Γεωπολιτικό σκάκι στη Συρία

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*

 

Παραφράζοντας τον Καβάφη θα λέγαμε γι’αυτούς που έχουν ρόλο σε όσα συμβαίνουν στη Συρία ότι τη βλάπτουν όλοι το ίδιο. Αν και για να είμαστε δίκαιοι κάποιοι τη βλάπτουν περισσότερο και κάποιοι λιγότερο. Να θυμήσουμε πρώτα ότι ουσιαστικά η μειονότητα των Αλαουί κυβερνά τη Συρία από την ανεξαρτησία της μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αναρρίχησή της στην εξουσία έγινε με τις ευλογίες της Γαλλίας που ήταν τότε η αποικιακή μητρόπολη. Πρόκειται για την ίδια πολιτική που εφάρμοσαν Βρετανοί και Γάλλοι στις αποικίες τους, ευνοώντας την άνοδο στην εξουσία εθνικοθρησκευτικών μειονοτήτων για να ελέγχουν καλύτερα τις πρώην αποικίες τους. Ταυτόχρονα προχώρησαν και στη δημιουργία κρατών με τεχνητά σύνορα, από ετερόκλιτες γεωγραφικές και πληθυσμιακές περιοχές σε όλη  στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής είναι σήμερα καλά γνωστά, με φυλετικές και θρησκευτικές συγκρούσεις και εμφυλίους πολέμους.

Οι τελευταίες εξελίξεις στη Συρία αναδεικνύουν από τη μια την αδυναμία των ΗΠΑ να χειριστούν το πρόβλημα της χώρας αυτής και από την άλλη την δυναμική επανεμφάνιση της Ρωσίας στην περιοχή αυτή και όχι μόνο. Αυτή η δυναμική παρουσία της Ρωσίας που φαίνεται για την ώρα να είναι ο μεγάλος κερδισμένος της διαμάχης στη Συρία, θυμίζει τις εποχές του διπολισμού στο διεθνές σύστημα.

Αν η ρωσική πρόταση για τα συριακά χημικά όπλα έχει αίσια κατάληξη, θα υπάρχουν κερδισμένοι και χαμένοι από αυτή την εξέλιξη. Κερδισμένοι θα είναι πρώτα απ’όλα η Ρωσία αλλά και οι ΗΠΑ, αφού ο Ομπάμα θα ξεφύγει από την αυτοπαγίδευσή του, προπάντων που ο ίδιος δεν θέλει με κανένα τρόπο μια σοβαρή εμπλοκή στη Συρία. Κερδισμένος θα είναι βέβαια και ο Ασάντ διότι θα περισώσει την πολεμική του μηχανή και ενδεχομένως θα επιβληθεί στρατιωτικά στους αντιπάλους του. Ως ένα σημείο κερδισμένο θα είναι και το Ισραήλ, γιατί μετά την καταστροφή των χημικών όπλων του Ασάντ θα προτιμούσε τον ίδιο στην εξουσία παρά ένα απρόβλεπτο ισλαμικό καθεστώς. Τέλος κερδισμένοι θα είναι ως ένα σημείο και το Ιράν και η Χεζμπολάχ, σύμμαχοι του Ασάντ. Οι μεγάλοι χαμένοι θα είναι οι αντίπαλοι του Ασάντ που περίμεναν μια δυτική επέμβαση για να ανατραπεί υπέρ τους η ισορροπία δυνάμεων. Χαμένη θα είναι βέβαια και η Τουρκία που έλπιζε να διαδραματίσει ρόλο στη Συρία στο πλαίσιο μιας αμερικανικής επέμβασης. Εξευτελισμένη απ’αυτή την ιστορία εξέρχεται και η Γαλλία με την αχαρακτήριστη ευθυγράμμιση του Ολάντ με τις ΗΠΑ. Και φυσικά ο μεγάλος χαμένος θα είναι ο λαός της Συρίας. Τέλος η Γερμανία που κράτησε αποστάσεις από τις ΗΠΑ, επιβεβαιώνει, όπως συνέβη και  παλιότερα και με τον πόλεμο του Ιράκ, την ανεξαρτησία της εξωτερικής της πολιτικής, μιας πολιτικής που εξυπηρετεί με τον καλύτερο τρόπο τα συμφέροντά της.

Η πιο πάνω ανάλυση εξυπακούει φυσικά  ότι θα έχει αίσια κατάληξη η ρωσική πρόταση ελέγχου του χημικού οπλοστασίου της Συρίας. Καθώς η κατάσταση παραμένει ρευστή  οι ανατροπές δεν θα πρέπει να αποκλείονται. Για όσους βέβαια επανέρχονται στην ανεκπλήρωτη προφητεία της υποβάθμισης του στρατηγικού ρόλου της Τουρκίας στην περιοχή, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Άγκυρα, η διάψευση δεν θα αργήσει να έρθει, ειδικά όταν τον Οκτώβριο αρχίσουν οι πιέσεις για το Κυπριακό.  Ασφαλώς και οι παρούσες συνθήκες θα ευνοούσαν μια αναβάθμιση του ρόλου της Αθήνας και της Λευκωσίας στην περιοχή, αν οι δύο χώρες  δεν βρίσκονταν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας και αν διέθεταν πολιτικές ηγεσίες-ειδικά η Λευκωσία-με κάποιο όραμα. Το όραμα όμως έχει χαθεί από καιρό και σίγουρα δεν είναι ο Αναστασιάδης που θα το νεκραναστήσει που σαν έτοιμος από καιρό την αποχαιρέτησε την Αλεξάνδρεια...Μόνο οι πολίτες μπορούν ακόμη να περισώσουν ό,τι σώζεται.

Υ.Γ. (Ανεξάρτητο της Συρίας)

Η πολιτική των Βρυξελλών-λέγε Βερολίνου-είναι σίγουρα υπεύθυνη για πολλά από τα δεινά τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου. Και είναι καλό να αναλύονται επίσης και οι διεθνείς συγκυρίες μέσα από τις οποίες δραστηριοποιείται ο νεοφιλελευθερισμός με μια εικονική οικονομία και ένα κλεπτοκρατικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Όμως υπάρχει και η πραγματικότητα του διεφθαρμένου και διαπλεκόμενου κλεπτοκρατικού ολιγαρχικού συστήματος που ίσχυσε για δεκαετίες σε Ελλάδα και Κύπρο, δημιούργημα των πάσης φύσεως ελίτ, των πάσης φύσεως κατεστημένων. Όσο θα γίνεται λόγος μόνο για τον εξωτερικό παράγοντα και δεν θα έχει καθαριστεί ο δικός μας στάβλος του Αυγεία, δεν θα υπάρχει σωτηρία, δεν θα υπάρχει πλοίο, δεν θα υπάρχει οδός...

Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης.

* .E-mail   m1650@internet.uqam.ca