Ν.Κυριακίδης 

Για τους περισσότερους διεθνείς αναλυτές αποτελεί κοινή διαπίστωση το τελευταίο διάστημα ότι το στυλ και η ρητορική του Πεκίνου σε θέματα εξωτερικής πολιτικής έχουν αλλάξει. Η Κίνα έχει εγκαταλείψει τον παραδοσιακά ήπιο και αποστασιοποιημένο τρόπο αντίδρασής της στις διενέξεις και τις αντιπαλότητες της διεθνούς αρένας, υιοθετώντας αυστηρό λόγο και διεκδικώντας δυναμική παρέμβαση. Ιδιαίτερα σ' ό,τι αγγίζει την εδραιωμένη θέση της στην εδαφοπολιτική και γεωστρατηγική σφαίρα, έχει γίνει ένας απαιτητικός και ανυποχώρητος παίκτης. Για ορισμένους, ήταν θέμα χρόνου να συμβεί αυτή η "μετάλλαξη".
Η κινεζική οικονομία συνεχίζει να κατακτά τον κόσμο παρά το κλίμα ύφεσης, τη χρηματοπιστωτική αστάθεια και την περιρρέουσα αβεβαιότητα. Οι κινήσεις κεφαλαίων και το διεθνές εμπόριο έχουν συρρικνωθεί, αλλά η κινεζική βιομηχανική παραγωγή συνεχίζει ακάθεκτη. Η ανάπτυξη χρηματοδοτεί, με τη σειρά της, ένα φιλόδοξο και δαπανηρό πρόγραμμα στρατιωτικών εξοπλισμών μέσω ενός αμυντικού προϋπολογισμού που αυξάνεται από χρόνο σε χρόνο με διψήφια ποσοστά. Η θέση της χώρας στο πολιτικό-διπλωματικό στερέωμα ισχυροποιείται και ο λόγος της αποκτά βαρύτητα. Επομένως μια επαναδιατύπωση, επί το σαφέστερο, των στρατηγικών στόχων της κινεζικής εξωτερικής πολιτικής θεωρείται στο πλαίσιο αυτό απόλυτα δικαιολογημένη
Οι ανησυχίες ανοίγουν μέτωπα
Είναι όμως αυτή η ανάλυση σωστή; Θέλει όντως η Κίνα να "επικαιροποιήσει" τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής της και να ξεκαθαρίσει τους στρατηγικές βλέψεις της σ' ένα κόσμο που αντί να κλείνει, ανοίγει μέτωπα; Ή μήπως υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα και άλλες επιδιώξεις; Όλο και συχνότερα τελευταία, οι αντιδράσεις του Πεκίνου στη διεθνή αρένα αποπνέουν, αν όχι ακριβώς επιθετικότητα, σίγουρα δυναμισμό, βούληση και αποφασιστικότητα, οπωσδήποτε όμως όχι αμυντική ή παθητική στάση. Ειδικά στον εγγύς ζωτικό χώρο της τον οποίο "μοιράζεται" με τους οικονομικά ισχυρούς γείτονές της, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, αλλά και το Βιετνάμ, η Κίνα έχει υιοθετήσει πολιτική σιδηράς πυγμής. Όχι μόνον δεν προσπαθεί να αμβλύνει τις εντάσεις, αλλά, αντίθετα, δείχνει να επιδιώκει να κρατήσει ανοιχτά μέτωπα, τουλάχιστον στον βαθμό που μπορεί να τα διαχειριστεί. Αυτό δεν είναι τυχαίο ή άσχετο με τη γενικότερη παγκόσμια συγκυρία. Οι ανησυχίες των Κινέζων για μεταβολή των στρατηγικών ισορροπιών στη νοτιανατολική Ασία στο εγγύς μέλλον είναι σοβαρές και δικαιολογημένες. Η Κίνα φοβάται ότι η σταδιακή απεμπλοκή των Αμερικανών από τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν θα στρέψει μοιραία το "ενδιαφέρον" τους στην νοτιανατολική Ασία. Όταν μάλιστα ακούν απ' τους υψηλόβαθμους αξιωματούχους του Λευκού Οίκου να χρησιμοποιούν τον όρο "επανεξισορρόπηση δυνάμεων" έχουν κάθε λόγο να αισθάνονται άβολα. Πριν δύο εβδομάδες, το κινεζικό υπουργείο Άμυνας έδωσε στη δημοσιότητα την ετήσια "λευκή βίβλο" του για τις προκλήσεις της κινεζικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής αφήνοντας να διαφανεί η μεγάλη ανησυχία της κινεζικής ηγεσίας μπροστά στις διαβλεπόμενες ανακατατάξεις.
Κινέζικος αντιαμερικανισμός
Η Κίνα αντιμετωπίζει "πολλαπλές και πολύπλοκες απειλές για την εθνική ασφάλειά της" παρά την αυξανόμενη διεθνή επιρροή της, ανέφερε στην έκθεσή του το κινεζικό υπουργείο Άμυνας επισημαίνοντας ότι η στρατηγική των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή σηματοδοτεί "βαθιές αλλαγές" για την Ασία. Σε μια έμμεση, πλην σαφή αναφορά της κινεζικής πολιτικής και στρατιωτικής ελίτ στις ΗΠΑ, η έκθεση των 40 σελίδων υπογραμμίζει πως "υπάρχουν κάποιες χώρες που ενισχύουν τις στρατιωτικές συμμαχίες τους στην Ασία και τον Ειρηνικό, που επεκτείνουν τη στρατιωτική παρουσία τους εκεί, και που, συχνά, κάνουν την ένταση στην περιοχή ακόμα μεγαλύτερη". "Τέτοιες κινήσεις δεν συνάδουν με τις εξελίξεις της εποχής και δεν ευνοούν τη διατήρηση της περιφερειακής ειρήνης και σταθερότητας", συμπλήρωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου, Γιανγκ Γιουτζούν. Η επίσημη εφημερίδα των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων προχώρησε ένα βήμα παραπάνω. Σε σχετικό σχόλιό της έγραψε πρόσφατα πως η Κίνα πρέπει να ενισχύσει την άμυνά της για να αντιμετωπίσει "τον εχθρικό κλοιό της Δύσης που την υπονομεύει". Το κείμενο του σχολίου θύμιζε ρητορική σοβιετικής εποχής: "Εχθρικές δυτικές δυνάμεις έχουν εντείνει την στρατηγική τους για να εξευρωπαΐσουν και να διαμελίσουν την Κίνα και χρησιμοποιούν κάθε δυνατό μέσο για να περιορίσουν και να ελέγξουν την ανάπτυξη της χώρας μας", έγραψε η εφημερίδα.
Έχθρες και διενέξεις
Η ισχυροποίηση των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων ενισχύει προφανώς και την κινεζική αυτοπεποίθηση. Είναι όμως ακριβώς "αυτοπεποίθηση" αυτό που βρίσκεται πίσω απ' τη σκληρή γραμμή του Πεκίνου; Με τις στρατιωτικές δαπάνες της να αυξάνονται με βαθμό γεωμετρικής προόδου τα τελευταία 15 χρόνια, η Κίνα δείχνει να ενστερνίζεται -ή να υποκύπτει- στη μιλιταριστική λογική. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του "Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Σπουδών", αν συνεχιστεί η τρέχουσα τάση αύξησης των κινεζικών αμυντικών δαπανών κατά διψήφια ποσοστά ετησίως, σε 15-20 χρόνια το στρατιωτικό δυναμικό της Κίνας θα εξισωθεί μ' εκείνο των ΗΠΑ. Με βάση περυσινές προβλέψεις της αμυντικής επιθεώρησης Jane's, ο κινεζικός αμυντικός προϋπολογισμός θα αυξηθεί από τα σχεδόν 120 δισεκατομμύρια δολάρια το 2011, στα 238,2 δισ. το 2015! Έτσι λοιπόν, με μια "διαστελλόμενη" δεξαμενή στρατιωτικής ισχύος στην διάθεσή της, η κινεζική ηγεσία "βλέπει" τελευταία αναζωπύρωση των μακροχρόνιων εδαφικών διενέξεών της όχι μόνον με την Ιαπωνία -με την οποία άλλωστε διατηρεί μια ιστορικά βεβαρημένη σχέση- αλλά και με τις Φιλιππίνες και το Βιετνάμ και κατηγορεί ως υπεύθυνες γι' αυτό τις ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, ο κατάλογος των χωρών που έχουν εδαφικές διαφορές με το Πεκίνο είναι μεγαλύτερος- Ταϊβάν, Μπρουνέι, Μαλαισία, Ινδία, αλλά και Βόρεια Κορέα. Στη λίστα της πιθανών "πρωταγωνιστών" θερμής αντιπαράθεσης προστέθηκε εσχάτως και η Ινδία. Μόλις την περασμένη εβδομάδα η κυβέρνηση του Νέου Δελχί κατηγόρησε τις κινεζικές δυνάμεις ότι παραβίασαν τη διαφιλονικούμενη ζώνη των κοινών συνόρων στα Ιμαλάια και εισέβαλαν αρκετά χιλιόμετρα εντός της ινδικής επικράτειας. Το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο. Οι "παρεισφρήσεις" κινεζικών στρατιωτικών τμημάτων στο έδαφος της Ινδίας κατά μήκος της 4.000 χλμ. κοινής μεθορίου είναι συχνό φαινόμενο, καταγγέλλει το Νέο Δελχί, και τα τελευταία τρία χρόνια έχουν καταγραφεί εκατοντάδες παρόμοια περιστατικά...


Πηγή: Η Αυγή
Δημοσιεύτηκε στις 28/04/2013