Δυσοίωνο το κλιματικό μέλλον της Κύπρου

Αντιμετωπίζονται ορισμένες από τις αναμενόμενες επιπτώσεις, 

αναφέρει έρευνα πανεπιστημιακού 

 

Του ΑΓΓΕΛΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Το μέλλον της Κύπρου σκιαγραφείται εξαιρετικά δυσοίωνο από την αλλαγή του κλίματος, και οι επιπτώσεις καταστροφικές από την αύξηση της θερμοκρασίας και τις λιγότερες βροχοπτώσεις. Σύμφωνα με τις προβλέψεις διεθνών οργανισμών για την περιοχή της Κύπρου δείχνουν ότι, εάν δεν υπάρξουν σοβαρές μειώσεις στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αναμένεται αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,3-1,9°Cμέχρι τα μέσα του 21ου αιώνα και κατά 3,6-5,0°Cμέχρι τα τέλη του αιώνα.
Το Κέντρο Οικονομικών Μελετών του Πανεπιστημίου Κύπρου, δημοσίευσε χθες έρευνα του ακαδημαϊκού Θεόδωρου Ζαχαριάδη που αναφέρεται στις αρνητικές επιπτώσεις που θα προκύψουν από την κλιματική αλλαγή, αλλά και την ανάγκη προετοιμασίας της Κύπρου.
Σύμφωνα με την έρευνα, ορισμένες από τις επιπτώσεις αυτές είναι γενικά γνωστές και απαιτούν τουλάχιστον την εφαρμογή των ήδη υιοθετημένων μέτρων πολιτικής.
Άλλες επιπτώσεις, αναφέρει ο καθηγητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου δρ Ζαχαριάδης περιβάλλονται από βαθμό αβεβαιότητας, όμως δεν πρέπει να υποτιμηθούν, γι’ αυτό και επιβάλλεται συστηματική παρακολούθηση της εξέλιξης διάφορων φυσικών μεγεθών για την έγκαιρη αποτροπή σοβαρών συνεπειών στην ανθρώπινη υγεία και στο φυσικό και υλικό κεφάλαιο.
«Σε συνθήκες αβεβαιότητας και δημοσιονομικών περιορισμών, απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός με ιεράρχηση των πιθανών μέτρων προσαρμογής, ενημέρωση των πολιτών, κατάλληλες χρηματοδοτικές διευκολύνσεις προς τον ιδιωτικό τομέα, φορολόγηση των δραστηριοτήτων που προκαλούν ρύπανση ή εξάντληση φυσικών πόρων και χρήση των εσόδων της φορολόγησης αυτής για περιβαλλοντικούς σκοπούς και αποζημιώσεις από επερχόμενες ζημιές λόγω κλιματικών μεταβολών», υπογραμμίζει ο ακαδημαϊκός.
Όπως σημειώνει οι αναπόφευκτες δημόσιες δαπάνες μπορούν να ανακτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την κατάλληλη τιμολόγηση της χρήσης φυσικών πόρων όπως η ενέργεια και το νερό, κάτι που θα συμβάλει επιπλέον τόσο στις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών ρύπων, όσο και στην προσαρμογή στις μελλοντικές θερμές και ξηρές συνθήκες της Κύπρου.
Με επιφύλαξη αντιμετωπίζεται η επίκληση της ανάγκης για ευρεία κρατική παρέμβαση σε τόσο πολλούς τομείς που κινδυνεύουν από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής κάτι που κρίνεται φυσικό σε περιόδους δημοσιονομικής στενότητας όπως αυτή που διανύουμε, σύμφωνα με τον δρα Ζαχαριάδη. Οι αναπόφευκτες δημόσιες δαπάνες μπορούν να ανακτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την κατάλληλη τιμολόγηση της χρήσης φυσικών πόρων όπως η ενέργεια και το νερό, σημειώνει ο Δρ Ζαχαριάδης.

Κατευθύνσεις σχεδιασμού πολιτικής •Η λήψη κάποιων προληπτικών μέτρων σήμερα μπορεί να μετριάσει αισθητά το κόστος των επιπτώσεων στο μέλλον. Αυτό μπορεί να γίνει αν οι γεωργικές καλλιέργειες προσαρμοσθούν έγκαιρα στις εντεινόμενες συνθήκες ξηρασίας ώστε να μην υποφέρουν από τις αυξανόμενες υδατικές ανάγκες, αν τα κτήρια έχουν λιγότερες θερμικές απώλειες ώστε να μην αυξάνονται πολύ οι ενεργειακές ανάγκες όταν το κλίμα γίνει θερμότερο, ή αν οι τουριστικές αρχές προετοιμαστούν για νέα είδη τουρισμού εκτός θερινών μηνών.
•Πολλά από τα μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή αφορούν κατ’ αρχήν ιδιωτικές δαπάνες. Οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις θα υποστούν κόστος για περισσότερη κατανάλωση ηλεκτρισμού για να επιτύχουν θερμική άνεση. Οι ευάλωτες ομάδες πληθυσμού θα δαπανήσουν περισσότερα για τη θεραπεία πιθανών προβλημάτων υγείας. Οι γεωργοί θα δαπανήσουν περισσότερα για νερό άρδευσης ή θα υποστούν κόστος από την αλλαγή των καλλιεργειών τους. Οι τουριστικές μονάδες θα υποχρεωθούν σε δαπάνες εμπλουτισμού του τουριστικού προϊόντος και υποδομών για την αντιμετώπιση της αύξησης της θερμοκρασίας και της σπανιότητας του νερού.
•Η ιδιωτική προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι ανεπαρκής, είτε εξαιτίας ελλιπούς πληροφόρησης είτε λόγω έλλειψης χρηματικών πόρων από τους ιδιώτες είτε επειδή κάποιες επιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν σε σύντομο χρονικό διάστημα (λ.χ. παρατεταμένες περίοδοι καύσωνα ή ανομβρίας), να είναι μη αντιστρεπτές και να μη δώσουν περιθώριο προσαρμογής.
•Είναι απαραίτητο οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες να παρακολουθούν συστηματικά την εξέλιξη συγκεκριμένων μεγεθών ώστε να παρέχουν, στο μέτρο του δυνατού, έγκαιρη πληροφόρηση στον ιδιωτικό τομέα και γενικότερα στους πολίτες.
•Να εξεταστεί από το κράτος η δυνατότητα παροχής χρηματοδοτικών ευκολιών προς τους ιδιώτες, είτε με τη μορφή εγγυήσεων σε δάνεια που λαμβάνουν για επενδύσεις σε έργα κλιματικής προσαρμογής είτε με τη μορφή κινήτρων για ασφάλιση της περιουσίας ή του κεφαλαίου τους σε ευαίσθητες περιοχές.
•Οι αρμόδιες αρχές δεν θα πρέπει να υποτιμήσουν την αξία της τιμολογιακής πολιτικής ως μέτρου προσαρμογής.

Επιπτώσεις στην οικονομία

1Στον τομέα των υδάτινων πόρων, η προβλεπόμενη αύξηση της ξηρασίας θα εντείνει τα ήδη υφιστάμενα προβλήματα σπανιότητας νερού. Στους οικιακούς και βιομηχανικούς καταναλωτές νερού, η απώλεια ευημερίας εξαιτίας της επιπρόσθετης σπανιότητας λόγω κλιματικής αλλαγής εκτιμήθηκε μεταξύ €16 και €32 εκατ. για την εικοσαετία 2010-2030. 2Η άνοδος της θερμοκρασίας προβλέπεται να οδηγήσει και σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η άνοδος αυτή μπορεί να είναι σημαντική, να επιφέρει διάβρωση των παραλιακών εδαφών και να επηρεάσει τις παράκτιες υποδομές (αεροδρόμια, οδικό δίκτυο, εργοστάσια, κατοικίες). 3Στον πρωτογενή τομέα της οικονομίας, οι εντεινόμενες συνθήκες ξηρασίας αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά τόσο τη γεωργική όσο και την κτηνοτροφική παραγωγή. Η παραγωγή μπορεί να μειωθεί έως και κατά 40%. Η κτηνοτροφία μπορεί να επηρεαστεί από την εντονότερη θερμική καταπόνηση των ζώων και την προσβολή τους από νέες ασθένειες. Χωρίς μέτρα προσαρμογής στις αλλαγές αυτές, μεγάλο μέρος της προστιθέμενης αξίας του πρωτογενούς τομέα της οικονομίας (δηλαδή ποσά μερικών δεκάδων εκατ. ευρώ κάθε χρόνο) μπορεί να χαθεί. 4Στον ενεργειακό τομέα, αναμένεται ελαφρώς μειωμένη ζήτηση για ενέργεια τον χειμώνα και αρκετά αυξημένη ζήτηση για ηλεκτρισμό το καλοκαίρι για σκοπούς κλιματισμού. Συνολικά έχει εκτιμηθεί απώλεια ευημερίας περί τα €200 εκατ. για την εικοσαετία 2010-2030 λόγω των αυξημένων ενεργειακών αναγκών. Το κόστος μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω αν η λειψυδρία απαιτεί αυξημένη παραγωγή νερού από ενεργοβόρες μονάδες αφαλάτωσης. 5Στον τομέα του τουρισμού, τα θερμότερα καλοκαίρια αναμένεται να μειώσουν το τουριστικό ρεύμα προς την Κύπρο, με ενδεχόμενη μετατόπιση μέρους των αφίξεων προς τους εαρινούς και φθινοπωρινούς μήνες. 6Υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τις επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές αναμένονται μεγαλύτερα προβλήματα υγείας σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού λόγω της εντεινόμενης ζέστης κατά τους θερινούς μήνες. 7Μεγάλο μέρος της βιοποικιλότητας που παρατηρείται στην κυπριακή φύση προβλέπεται να απειληθεί στο μέλλον εξαιτίας της αύξησης της θερμοκρασίας και της πιθανής περαιτέρω ερημοποίησης του νησιού. 8Στον δασικό τομέα η αύξηση της θερμοκρασίας και η εντεινόμενη ξηρασία αναμένεται να αυξήσουν τα περιστατικά νέκρωσης συγκεκριμένων ειδών δέντρων καθώς και τις δασικές πυρκαγιές. 

Πηγή: Ο Φιλελεύθερος
Δημοσιεύτηκε στις 15/03/2012