Ιδέες - Γκουστάβο Ζαγκρεμπέλσκι, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο: ''Η ουσία της δημοκρατίας χάνεται. Ο καιρός μας είναι ο καιρός της δημοκρατικής υποκρισίας και μάλιστα σε παγκόσμια κλίμακα''

Δημοκρατία ή ολιγαρχία;

 

 

Από τον Θανάση Γιαλκέτση

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα ενός διαλόγου μεταξύ του Λουτσιάνο Κάνφορα και του Γκουστάβο Ζαγκρεμπέλσκι, που έγινε στην ιστορική έδρα του παλαιότερου Πανεπιστημίου της Μπολόνια. Διεθνώς γνωστός ως ιστορικός των αρχαίων χρόνων, ο Λουτσιάνο Κάνφορα διδάσκει Κλασική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μπάρι. Ο Γκουστάβο Ζαγκρεμπέλσκι είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο.

Γκουστάβο Ζαγκρεμπέλσκι: Στην τελευταία σελίδα του βιβλίου σας «Intervista sul potere» (Laterza, 2013) αναφέρεστε στην επιστροφή στην κυριαρχία των ολιγαρχιών, έπειτα από δύο αιώνες δημοκρατικών αγώνων, ως ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα του κόσμου στον οποίο ζούμε. Και εγώ νομίζω ότι αυτό είναι το κυριότερο πρόβλημα του καιρού μας. Εδώ βρίσκεται ίσως το κλειδί για να κατανοήσουμε αυτό που συνήθως δεν γίνεται κατανοητό, ξεκινώντας από το τέλος της πολιτικής και από τον θρίαμβο της τεχνικής, που κρύβει το πρόσωπο της εξουσίας, τις μορφές της, τους πρωταγωνιστές της.

Σκέψη - Ο ξακουστός γάλλος κοινωνιολόγος Αλέν Τουρέν: «Σέβομαι τον Στεφάν Εσέλ, αλλά η αγανάκτηση δεν αρκεί. Σήμερα χρειάζεται να ξεκινήσουμε ξανά από τα δικαιώματα και από την υπεράσπισή τους, όπως ήδη συμβαίνει σε πολλά μέρη του κόσμου»

Η ηθική αντίσταση του υποκειμένου

 


Από τον Θανάση Γιαλκέτση

Από πρώτη άποψη φαίνεται παράδοξο: ένας κορυφαίος κοινωνιολόγος να διαπιστώνει και να αναγγέλλει «το τέλος των κοινωνιών». Πράγματι, ο 88χρονος Αλέν Τουρέν δημοσίευσε πρόσφατα το τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «La fin des sociétés» (Seuil, 2013). Στην ακόλουθη συνέντευξη, που έδωσε στην ιταλική εφημερίδα «La Repubblica», ο Αλέν Τουρέν εξηγεί τις θέσεις που αναπτύσσει στο βιβλίο του.

Ελλάδα - (Σ)χολιασμένοι

 

Του Παύλου ΜΕΘΕΝΙΤΗ

ΚΑΘΙΣΑ όλο το Σαββατοκύριακο και διάβασα εκατοντάδες από τα σχόλια που έγραψαν διάφοροι επισκέπτες σε ειδησεογραφικές ιστοσελίδες για την επιχείρηση του κράτους εναντίον της Χρυσής Αυγής.

Εάν εξαιρέσουμε ένα μικρό αριθμό αναρτήσεων που συνέχαιραν προσωπικά τον Αντώνη Σαμαρά για το σθένος και την αποφασιστικότητά του να τα βάλει με το νεοναζιστικό μόρφωμα, δοξολογώντας την επίδειξη ισχύος της Δημοκρατίας μας, τα υπόλοιπα ήταν έντονα επικριτικά, από διαφορετικές σκοπιές όμως.

Η μελαγχολία της δημοκρατίας

Μελαγχολία 

Του Δημήτρη Μητρόπουλου

ΠΟΣΟ μελαγχολική - για να μνημονεύσει κανείς τον Πασκάλ Μπρικνέρ - είναι η δημοκρατία μας; Δεν είναι μελαγχολική, είναι σε βαθιά κατάθλιψη. Και όχι μόνο λόγω κρίσης. Ή μάλλον γιατί η κρίση έχει κάνει κάποιες πολιτικές δυνάμεις να πατούν γκάζι στον κατήφορο, νομίζοντας ότι έτσι θα φθάσουν ταχύτερα στην εξουσία. Αφορμή για τις σκέψεις αυτές δεν είναι τόσο ο πολιτικός χειρισμός της υπόθεσης της λίστας Λαγκάρντ από τον ΣΥΡΙΖΑ όσο η ατομική περίπτωση της Νάντιας Βαλαβάνη.

ΜΕ προοδευτική ματιά, η Βαλαβάνη είναι το είδος του προσώπου που θα ήθελε κανείς να βλέπει στη Βουλή των Ελλήνων. Ενας άνθρωπος σοβαρός, με βαρύ ιστορικό. Η Βαλαβάνη, που είχε συμμετοχή στον αντιδικτατορικό αγώνα, συνελήφθη και βασανίστηκε άγρια μετά το Πολυτεχνείο. Διακρίθηκε στο φοιτητικό κίνημα και στην ΕΦΕΕ τα πρώτα μεταδικτατορικά χρόνια, ούσα πολιτικοποιημένη με το ΚΚΕ. Το εγκατέλειψε το 1989, στη φάση της κυβέρνησης Τζαννετάκη, για να πάει στον ΣΥΡΙΖΑ το 2007. Ηταν η καλή φάση του Αλέκου Αλαβάνου, με τον οποίο η Βαλαβάνη συνδέθηκε και συνδέεται πολιτικά. Πέρα από την πολιτική της διαδρομή η βουλευτής της Β' Αθηνών έχει συγγραφικό και δοκιμιακό έργο, ενώ έχει δουλέψει πολύ και πάνω στον Μπρεχτ.

O Eτιέν Μπαλιμπάρ βρέθηκε πρόσφατα στην Αθήνα, προσκεκλημένος της Πρωτοβουλίας για την Υπεράσπιση της Κοινωνίας και της Δημοκρατίας, και μίλησε, στις 18 Δεκεμβρίου, στο Πάντειο, με θέμα «Ποια κρίση, ποια Αριστερά, ποια δημοκρατία»

Συνέντευξη του Ετιέν Μπαλιμπάρ στον Μάνο Αυγερίδη και τον Δημοσθένη Παπαδάτο-Αναγνωστόπουλο

O Eτιέν Μπαλιμπάρ βρέθηκε πρόσφατα στην Αθήνα, προσκεκλημένος της Πρωτοβουλίας για την Υπεράσπιση της Κοινωνίας και της Δημοκρατίας, και μίλησε, στις 18 Δεκεμβρίου, στο Πάντειο, με θέμα «Ποια κρίση, ποια Αριστερά, ποια δημοκρατία». Με την ευκαιρία αυτή, τον συναντήσαμε και συζητήσαμε μαζί του για μια σειρά μεγάλα ζητήματα της ατζέντας της Αριστεράς ενόψει του νέου έτους, όπως η κρίση της δημοκρατίας, η έννοια του πολίτη, το μεταναστευτικό, η σημασία της ταξικής πάλης και των έμφυλων διαφορών, η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η γερμανική ηγεμονία.
* Έχετε γράψει πολλές φορές (λ.χ. στην πρόσφατη απάντησή σας στον Χάμπερμας) ότι βιώνουμε μια κρίση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Και έχετε υποστηρίξει ότι χρειαζόμαστε μια αναγέννηση της έννοιας της δημοκρατίας, την οικοδόμηση αντι-εξουσιών.
Κατά βάθος, δεν μου αρέσει που κάνω κριτική στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία, κι αυτό γιατί θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι υποστηρίζω πως είναι κακό πράγμα καθεαυτή, ή ότι δεν είναι μια πραγματική δημοκρατία, και ότι προτείνω ένα διαφορετικό είδος δημοκρατίας. Δεν είναι αυτή ακριβώς η θέση μου σε θεωρητικό επίπεδο. Πιστεύω, όμως, και δεν είναι μόνο δική μου ορολογία αλλά και άλλων θεωρητικών, πως σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία αποδημοκρατικοποίησης των κοινωνιών μας.Πιστεύω πως η δημοκρατία είναι μια εύθραυστη κατασκευή.

Τζβετάν Τοντόροφ: οι εσωτερικοί εχθροί της δημοκρατίας

Ο εχθρός μέσα μας

 

Οι έμφυτοι κίνδυνοι της ίδιας της δημοκρατικής ιδέας προέρχονται από την απομόνωση και την αποκλειστική ανάδειξη ενός από τα συστατικά της. Οι διάφοροι κίνδυνοι συνενώνονται όταν παρουσιάζεται μια μορφή υπερβολής. Ο λαός, η ελευθερία, η πρόοδος αποτελούν συστατικά στοιχεία της δημοκρατίας, αλλά αν κάποιο από αυτά χειραφετηθεί από τη σχέση του με τα υπόλοιπα ξεφεύγοντας από κάθε προσπάθεια περιορισμού και αναδειχθεί σε μοναδική αρχή, κινδυνεύει να μετατραπεί σε λαϊκισμό, υπερφιλελευθερισμό, μεσσιανισμό - τους εσωτερικούς εχθρούς της δημοκρατίας.

Ελλάδα - Τα χάπενινγκ της Βουλής

Tου Πάσχου Μανδραβέλη

Σε όλες τις κοινωνίες υπάρχουν γραφικοί που θα κάνουν κάτι εξωφρενικό για να τους προσέξει ο κόσμος. Παλιότερα στα βρετανικά γήπεδα βλέπαμε κάποιους να τρέχουν τσίτσιδοι μες στο κρύο, ενώ οι κερκίδες σείονταν από τα γέλια και τα χειροκροτήματα. Η μόδα αυτή ήρθε και στις δικές μας διαδηλώσεις. Το πρώτο κρούσμα το είδαμε πριν από μερικούς μήνες. Θα ακολουθήσουν κι άλλα, διότι εκτός από τους παριστάμενους σε τέτοια χάπενινγκ, υπάρχει και ο φακός, ο οποίος αποτελεί κίνητρο για όλο και πιο προκλητικές εκδηλώσεις.

Ο φασισμός τυφλώνει τους Έλληνες

Τάσος Μπάρλας 

Τελικά φαίνεται ότι η Δημοκρατία δεν είναι και τόσο πολύ ενσωματωμένη στο DNA του Ελληνα.

Πρώτο κρούσμα οι έντονες αντιδράσεις για το ανέβασμα του θεατρικού έργου Corpus Christi στο Χυτήριο, από φασιστικές και παραθρησκευτικές οργανώσεις που είχαν ως αποτέλεσμα το κατέβασμά του τελικά μέσα σε δύο εβδομάδες καθώς δεν πατούσε άνθρωπος.

Ακυβέρνητος κόσμος - Από την Αραβική Άνοιξη στο βαρύ Χειμώνα

Του Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη*

Η Πολυδιαφημισμένη «Αραβική Άνοιξη» αποκαλύπτεται σήμερα με τον πιο βίαιο και απάνθρωπο τρόπο ως αληθινά βαρύς Χειμώνας, όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για τις Δυτικές κυβερνήσεις με επικεφαλής τις ΗΠΑ, που στήριξαν επιπόλαια και ανεύθυνα τις ανατροπές των σταθερών, αυταρχικών καθεστώτων της μετααποικιακής αραβικής περιόδου. Φαντάστηκαν τη δημοκρατία ως υπόθεση πασπαρτού που μπορεί να ταιριάξει παντού, που μπορεί να δώσει λύση σε πάσαν νόσον και πάσαν αδικίαν!

Ελλάδα - Η «κρυφή συμμαχία» της Αριστεράς με τη Χρυσή Αυγή

Τάσος Μπάρλας

Το ότι η Ελλάδα είναι η χώρα του παράλογου, το ξέρουμε και το έχουμε ουσιαστικά αποδεκτεί. Φαίνεται όμως ότι παράνοια έχει πλέον κυριεύσει το ελληνικό Κοινοβούλιο.

Τις προηγούμενες ημέρες από όλες τις πτέρυγες της Βουλής ακούγονταν φωνές έντονης καταδίκης των φασιστικών μεθόδων των ταγμάτων εφόδου της Χρυσής Αυγής. Μάλιστα το θέμα έφτασε και στην Επιτροπή Δεοντολογίας του Κοινοβουλίου για συζήτηση και φαινόταν ότι το αποτέλεσμα θα ήταν η κοινή καταδίκη του ναζιστικού αυτού μορφώματος από όλα τα κόμματα.

Αλλά αποδεικνύεται ότι η παράνοια κυρίευσε του βουλευτές σύσσωμης της Αριστεράς, ανανεωτικής, κινηματικής και δογματικής, οι οποίοι ψήφισαν λευκό γιατί λέει η απόφαση δεν ήταν τόσο καταδικαστική όσο θα ήθελαν.

Όχι στο παρακράτος της Χρυσής Αυγής

Τάσος Μπάρλας

Για πρώτη φορά μετά 60 χρόνια γίνεται προσπάθεια στην Ελλάδα για τη δημιουργία παρακρατικού μηχανισμού από ένα νόμιμο κόμμα που εκπροσωπείται στο Κοινοβούλιο.

Τα τελευταία υπολείμματα παρακρατικών μηχανισμών τα είχαμε γνωρίσει κατά τη διάρκεια της επτάχρονης δικτατορίας και διαλύθηκαν λίγους μήνες μετά τη Μεταπολίτευση.

Τώρα η Χρυσή Αυγή με τα τάγματα εφόδου της στήνει με την ανοχή, προς το παρόν, των υπόλοιπων πολιτικών κομμάτων, έναν σκληρό παρακρατικό μηχανισμό που έκανε αισθητή την παρουσία του τις προηγούμενες ημέρες στο Περιστέρι, το Μεσολόγγι και τη Μεταμόρφωση.

Ελλάδα - Η δημοκρατία της αχρηστίας

Του Δημοσθένη Κούρτοβικ

Σε ένα από τα βιβλία του ο Κούντερα παρατηρεί ότι σε όλες τις χώρες του κόσμου οι μυστικές υπηρεσίες παρακολουθούν τηλέφωνα πολιτών, αλλά μόνο στην κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία το διαλαλούσαν κιόλας, μεταδίδοντας από το ραδιόφωνο τις μαγνητοφωνημένες συνδιαλέξεις που υπέκλεπταν. Ο χαφιεδισμός, δηλαδή, δεν ήταν μόνον απενοχοποιημένος αλλά και αναγνωριζόταν ως μέρος της κανονικότητας στην καθημερινή ζωή. Ηταν κι αυτό μια μορφή διαφάνειας.

Δεν ξέρω αν η Τσεχοσλοβακία είχε πράγματι την παγκόσμια αποκλειστικότητα σ' αυτό το ευγενές πεδίο. Η Ελλάδα, όμως, την έχει σίγουρα, με τρόπο εντελώς ανάλογο, στο εξίσου ευγενές πεδίο της διαφθοράς.

Κύπρος - Προς Περισυλλογιζομένους

Του Γ. Σέρτη

Την ώρα που ο Αττίλας διενεργούσε τα φρικτά του εγκλήματα στην Κύπρο, στην Αθήνα το πλήθος πανηγύριζε την επάνοδο της Δημοκρατίας και την πτώση της Χούντας.
Έκτοτε, κάθε 24 Ιουλίου, σε ανάλογο κλίμα, η επάνοδος της Δημοκρατίας γιορταζόταν από την Προεδρία.
Φέτος, ο Πρόεδρος Παπούλιας ανακοίνωσε ότι δεν θα πραγματοποιηθεί η «Γιορτή της Δημοκρατίας», επειδή:
•«Το επιβάλλει η –και οικονομική– δοκιμασία που περνά ο ελληνικός λαός»

Το μάθημα της Βαϊμάρης

Του Ι. Κ. Πρετεντέρη

Πολλή κουβέντα γίνεται τελευταία για τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης - για το γερμανικό κοινοβουλευτικό καθεστώς που κατέρρευσε το 1933 μπροστά στην επέλαση του Χίτλερ.

Αρθρα, συνέδρια, ημερίδες, απλές αναφορές επισείουν ή απλώς επισημαίνουν τον κίνδυνο μιας ανάλογης εκτροπής για τη σημερινή Ελλάδα.

Ο Βαγγέλης Βενιζέλος, ας πούμε, μόλις προχθές μιλούσε για «συνθήκες μεσοπολεμικές, συνθήκες Δημοκρατίας της Βαϊμάρης». Λέγοντας ότι «κινδυνεύουμε να βρεθούμε ενδεχομένως με ένα Κοινοβούλιο εχθρικό προς τον κοινοβουλευτισμό».

Αυτός είναι συνοπτικά ο «φόβος της Βαϊμάρης».

Θουκυδίδης εξόριστος ή ο κυνισμός της νεο-ευρωπαϊκής αποικιακής δύναμης

Του Mιχαλη N. Kατσιγερα
Tον γνωρίζουμε όλοι από τα χρόνια της μαθητείας μας. Tον ιστόρησε ο Θουκυδίδης αποδίδοντάς τον στον Περικλή. Πρόκειται για τον ορισμό της δημοκρατίας, της αθηναϊκής: «Xρώμεθα γαρ πολιτεία ου ζηλούση τους των πέλας νόμους, παράδειγμα δε μάλλον αυτοί όντες τισίν ή μιμούμενοι ετέρους. Kαι όνομα μεν διά το μή ες ολίγους αλλ’ ες πλείονας οικείν δημοκρατία κέκληται.» (Kαι στην καθαρά πολιτική μετάφραση του Eλευθερίου Bενιζέλου: «Zώμεν τω όντι υπό πολίτευμα, το οποίον δεν επιζητεί ν’ αντιγράφη τους νόμους των άλλων, αλλ’ είμεθα ημείς μάλλον υπόδειγμα εις τους άλλους παρά μιμηταί αυτών. Kαι καλείται μεν το πολίτευμά μας δημοκρατία, λόγω του ότι η κυβέρνησις του κράτους ευρίσκεται όχι εις χείρας των ολίγων, αλλά των πολλών.»)

Δημοκρατία και πολιτικοί ηγέτες

Ειρήσθω

Ψηφιακός του Κωστή Κολώτα

Δ Υ Ο ΜΕΡΕΣ προ των δημοτικών εκλογών παραλάβαμε, ευγενώς σταλμένο από τον δημοσιογράφο κ. Μιχάλη Παπαευαγόρου, έναν σπουδαίο ψηφιακό δίσκο, επί τού οποίου, το ραδιοφωνικό «Κανάλι Έξι» της Λεμεσού, απαθανάτισε την φωνή τού αλησμόνητού μας Κωστή Κολώτα:
Σε 25 ηχογραφημένα αποσπάσματα από τις εκπομπές με τις οποίες ο αείμνηστος Δάσκαλος λάμπρυνε το ραδιόφωνο, προτού ολοκληρώσει την επίγεια διέλευσή του τον Μάρτιο του 2010.
Στο 17ο απόσπασμα ο Κωστής μας, υπενθύμιζε τα προσόντα ενός σωστού πολιτικού ηγέτη. Και για τα οποία θα πρέπει, επίμονα αναζητούντες, οι πολίτες, να επιλέγουν και να εκλέγουν τους πλέον προσοντούχους. Και να στέλνουν σπίτι τους εκείνους που τα στερούνται. Προσόντα γεγραμμένα πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια απ’ τον Θουκυδίδη.
Στο Β-60 της ξυγγραφής του, όπως τα εκφώνησε ο ίδιος ο Περικλής, υπεραμυνόμενος εαυτού έναντι των οργισμένων εναντίον του, στην τελευταία του αγόρευσή στην Εκκλησία του Δήμου.

Ελλάδα - Η δημοκρατία είναι μπριζόλα;

Θανάσης Καρτερός 

Αισθάνονται άραγε καλά οι υπουργοί του ΠΑΣΟΚ παρέα με τους αστέρες της ακροδεξιάς; Λίγο δαγκωμένοι πρέπει να πούμε, αν κρίνουμε από τις δημόσιες δηλώσεις τους, αλλά κατά τα άλλα σαν έτοιμοι από καιρό μας προκύπτουν. Άντρες έτοιμοι για όλα. Αποφασισμένοι να το πιουν κι αυτό το πικρό ποτήρι για το καλό της πατρίδας. Εξάλλου όπως εξήγησε χτες η κυρία Φώφη στη δημόσια τηλεόραση το λυπηρό για την ίδια δεν είναι η παρέα με τους φασίστες τύπου Βορίδη αλλά η απουσία από την παρέα της αριστεράς!

Οι πλάκες του Μωυσή

Ο διάλογος του ενός Tου Παντελη Μπουκαλα Αν έσπασε το ρεκόρ του Φιντέλ Κάστρο ο Αμερικανός γερουσιαστής Μπέρναρντ Σάντερς, ο μοναδικός στην πατρίδα του που αυτοπροσδιορίζεται ως σοσιαλιστής, δεν το ξέρω. Μίλησε πάντως στη Γερουσία επί οχτώμισι συναπτές ώρες, υιοθετώντας μια τεχνική κωλυσιεργίας που την προβλέπει η αμερικανική πολιτική παράδοση. Ο στόχος του δεν ήταν μαξιμαλιστικός. Ηξερε ότι δεν θα κατόρθωνε να ματαιώσει μόνος του ή μαζί με τους λιγοστούς Δημοκρατικούς αντιρρησίες την υπερψήφιση του νομοσχεδίου για τις γενναιόδωρες φοροαπαλλαγές των πλουσίων, διά του οποίου η πολιτική Τζορτζ Μπους συνεχίζεται διά χειρός Μπαράκ Ομπάμα. Προσπάθησε, λοιπόν, να καθυστερήσει λίγο το μοιραίο, όπως συμβαίνει στο ποδόσφαιρο, όπου οι αδύναμες ομάδες κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να πετύχουν ό,τι δεν μπορούν να καταφέρουν με τα πόδια τους, μια τιμητική ισοπαλία ας πούμε. Τέτοια παράδοση χρονοκαθυστέρησης δεν υπάρχει στην Ελλάδα, ενώ αντίθετα υπάρχει πληθώρα σοσιαλιστών, και δη κυβερνώντων. Ούτε Ομπάμα υπάρχει, θα πείτε, αν και οι αγιογράφοι του κ. Παπανδρέου δεν είχαν διστάσει να τον παραστήσουν σαν τον Ευρωπαίο πολιτικό, τον μοναδικό εννοείται, που συναντάται στα ύψη του πρωτοποριακού οραματισμού του με τον Αμερικανό πρόεδρο. Ενα κοινό σημείο, πάντως, το έχουν οι δύο ηγέτες: άρχουν σκίζοντας και πετώντας μια μια τις πίσω τους σελίδες, τις προ εξουσίας, πάνω στις οποίες είχαν γράψει και υπογράψει τα σπουδαία συμβόλαια. Θα πρέπει, ωστόσο, να αναγνωρίσουμε, κι όχι παρωθημένοι από τον ελληνοκεντρισμό μας, ότι ο δικός μας εμφανίζεται ασυναγώνιστος στο ευγενές άθλημα της διγλωσσίας.