Κύπρος - Στο ναδίρ η εμπιστοσύνη των πολιτών στους πολιτειακούς θεσμούς

Ράπισμα σε κυβέρνηση, Βουλή και κόμματα

 

Ηχηρό «χαστούκι» στους θεσμούς δίνουν οι πολίτες με μηνύματα που θα πρέπει να ταρακουνήσουν Κυβέρνηση, Βουλή και κόμματα. Η εμπιστοσύνη προς αυτούς τους θεσμούς ακολουθεί για καιρό την κατιούσα. Διασώζεται ο θεσμός της οικογένειας, της εκπαίδευσης, της Εκκλησίας, της Δικαιοσύνης ακόμη και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Η έρευνα που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας με την ευκαιρία της Διεθνούς Ημέρας Δημοκρατίας που έχει καθιερωθεί από τα Ηνωμένα Εθνη την 15η Σεπτεμβρίου, είναι κόλαφος για τους θεσμούς.

Τους θεσμούς που έχουν να κάμουν κατά κύριο λόγο με την άσκηση πολιτικής.

Την πιο μεγάλη εμπιστοσύνη (85%) έχουν οι Κύπριοι στον θεσμό της οικογένειας - έναν μη πολιτικό θεσμό, που σχετίζεται με τη φύση και τη βιολογία, παρά με την πολιτική και την ανάγκη συνύπαρξης μη συγγενικών προσώπων, που αποτελεί επιδίωξη της πολιτικής. Ακολουθεί η εμπιστοσύνη στην εκπαίδευση και τους εκπαιδευτικούς (49%), στην εκκλησία και τους ιερείς (45%), τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας (28%) και τα δικαστήρια (28%).  

Πιο χαμηλά στην κλίμακα εμπιστοσύνης βρίσκεται η κυβέρνηση (15%), που παίρνει όμως υψηλότερο βαθμό εμπιστοσύνης από τη Βουλή των Αντιπροσώπων (8%) και την αντιπολίτευση ειδικότερα (4%). Τα πολιτικά κόμματα ως σύνολο τυγχάνουν της μεγαλύτερης απαξίωσης, αφού θετικά τους βλέπει μόνο το 2% των πολιτών.

Το ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση δεν πρέπει να θεωρείται ως ιδιαίτερα ενθαρρυντικό, αν αναλογιστούμε ότι είναι η κυβέρνηση που αναμένεται να καλλιεργήσει ή έστω να εκμαιεύσει την αφοσίωση και υπακοή στο κράτος, να προωθήσει νόμους και (συχνά επαχθή) οικονομικά μέτρα, όπως τους φόρους, κ.ο.κ.  

Είναι εξάλλου ενδιαφέρον ότι η μεγαλύτερη θετική στήριξη στην κυβέρνηση προέρχεται από τις τάξεις του ΔΗΣΥ (38%) και του συγκυβερνώντος ΔΗΚΟ (16%), των πιο ηλικιωμένων πολιτών (33%), καθώς και των πολιτών με χαμηλή μόρφωση δημοτικού (24%), ενώ η εμπιστοσύνη από απόφοιτους δευτεροβάθμιων σχολών μειώνεται στο  18%, και από τριτοβάθμιες σχολές στο 11%. 

«Καμπανάκι» για τα κόμματα

Η αποδοχή ενός κύριου πολιτικού θεσμού, εκείνου των πολιτικών κομμάτων, είναι οριακή: Μόνο το 52% πιστεύει ότι «χωρίς πολιτικά κόμματα δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία», ενώ το υπόλοιπο (48%) θεωρεί ότι τα κόμματα δεν είναι τόσο απαραίτητα.

Η συντριπτική πλειοψηφία έχει την άποψη πως τα κόμματα ενδιαφέρονται περισσότερο για τους ψήφους, παρά για το καλό του τόπου (91%) ή τις απόψεις των ψηφοφόρων/πολιτών (88%). 

Είναι φανερό ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες απογοήτευσης με τα πολιτικά κόμματα, είναι και οι συνεχείς διαφωνίες και αντιπαραθέσεις τους, αφού ένα εκπληκτικά ψηλό ποσοστό (89%) ζητά πιο μεγάλη ομοφωνία ή ενότητα μεταξύ των κομμάτων.  

Παρόμοια υψηλό ποσοστό (79%), ζητά να υπάρχει μεγαλύτερη ομοφωνία εντός των κομμάτων.

Οι αρνητικές αυτές απόψεις όσον αφορά στα κίνητρα των κομμάτων, αλλά και η προφανής κούραση από τις συνεχείς δημόσιες προστριβές εντός και μεταξύ των κομμάτων, ερμηνεύουν ίσως και τη συμφωνία της πλειοψηφίας (72%) με την άποψη ότι η Κύπρος χρειάζεται περισσότερο «ένα δυναμικό ηγέτη, παρά πιο πολλή δημοκρατία». Αντιφάσκει αυτό με την προαναφερθείσα απόρριψη της άποψης ότι «η Κύπρος χρειάζεται λιγότερη, όχι περισσότερη δημοκρατία»; 

Προφανώς η σύνδεση να είναι η προσδοκία από μέρους των πολιτών, ότι ένας δυναμικός ηγέτης θα μπορούσε να βελτιώσει τη σημερινή τάξη πραγμάτων, θα βοηθούσε να έχουμε περισσότερη «πραγματική δημοκρατία», όπου οι πολιτικοί να είναι έτοιμοι να ακούσουν πιο πολύ τους πολίτες, να παραμερίσουν τα συμφέροντα και τις συνεχείς αντιπαραθέσεις, επιδιώκοντας συγκλίσεις και υπερβάσεις, για το καλό του τόπου. 

Μέτριοι βαθμοί για την Κυπριακή Δημοκρατία

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις των πολιτών για το πώς θα βαθμολογούσαν τη δημοκρατία στην Κύπρο. Οι περισσότεροι (42%) δίνουν μια μέτρια γενική βαθμολογία στη δημοκρατία μας, 35% δίνουν χαμηλή βαθμολογία και μόνο 23% την επιβραβεύουν με μια υψηλή βαθμολογία.

Όσον αφορά στις πιο λεπτομερείς τοποθετήσεις, 76% δίνουν πολύ χαμηλή/χαμηλή βαθμολογία για το ότι οι πολίτες δεν αντιμετωπίζονται ως ίσοι. Οι πολίτες, δεν θεωρούν ότι υπάρχει ισονομία ή ισότητα έναντι του νόμου, αξία που θεωρείται κεντρική σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα.

Ένα 71% των ερωτηθέντων δίνει χαμηλή βαθμολογία στο κατά πόσον οι κυβερνώντες λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις ή γνώμες των πολιτών.

Περισσότεροι από τους μισούς (57%) θεωρούν ότι η Πολιτεία δεν δείχνει έμπρακτη αλληλεγγύη προς τους πολίτες, στηρίζοντάς τους στις δύσκολές τους στιγμές.

Αρκετά πιο ικανοποιημένοι φαίνεται να είναι οι πολίτες όσον αφορά στον βαθμό κατοχύρωσης των πολιτικών ελευθεριών (όπως είναι η ελευθερία στην έκφραση άποψης), καθώς και στον βαθμό που γίνονται σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κύπρο. 

Συντριπτική η αποδοχή της δημοκρατίας

Πιο αναλυτικά, οι Ελληνοκύπριοι στη μεγάλη τους πλειοψηφία (92%) αποδέχονται τη δημοκρατία ως προτιμότερη από άλλες μορφές διακυβέρνησης.

Τοποθετούνται ξεκάθαρα (79%) ότι δεν θεωρούν καθόλου το ίδιο μια δημοκρατική και μια μη-δημοκρατική κυβέρνηση.

Ούτε και αποδέχονται (79%) ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες μια αυταρχική κυβέρνηση θα ήταν καλύτερη από μια δημοκρατική κυβέρνηση.

Τέλος, οι περισσότεροι (67%) δεν αποδέχονται ότι «στην Κύπρο χρειαζόμαστε λιγότερη, όχι περισσότερη δημοκρατία». 

Το μέλλον της δημοκρατίας στην Κύπρο

Συμπερασματικά, ενώ είναι οπωσδήποτε θετικό το γεγονός ότι οι πολίτες τάσσονται ανεπιφύλακτα υπέρ της δημοκρατίας ως σύστημα, είναι ανησυχητική η χαμηλή εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς και ιδιαίτερα στα πολιτικά κόμματα.

Βραχυπρόθεσμα η δυσαρέσκεια αυτή φαίνεται να μεταφράζεται σε απομάκρυνση και αποξένωση από την πολιτική ζωή.

Μακροχρόνια, όμως, μπορεί να οδηγήσει σε υπονόμευση της αποδοχής του δημοκρατικού συστήματος.

Αυτό μπορεί να παρεμποδιστεί, βέβαια, με την αλλαγή στη νοοτροπία και συμπεριφορά των κομμάτων και των πολιτικών προσώπων, αλλά και με την ενεργότερη ανάμιξη και συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, με στόχο την αλλαγή στην επικρατούσα τάξη πραγμάτων. 

Ανοχή και αποξένωση

Το κύριο εύρημα της έρευνας είναι ότι υπάρχει μεγάλη αποδοχή της δημοκρατίας, ως πολιτεύματος, αλλά παράλληλα πολύ χαμηλή εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς (κυβέρνηση, κόμματα, Βουλή, αντιπολίτευση κ.ο.κ.).

Αυτό το παράδοξο εύρημα μπορεί να ερμηνεύσει από τη μια την καρτερία και ανοχή των πολιτών, έναντι στα διάφορα προβλήματα και ελλείμματα της δημοκρατίας στον τόπο μας, που εμφανώς σχετίζεται με την αποδοχή της ιδέας του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Από την άλλη, ερμηνεύει την αυξανόμενη αποξένωση από την πολιτική ζωή, που σε μεγάλο βαθμό φαίνεται να απορρέει από την απογοήτευση και χαμηλή εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς.

Πηγή: Ο Φιλελεύθερος

Δημοσιεύτηκε στις 15/09/2013