Το μικρό είναι όμορφο;

Χρυστάλλα Χατζηδημητρίου

Ναι, το μικρό είναι όμορφο

 Χάνετε όμως τον καιρό σας αν απευθύνεστε σε ανθρώπους όπως οι Πισσαρίδης, Χάσικος, Αναστασιάδης και γενικότερα το κυπριακό πολιτικο-οικονομικό κατεστημένο

Το σλόγκαν αυτό, θεωρία του E. F. Schumacher που εξηγείται στο βιβλίο του «Small Is Beautiful», πρωτολέχθηκε τη δεκαετία του ’70 αλλά αποτελούσε μέχρι σήμερα περιθωριακή θεωρία που υιοθετήθηκε μόνο από τους οικολόγους, αφού οι δεκαετίες που ακολούθησαν ήταν οι δεκαετίες του γιγαντισμού. Των υπεραγορών, των υπερτροφικών τραπεζών, των υπεραξιών, των υπεράνθρωπων, των υπερατλαντικών, της υπερκατανάλωσης, των πολυκαταστημάτων, των πολυεθνικών, των κολοσσών…
Σήμερα, αφού διανύσαμε την περίοδο του γιγαντισμού φτάνουμε στην περίοδο της συρρίκνωσης. Με κήρυκες όχι τους οικολόγους, αλλά τους μέχρι σήμερα υπέρμαχους της νεοφιλελεύθερης οικονομίας που βασίζονταν στα extra large μεγέθη. Αποτελεί λοιπόν, μεγάλη ειρωνεία να ακούς τον πρόεδρο του Εθνικού Συμβουλίου Οικονομίας, Χριστόφορο Πισσαρίδη, διορισμένο από τον πρόεδρο Αναστασιάδη, να δηλώνει πως «η Τράπεζα Κύπρου πρέπει να συρρικνωθεί και να καταστεί μικρότερος οργανισμός με πιο χαμηλό κόστος».

Με άλλα λόγια, είχε δίκαιο τελικά ο Σούμαχερ και το μικρό είναι εν τέλει όμορφο; Θα πρέπει να συρρικνώσουμε τα μεγέθη, είτε αφορούν τις επιχειρήσεις, είτε τα σπίτια, είτε τις φιλοδοξίες μας, για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε;
Ο Σούμαχερ, ο οποίος ήταν οικονομολόγος και μέλος του Συμβουλίου Άνθρακα της Βρετανίας, είχε σαφή απάντηση σε αυτό: Πίστευε πως πρέπει να αποδεσμευτούμε από την ενεργειακή εξάρτηση και να επιστρέψουμε σε ένα βιώσιμο τρόπο ζωής, σε μια φειδωλή κοινωνία, όπου πρωταγωνιστικό ρόλο δεν θα παίζουν τα τερατώδη βιομηχανικά συγκροτήματα, αλλά η μικρή επιχείρηση, η τοπική οικονομία, η μικρή αγροτική εκμετάλλευση, η ανθρώπινης κλίμακας τεχνολογία, η καλά οργανωμένη ανθρώπινη κοινότητα το μικρό δηλαδή, που είναι βιώσιμο και γι’ αυτό είναι και όμορφο, σύμφωνα με την θεωρία του.
Ο κ. Πισσαρίδης όμως, έχει ολοκληρωμένη θεωρία στο θέμα; Ή αλλού να συρρικνώσουμε τα πράγματα κι αλλού να τα μεγεθύνουμε; Να φτιάξουμε, για παράδειγμα, μικρές τράπεζες αλλά να κτυπήσουμε τα μικρά καταστήματα με την επέκταση του ωραρίου; Έχει κανείς ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για το τι θέλουμε να φτιάξουμε και με ποιο τρόπο το κάνουμε ή οι κυβερνήσεις, δέσμιες της παλιάς πολιτικής και οικονομικής τάξης πραγμάτων, προσπαθούν να επαναλάβουν το ίδιο μοντέλο κι όπου μας βγάλει;