Ψυχανάλυση και Λογοτεχνία - 'Η συνείδηση του Ζήνωνα' (1923) του Ιταλο Σβέβο

Φοίβος Γκικόπουλος*

Όταν ο Δρ. Βάις, ο μόνος που ασκούσε στην Τεργέστη το επάγγελμα του ψυχαναλυτή, δήλωνε στον Σβέβο ότι δεν μπορούσε να γράψει σε κάποιο εξειδικευμένο περιοδικό της Βιέννης για το μυθιστόρημα Η συνείδηση του Ζήνωνα (1923) «γιατί δεν είχε τίποτε το κοινό με την ψυχανάλυση», δεν εξέφραζε παρά τις επιφυλάξεις του γιατρού στην αναζήτηση της ερευνητικής επιτυχίας όπως ο ερευνητής και ο πειραματιστής εξετάζει κάθε τι που δεν είναι επιστημονικό.

Ψυχανάλυση - Ζακ Λακάν

 

Μια νέα βιογραφία του γάλλου ψυχιάτρου παρακάμπτει τις αμφιλεγόμενες πτυχές της προσωπικότητάς του και επικεντρώνεται στη σκέψη του

 

 

Μάρκος Καρασαρίνης 

 

Ο Ζακ Λακάν της Ελιζαμπέτ Ρουντινεσκό δεν είναι ακριβώς ο Ζακ Λακάν που έχουμε συνηθίσει. Η γαλλίδα ιστορικός του Πανεπιστημίου Paris VII μελετά εδώ και 30 χρόνια τον ανορθόδοξο ψυχαναλυτή και με τη βιογραφία του που πρόσφατα κυκλοφόρησε στα αγγλικά («Lacan: In Spite of Everything», εκδόσεις Verso, 19 ευρώ) φιλοδοξεί να τον επαναφέρει στο φυσικό του περιβάλλον - εκείνο του καναπέ, της ψυχιατρικής και της φροϋδικής κληρονομιάς. Για να το πετύχει, αίρει το βάρος της συζήτησης από τις κατά καιρούς κατηγορίες περί φιλοναζισμού, αντισημιτισμού, μαοϊσμού και οικογενειακής βίας και το μεταθέτει στην εμμονή του Λακάν με τη γλώσσα και τα όριά της.

Ψυχανάλυση - Ο Ντοστογέφσκι στο ντιβάνι του Φρόυντ

   
Σίγκμουντ Φρόυντ
«Ο Ντοστογέφσκι και η πατροκτονία»
Μετάφραση: Γιάννης Καλλιφατίδης – Ηλιάνα Αγγελή. Πατάκης, 2013, σελ. 199.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μισέλ Φάις
ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΤΙΣ 24 Φεβρουαρίου


Του Αρη Στυλιανού

Από τις Εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί άλλο ένα ενδιαφέρον βιβλίο στη σειρά «Πολύτιμοι λίθοι» (διευθυντής: Χάρης Βλαβιανός). Πρόκειται για πέντε δοκίμια του Σίγκμουντ Φρόυντ, το πρώτο εκ των οποίων, Ο Ντοστογέφσκι και η πατροκτονία, δανείζει και τον τίτλο του στην παρούσα έκδοση.

Είναι γνωστές οι στενές και πολύτροπες σχέσεις της ψυχανάλυσης με τη λογοτεχνία. Λιγότερο γνωστά, πιθανόν, είναι τα σχετικά δοκίμια του πατέρα της ψυχανάλυσης που παρουσιάζονται εδώ.

Ψυχανάλυση - Ο Φρόιντ και τα θεμελιώδη έργα του

Στο «Πέραν της αρχής της ηδονής» (Jenseits des Lustprinzips), που γράφτηκε το 1920, ο Φρόιντ συνδυάζει την ψυχανάλυση με τη φιλοσοφία και την εξελικτική βιολογία, αναγνωρίζοντας ως γενικό χαρακτηριστικό των ενορμήσεων την τάση να αποκαταστήσουν μία προγενέστερη κατάσταση του ατόμου, η οποία δεν είναι άλλη από το θάνατο. 

SIGMUNT FREUD

Ελλάδα - Κοινωνία υπό αναίρεση

ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ «ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΙΣΙΟΔΟΞΟΥΣ;» ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗ, ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΑΡΧΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ

 

Της Ευτυχίας ΓΙΟΜΕΛΑ

 

Επ' ευκαιρία της ταινίας της Κωνσταντίνας Βούλγαρη «Συγχαρητήρια στους αισιόδοξους;», θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι αυτό που χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία είναι η κενότητα, όπου το άτομο ασχολείται με τον άλλον προκειμένου να τον εκκενώσει, να τον θανατώσει ψυχικά, ενώ ταυτόχρονα «αδειάζει» και τον εαυτό του.

Καλλιεργούμε την ανομία ως αντίληψη ελευθερίας

Δεν είναι τωρινά αυτά που μας βρήκαν, τα υφαίναμε εδώ και χρόνια, υποστηρίζει η Αννα Ποταμιάνου, ψυχαναλύτρια

 

Της Ολγας Σελλα
Η εγκαρδιότητα και η ευγένεια είναι σύμφυτες με την ψυχαναλύτρια Αννα Ποταμιάνου. Ηταν η δεύτερη φορά που συναντιόμασταν. Τίποτα δεν είχε αλλάξει σ' αυτό το σπίτι που όλα φαίνονται να έχουν τη δική τους ιστορία και τη δική τους διαδρομή: τα έπιπλα, τα διακοσμητικά αντικείμενα, τα έργα τέχνης. Η συζήτηση ξεκίνησε από το σαλόνι, με θέα τα φυτά της βεράντας της. Μια συζήτηση που δεν αφορά στενά την ψυχανάλυση και τη διαδρομή της, αλλά όσα η ψυχανάλυση καταθέτει για τις σύγχρονες συμπεριφορές των ανθρώπων. Στο τελευταίο της βιβλίο, «Επί ξυρού ακμής», κάνει διαπιστώσεις για τους Νεοέλληνες και τις συμπεριφορές τους που μας εκπλήσσουν, μας τρομάζουν, μας απογοητεύουν. Σε μια εποχή-μεταίχμιο, όπως αυτή που ζούμε, έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς εκείνοι που καταπιάνονται με τα πάθη της ψυχής ερμηνεύουν αλλόκοτες συμπεριφορές των ανθρώπων. Η Αννα Ποταμιάνου, όπως κάθε καλός ψυχαναλυτής, δίνει πάντα την ευκαιρία στον απέναντί του να μιλήσει, για να καταλάβει τη σκέψη του ή τα συναισθήματά του.

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος ψυχαναλύει τον Γιώργο Θεοτοκά

Στη µικρή µας τραπεζαρία µε τα παλιά δρύινα έπιπλα, τ' ασηµένια ρώσικα καντηλέρια µε τ' αναµµένα κεριά, τα γαλλικά σερβίτσια, τα κρυστάλλινα Baccarat ποτήρια να λαµποκοπάνε και το τραπεζοµάντιλο µε τις παλιές δαντέλες γύρω στο οµορφοστολισµένο µ' αγριολούλουδα τραπέζι µας, έξι φίλοι του Βαλή. Ο Ανδρέας Εµπειρίκος, ο σουρεαλιστής ποιητής και ψυχαναλυτής, ο συγγραφέας Γιώργος Θεοτοκάς, ο συνθέτης Πέτρος Πετρίδης, ο Σεφέρης, ο Γιώργος Κατσίµπαλης και ο Τάκης Πετρίδης. Ολοι τους ανύπαντροι, εγώ η µόνη γυναίκα ανάµεσά τους. (…) Αργότερα, στο σαλόνι, ανάµεσα στα πειράγµατα που έκανε ο ένας στον άλλον αρχινήσανε απανωτές ερωτήσεις στον Εµπειρίκο.