Οικονομία - Ιδέες - Πως βγήκε πιο ενισχυμένος και επιθετικός ο νεοφιλελευθερισμός μετά την κρίση του 2008 ;

Συντάκτης: Θανάσης Γιαλκέτσης

Μετά το ξέσπασμα της κρίσης το 2008, πολλοί έσπευσαν να προαναγγείλουν τον θάνατο του νεοφιλελευθερισμού και την επιστροφή στην κρατική παρέμβαση.
Το κράτος παρενέβη πράγματι, αλλά το έκανε για να διασώσει τον χρηματοπιστωτικό τομέα, μετατρέποντας έτσι την κρίση του ιδιωτικού χρέους σε δημοσιονομική κρίση. 

Και ο νεοφιλελευθερισμός όχι μόνον επέζησε μετά την κρίση που ο ίδιος προκάλεσε, αλλά βγήκε πιο ενισχυμένος και πιο επιθετικός, επιβάλλοντας τις πολιτικές λιτότητας και τις «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» ως τη μοναδική συνταγή εξόδου από την κρίση. Πώς εξηγείται αυτό το παράδοξο;
Στο ερώτημα αυτό επιχειρεί να απαντήσει με το ακόλουθο άρθρο του ο Βρετανός κοινωνιολόγος Κόλιν Κράουτς. Θυμίζουμε ότι για το ίδιο θέμα ο Κράουτς έχει γράψει το βιβλίο «Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού» (Εκκρεμές, 2014)

Πολιτική Φιλοσοφία - Ο καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας Φρεντερίκ Γκρο αναδεικνύει τους κινδύνους που κρύβουν οι αυξανόμενοι μηχανισμοί «ασφάλειας» και τη σχέση τους με τη νεοφιλελεύθερη απορρύθμιση της οικονομίας

Βέλγοι στρατιώτες περιπολούν στις Βρυξέλλες τον Νοέμβριο του 2015

 

Αννα Λυδάκη*

Frederic Gros
Η αρχή της ασφάλειας
Μετάφραση Αλέξανδρος Κιουπκιολής
Εκδόσεις Πόλις, 2016


«Το ευάλωτο παιδί χρειάζεται την αγάπη και την προστασία των ενηλίκων για να νιώσει την ασφάλεια, που θα το καταστήσει ικανό να αναλάβει αργότερα ρίσκα και να γίνει ένας αυτόνομος ενήλικος. Αν, όμως, το αίτημα για ασφάλεια δεν περιοριστεί στην παιδική ηλικία; Δεν θα μπορούσε τότε να αποτελέσει τον μοχλό μιας πολιτικής νταντέματος; και το κράτος δεν θα επιδίωκε να αναλάβει τη λειτουργία της προστασίας των ατόμων;» ρωτάει ρητορικά ο Φρεντερίκ Γκρο και δίδει ο ίδιος την απάντηση: Το μοντέλο της ασφάλειας της αγοράς επιβάλλει την εξάρθρωση του κράτους πρόνοιας, την εξάλειψη των πολιτικών δημόσιας υγείας, την κατάργηση των μηχανισμών αρωγής. Το άτομο, κάτω από αυτές τις συνθήκες, νιώθει ευάλωτο και ζητεί να προστατευτεί.

Ιδέες - Συνέντευξη - Ο καθηγητής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του St. Andrews, Stephen Reicher: "Η απόρριψη της συλλογικής δράσης αφαιρεί από τους ανίσχυρους την ισχύ τους"

Ο Stephen Reicher μιλάει για την Ακροδεξιά, τον αυταρχισμό, την ψυχολογία του πλήθους, τη δυναμική των ομάδων και τον νεοφιλελευθερισμό

Συνέντευξη του Στήβεν Ράιχερ στον Δημήτρη Σταράκη

Στην εποχή μας, ο κριτικός χαρακτήρας που θα έπρεπε να παραμένει άσβεστος στον πυρήνα των κοινωνικών επιστημών επιστρέφει, πάνω στην ολοένα αυξανόμενη ανισότητα που προκαλεί η τρέχουσα πραγματικότητα: Νεοφιλελεύθερες πολιτικές θεοποίησης του ανταγωνισμού και του «κέρδους με κάθε κόστος», γιγάντωση των ανισοτήτων, ρατσισμός απέναντι προς τους φτωχότερους, στιγματισμός συμπεριφορών ως «εγκληματικών» ή «ψυχοπαθολογικών», όταν δεν ακολουθούν τον κοινωνικό κανόνα και απειλούν το status quo.
Ο καθηγητής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του St. Andrews, Stephen Reicher βρέθηκε στην εκδήλωση διαλόγου μεταξύ Κοινωνικής Ψυχολογίας και Ιστορίας σχετικά με τη συλλογική μνήμη και την αναγέννηση των ακροδεξιών ιδεολογιών («Is fascism on the rise?», Πάντειο, 9.5.2014). Με σημαντικό ερευνητικό έργο πάνω στις σχέσεις των κοινωνικών ομάδων, υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι δομούν την προσωπικότητα τους μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο βρίσκονται και στη συνέχεια το διαμορφώνουν με τις δράσεις τους.

Οικονομία - Καπιταλισμός: παλιές τάσεις, νέες πραγματικότητες. Το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας βρίσκεται στον πυρήνα του νεοφιλελευθερισμού.

Του Χ.Ι. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ

Το κράτος, το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτελούν τις εντολές της χρηματιστικής ελίτ και των μεγάλων επιχειρήσεων. Οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής διευκόλυναν την εκστρατεία υπέρ της παγκοσμιοποίησης. Στις ΗΠΑ, 60% του πληθυσμού κατέχει λιγότερο από το 2,5% του καθαρού πλούτου της χώρας. Ενας στους πέντε Αμερικανούς ζει με κουπόνια σίτισης, ενώ 50 εκατ. είναι χωρίς ιατροφαρμα-κευτική και ασφαλιστική κάλυψη.

 

Ιδέες - Ο ιταλός φιλόσοφος Μαουρίτσιο Λατσαράτο υποστηρίζει ότι ο χρεωμένος άνθρωπος δεν είναι μόνο μια οικονομική μορφή, αλλά είναι και ένα ηθικό υποκείμενο, κατασκευασμένο και πειθαρχημένο από τη νεοφιλελεύθερη ηθική.

Το χρέος ως τεχνική διακυβέρνησης




Μαουρίτσιο Λατσαράτο



Από τον Θανάση Γιαλκέτση

Κυκλοφόρησε πρόσφατα και στη γλώσσα μας το βιβλίο του Ιταλού κοινωνιολόγου, φιλοσόφου και ακτιβιστή Μαουρίτσιο Λατσαράτο «Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου» (εκδόσεις «Αλεξάνδρεια», μετάφραση Γιώργος Καράμπελας). Η συνέντευξη του Μαουρίτσιο Λατσαράτο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Il Manifesto».

• Υποστηρίζετε ότι το όνομα του σύγχρονου καπιταλισμού είναι «οικονομία του χρέους» και ότι γι’ αυτήν, και όχι για «χρηματοπιστωτικό σύστημα», πρέπει να μιλάμε. Γιατί;

Γιατί πίσω από τη χρήση του όρου «χρηματοπιστωτικό σύστημα» λειτουργεί ακόμα η ιδέα μιας διαίρεσης μεταξύ «πραγματικής» οικονομίας και χρηματοπιστωτικής οικονομίας, μεταξύ προσόδου και κέρδους, που σήμερα είναι πλήρως ξεπερασμένη.

Σκέψη - Τα «κράτη-εταιρείες» και μια ιστορική αναδρομή...

Από τη βιομηχανική επανάσταση στη σημερινή εποχή. Οι αναδυόμενες δυνάμεις και τα κέντρα του χρηματοοικονομικού συστήματος.

Του ΜΠΕΝΤΕ

Η βιομηχανική επανάσταση που εξελίχθηκε στην Αγγλία μεταξύ του 1760 και του 1860 αποτέλεσε θεμέλιο λίθο της εδραίωσης του καπιταλισμού και απαρχή του νεοφιλελευθερισμού.

Στη συνέχεια ακολούθησαν την Αγγλία και άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η Αγγλία αποτέλεσε την πρώτη «μεγάλη δύναμη» με τον επεκτατισμό, την αποικιοκρατία, η πρώτη που ανέπτυξε διπλωματία, η πρώτη που ανέπτυξε μυστικές υπηρεσίες και με συνεχείς παρεμβάσεις στα εσωτερικά άλλων κοινωνιών.

Σκέψη - Συνέντευξη - Ο καθηγητής Φιλοσοφίας Μισέλ Ονφρέ: «Η Ευρώπη είναι νεκρή. Πάμε για άλλους πολιτισμούς»

«Ο ιουδαιο-χριστιανισμός λειτούργησε μισώντας τις γυναίκες, τις επιθυμίες, τα πάθη, τις παρορμήσεις. Με μια λέξη: τη ζωή...» 
 

  

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον Τάσο Τσακίρογλου

• Εχετε δηλώσει ότι η γραμμή άμυνας σήμερα πρέπει να είναι ενάντια στον φιλελευθερισμό (liberalism), ενάντια στην κυριαρχία της αγοράς σε όλα τα πεδία. Παραμένει, ωστόσο, ο καπιταλισμός για εσάς μια βιώσιμη εναλλακτική για την ανθρωπότητα;

Ο Γάλλος οικονομολόγος Μισέλ Μπο: «Μόνον οι πολιτικές της αλληλεγγύης και της κοινωνικής ασφάλειας μπορούν να διασφαλίσουν τη συνοχή των κοινωνιών μας»

«Να πολεμήσουμε τον νεοφιλελευθερισμό και να μειώσουμε τις ανισότητες»

 

   

 

O διαπρεπής Γάλλος οικονομολόγος, Μισέλ Μπο, επισημαίνei ότι όλες οι κοινωνικές λογικές εξουσιάζονται από την καπιταλιστική λογική. Παράλληλα υποστηρίζει ότι η σημερινή κρίση προσομοιάζει όχι μ” εκείνην του 1929, αλλά με την κρίση του τέλους του 19ου αιώνα.


«Τα βασικά στοιχεία της κοινωνίας τού αύριο είναι ήδη παρόντα στις κοινωνίες μας

Η οικονομία της κατάθλιψης - Η οικονομική καταστροφή, που εκτυλίσσεται στην Ελλάδα, λέει πολλά για τη ζημιά που μπορούν να προκαλέσουν οι νεοφιλελεύθεροι χαράκτες πολιτικής του ΔΝΤ και της Ε.Ε. με τη βοήθεια του εγχώριου κατεστημένου

Τα «οικονομικά της καταστροφής», η κοσμοθεωρία του ΔΝΤ για «ένα μέγεθος» για όλους και η ανάγκη για μια πολιτική εξόδου από την κρίση που, έως τώρα, δεν φαίνεται από πουθενά 

 
(φωτ. Ass. Press)


Του Χ. Ι. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ

 Δεν υπάρχει άλλος κλάδος στις κοινωνικές επιστήμες που να βασίζεται τόσο πολύ σε στατιστικά στοιχεία και σε μαθηματικούς τύπους και να είναι ωστόσο τόσο θλιβερά ανίκανος στην ανάλυση και την πρόβλεψη των γεγονότων και των διαδικασιών που μελετά από την ίδια την «καταθλιπτική επιστήμη» (όρος που αποδόθηκε στα οικονομικά από τον ιστορικό του 19ου αιώνα Thomas Carlyle). Η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση του 2007-2008 είναι μια σημαντική περίπτωση. Σχεδόν όλο το σινάφι των καθεστωτικών οικονομολόγων πιάστηκε στον ύπνο όταν κατέρρευσε η Lehman Brothers, προκαλώντας μια παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Ο λόγος γι' αυτό είναι ότι οι περισσότεροι οικονομολόγοι είχαν πειστεί, με βάση τα ευφάνταστα μοντέλα της χρηματοοικονομικής τεχνικής που είχαν αναπτυχθεί τα προηγούμενα 20-30 χρόνια, ότι ο καπιταλισμός είχε ωριμάσει σε ένα σταθερό και απελευθερωμένο από κρίσεις κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Τώρα το χρήμα μπορούσε να δημιουργηθεί εκ του μηδενός (πείτε το «σχέδιο παράγωγα»), τα μεγάλα, πανίσχυρα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούσαν να συσσωρεύουν πλούτο χωρίς να παράγουν νέο πλούτο, και τα αρπακτικά της Γουόλ Στριτ μπορούσαν να λεηλατούν κατά βούληση.

Η αποκαθήλωση του νεοφιλελευθερισμού

Με τη συνεργασία media και πολιτικών δυνάμεων, ο νεοφιλελευθερισμός πέτυχε να αναλάβει στις σύγχρονες κοινωνίες τον ρόλο που παλιά είχε η Εκκλησία. Ακριβώς γι' αυτό έχει σημασία η δογματική του αποκαθήλωση.

 

Χάρης Σαββίδης

Το 1633 η Εκκλησία, με την απειλή του αφορισμού, ανάγκασε τον Γαλιλαίο να συμφωνήσει ότι η Γη δεν γυρίζει. Τελικά, όμως, δεν μπόρεσε να επιβάλλει τη δική της αλήθεια. Αποδείχθηκε, μάλιστα, ότι δικαίως αρνιόταν να υποχωρήσει σε ιδεολογικά ζητήματα, καθώς η δογματική αποκαθήλωση οδήγησε στην πολιτική αποδυνάμωση της Εκκλησίας. Σε αντίστοιχη θέση βρίσκεται σήμερα ο νεοφιλελευθερισμός.

Η θυσία μιας γενιάς

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη

 

Τα θύματα της σημερινής οικονομικής κρίσης είναι πολλά.
Υπάρχουν όμως κάποιες κοινωνικές κατηγορίες που σίγουρα πληρώνουν πολύ περισσότερα κάτω από τις σημερινές άθλιες συνθήκες που δημιούργησε πλανητικά ο νεοφιλελευθερισμός, όπως οι γυναίκες. Παρόλο που οι ηλικιωμένοι με χαμηλές συντάξεις είναι αυτοί που υποφέρουν περισσότερο, αυτοί οι οποίοι θα πληρώσουν δύο φορές για την κρίση αυτή είναι οι νέοι. Και είναι σωστό αυτό που ακούγεται ότι πρόκειται για τη θυσία μιας ολόκληρης γενιάς.