σημαία

Και ξαφνικά, λίγο πριν από την Πρωτοχρονιά του 2011, τα τερματικά του Βloomberg, του εργαλείου που χρησιμοποιούν οι ανά τον κόσμο επενδυτές, γέμισαν με ελληνικές σημαίες. Δεν ήταν για καλό. Επρόκειτο για τη διαφήμιση του βιβλίου που έγραψε ο οικονομικός αναλυτής του Βloomberg Μάθιου Λιν με τίτλο «Χρεοκοπία - Η Ελλάδα, το ευρώ και η κρίση χρέους» (Βloomberg
Ρress, 2011). Κυκλοφορεί εδώ και λίγες ημέρες σε όλον τον κόσμο σε έκδοση του ίδιου του πρακτορείου. Η κεντρική ιδέα είναι ότι η Ελλάδα ξεγέλασε την Ευρώπη για να εισέλθει στην ευρωζώνη και τώρα παρασέρνει μια ήπειρο, ένα νόμισμα και ίσως το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα στην καταστροφή! Το βιβλίο βρίθει ειρωνικών σχολίων και απαξιωτικών χαρακτηρισμών για το
ελληνικό πολιτικό σύστημα και τους πολίτες, οι οποίοι παρουσιάζονται σχεδόν στο σύνολό τους διεφθαρμένοι. Οι απόψεις του βρετανού δημοσιογράφου-συγγραφέα έχουν ενδιαφέρον γιατί απηχούν σε μεγάλο βαθμό το κλίμα που επικρατεί για τη χώρα μας στις διεθνείς αγορές, στις τάξεις των διεθνών επενδυτών, δίχως μέχρι στιγμής ισχυρό και πειστικό αντίλογο.
- Τον Ιανουάριο του 2010 υποστηρίξατε ότι η καλύτερη λύση για την κρίση ήταν να αφεθεί η Ελλάδα από την ΕΕ να χρεοκοπήσει. Εξακολουθείτε να το πιστεύετε;

«Θα ήταν η καλύτερη λύση για την κρίση. Η Ελλάδα είχε δανειστεί πολύ περισσότερα χρήματα από όσα μπορούσε να αποπληρώσει. Υπό αυτές τις συνθήκες η καλύτερη λύση είναι μια οργανωμένη, μερική αναδιάρθρωση.

Συνεχίζει ο Ρουμπίνι το τροπάρι της πτώχευσης

Νουριέλ Ρουμπινί
Η Ελλάδα θα πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να αναδιαρθρώσει το χρέος της

 

Ο Ν. Ρουμπινί επιβιβάζεται σε ταξί μετά την συνάντηση του με τον Ελληνα πρωθυπουργό κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα

Η Ελλάδα θα πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να αναδιαρθρώσει το χρέος της, εκτιμά ο διάσημος οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπινί.
Σε συνέντευξη που έδωσε στο γερμανικό περιοδικό «Der Spiegel», o «κύριος Καταστροφή» τόνισε ότι «η χρηματοδότηση μιας χρεοκοπημένης χώρας και η επιβολή σοβαρότατων περικοπών, δεν αποτελεί λύση. Ακόμα και αν γίνει αύξηση της φορολογίας και οι δαπάνες μειωθούν, η Ελλάδα δεν θα γίνει περισσότερο ανταγωνιστική. Αντιθέτως, οι εξαγωγές θα μειωθούν, η ανεργία θα αυξηθεί και το μερίδιο της αγοράς θα χαθεί. Είναι απαραίτητο να έχουμε ένα Σχέδιο Β. Αυτό θα πρέπει να αποτελείται από έναν ορθολογιστικό τρόπο αναδιαπραγμάτευσης του χρέους. Να βρεθεί δηλαδή ένας τρόπος συνεννόησης μεταξύ πιστωτή και δανειζόμενου. Και θα πρέπει να βρούμε τρόπους αναπροσαρμογής για την Πορτογαλία και την Ισπανία».

Εκείνοι που δανείζουν αέρα μπορούν να χάσουν και κάτι

Τα χρέη, ο «κουβάς» και η σεισάχθεια...

  ΑΝΔΡΕΑΣ  ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΗΣ

ΜΠΟΡΕΙ με πολιτικές αποφάσεις να διαγραφεί ένα μεγάλο μέρος τους χρέους μας;

Να το ρίξουν, δηλαδή, σ' έναν «κουβά» (που λέμε όταν παίζουμε χαρτιά) μαζί με τα χρέη και άλλων χωρών που είναι αδύνατο να εξυπηρετηθούν; Να συμβεί αυτό που στα οικονομικά αποκαλούμε «μερική διαγραφή απαιτήσεων» (haircut); Με αντίστοιχη μερική διαγραφή των απαιτήσεων του Δημοσίου και των τραπεζών από επιχειρήσεις και υπερχρεωμένα νοικοκυριά που αποδεδειγμένα αδυνατούν να αποπληρώσουν τα χρέη τους;
ΠΑΜΠΟΛΛΕΣ φορές έχει συμβεί αυτό στην ιστορία. Τις προάλλες δεν έσβησαν όλο το χρέος της κατεστραμμένης Αϊτής;... Δεν διέγραψαν μέρος του χρέους της Ρωσίας, του Ντουμπάι και τόσων άλλων;... Το «κλαμπ των Παρισίων», το οποίο απαρτίζεται απ' τις 19 ισχυρότερες χώρες του κόσμου, δεν διέγραψε τον προπερασμένο μήνα, με το πράσινο φως του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, χρέος 7,35 δισ. δολαρίων της Δημοκρατίας του Κονγκό;... Η δική μας χούντα δεν είχε σβήσει χρέη των αγροτών;
ΕΚΕΙΝΟΙ που δανείζουν αέρα -πολύ περισσότερες φορές απ' τα κεφάλαια που έχουν- κάποια δύσκολη στιγμή, όπως αυτή που ζούμε τώρα, εκ των πραγμάτων είναι αναγκασμένοι ν' αντιμετωπίσουν με ρεαλισμό τις επισφάλειές τους. «Ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος». Αν μια χώρα, μια επιχείρηση, ένα νοικοκυριό είναι αδύνατο να εξυπηρετήσει το χρέος του και δεν έχει κάτι να της-του κατασχέσεις που να ξαναπουλιέται, για να μη γίνει ντόμινο, «τζαρτζάρεις» και παίρνεις ό,τι μπορείς να πάρεις, σε βάθος χρόνου.
ΑΛΛΩΣΤΕ η Ελλαδίτσα είχε, με βάση τα στοιχεία του 2008, συνολικό χρέος μόλις 230 δισ. ευρώ... Οταν οι επίσημες καταθέσεις των πολιτών της είναι μεγαλύτερες του χρέους. Οπως άλλωστε και η αξία της ακίνητης περιουσίας του ελληνικού κράτους. Το χρέος των δικών μας τραπεζών, επιχειρήσεων και νοικοκυριών είναι σχεδόν αμελητέο εν συγκρίσει με άλλων χωρών.

Νέο άλμα στο δημόσιο χρέος

Επαχθές χρέος και η... "στροφή του διαβόλου"!

 

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΛΙΟΥ*

Όλο και περισσότερο οι εκτιμήσεις αναλυτών της αγοράς δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει μπει στον μονόδρομο της επίσημης ή, προς το ευγενικότερο, «ελεγχόμενης» πτώχευσης. Η πολιτική του «Μνημονίου», που επιτείνεται από τους δυσμενείς όρους του δανείου της «τρόικας», όχι μόνο δεν την απέτρεψε, αλλά επιτάχυνε τη διαδικασία. Τα στοιχεία του προϋπολογισμού 2011 δείχνουν νέο άλμα στο δημόσιο χρέος και στις δαπάνες εξυπηρέτησης. Μια ακόμα χρονιά οι μειώσεις μισθών, συντάξεων, επιδομάτων, περικοπές κοινωνικών και αναπτυξιακών δαπανών, αυξήσεις έμμεσων φόρων κ.ά. ρίχνονται στον «Μινώταυρο» της κερδοφορίας του χρηματιστικού κεφαλαίου.

Αυξανόμενη οικονομική αιμορραγία
Στον νέο προϋπολογισμό, το χρέος της «κεντρικής κυβέρνησης» από 298,5 δισ. ευρώ το 2009 (ή 127% του ΑΕΠ), ανέβηκε σε 343 δισ. ευρώ το 2010 (ή 148% ΑΕΠ) και προβλέπεται να σκαρφαλώσει στα 362 δισ. ευρώ το 2011 (ή 158,6% του ΑΕΠ). Αντίστοιχα οι δαπάνες εξυπηρέτησης από 41,4 δισ. το 2009, εκτιμώνται σε 32,8 δισ. το 2010 (λόγω καταβολής μικρότερου ποσού χρεολυσίων). Αν όμως προσθέσουμε και τις πληρωμές για το βραχυπρόθεσμο χρέος (από 36,9 δισ. σε 22,6 δισ.), οι συνολικές δαπάνες εξυπηρέτησης θα ανέλθουν το 2010 σε 55,4 δισ. ευρώ ή 24% του ΑΕΠ.! Πρόκειται για τεράστια «οικονομική αιμορραγία», η οποία σε βάθος χρόνου δεν αφήνει καμιά ελπίδα ανάρρωσης της ελληνικής οικονομίας.