Γερμανία - Όταν έκαιγαν βιβλία

 
Ξένια Τούρκη

Ήταν σαν χθες πριν από 80 χρόνια. Το βράδυ της 10ης Μαΐου του 1933, 70.000 άνθρωποι μαζεύτηκαν στην πλατεία της Όπερας του Βερολίνου. Δεκάδες φοιτητές με κάρα και φορτηγά κουβάλησαν χιλιάδες βιβλία και τους έβαλαν φωτιά. Ο ναζιστής φοιτητής Χέρμπερτ Γκούτγιαρ, μόλις 23 χρονών, έβγαλε μια σύντομη ομιλία γεμάτη μίσος. «Παραδίδω στη πυρά ότι είναι αντιγερμανικό» είπε καταχειροκροτούμενος.
Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε και σε άλλες. Επρόκειτο για βιβλία επιφανών και σημαντικών γερμανών συγγραφέων όπως ο Τόμας Μαν, ο Χάινριχ Μαν, ο Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, ο Γιόαχιμ Τίνγκελνατς. Το κάψιμο των βιβλίων οργανώθηκε από το ναζιστικό καθεστώς που ήθελε να «καθαρίσει» την πνευματική ζωή της ναζιστικής Γερμανίας από οτιδήποτε θεωρούσε ότι στρεφόταν κατά της αγνής γερμανικής ιδεολογίας.
Το κάψιμο των βιβλίων έγινε μόλις τέσσερις μήνες μετά την άνοδο του Αδόλφου Χίτλερ στην εξουσία και αποτέλεσε προοίμιο για το τι θα ακολουθούσε. Το γεγονός έσπειρε τον πανικό ανάμεσα στους διανοούμενους. Πολλοί από αυτούς μπόρεσαν να αντιληφθούν τι θα έφερνε το μέλλον και κατάφεραν να φύγουν από τη Γερμανία. Όσοι έμειναν μπήκαν στο περιθώριο και είδαν την καταστροφή που ερχόταν να γίνεται πραγματικότητα. Όσοι έγραφαν, όσοι μιλούσαν, όσοι έβλεπαν τις στρεβλώσεις του φασιστικού καθεστώτος έγιναν εχθροί.
Στο ολοκαύτωμα των βιβλίων δυστυχώς πρωτοστάτησαν φοιτητές. Νέοι άνθρωποι, μέσα στα πανεπιστήμια που δεν μπόρεσαν να αντιληφθούν τι πρέσβευε η ναζιστική ιδεολογία και την υιοθέτησαν. Ο πνευματικός κόσμος της Γερμανίας δεν συγκινήθηκε ιδιαίτερα. Οι εργαζόμενοι στις βιβλιοθήκες, οι καθηγητές αλλά και ο φοιτητικός κόσμος δεν αντέδρασαν, ακόμη κι αν δεν συμμετείχαν ενεργά, δίνοντας έτσι σιωπηρά τη συγκατάθεσή τους.
Ο συγγραφέας Χάινριχ Χάινε, βιβλία του οποίου κάηκαν, έγραφε αργότερα κάτι που αποδείχθηκε προφητικό: «Όπου καίνε βιβλία, στο τέλος θα κάψουν και ανθρώπους». Δεν άργησε αυτό να γίνει πραγματικότητα. Το κάψιμο των βιβλίων, ακολούθησε το κάψιμο καταστημάτων και οι δολοφονίες εκατομμύριων ανθρώπων. Ήταν ίσως η πιο μελανή σελίδα στη σελίδα της γερμανικής ιστορίας. Και θα μπορούσε ενδεχομένως να αποφευχθεί αν μερικοί αντιλαμβάνονταν νωρίς τα σημάδια. Αν δεν είχαν κλείσει τα μάτια.


Πηγή: Ο Φιλελεύθερος
Δημοσιεύτηκε στις 10/05/2013