ΕΚ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΣ
ΕΦΥΓΕαπό τη ζωή πριν από λίγες ημέρες ο Ανδρέας Φάντης, από τους ιστορικούς ηγέτες της κυπριακής Αριστεράς. Είχε γεννηθεί τον Απρίλιο του 1919 στο Καϊμακλί και ήταν γιος του οικοδόμου Νεόφυτου Φαντίδη, εθελοντή του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Εξαιτίας της εθελοντικής στράτευσης του πατέρα του πήρε υποτροφία από τον «Παγκύπριο Ελληνικό Σύνδεσμο Εθελοντών» για το Παγκύπριο Γυμνάσιο, από όπου αποφοίτησε το 1937.
Δυστυχώς για αυτόν, η οκτωβριανή εξέγερση του 1931 προκάλεσε τη διακοπή της υποτροφίας. Έτσι στο Γυμνάσιο, εκτός από τη μόρφωση που πήρε, βίωσε την αδικία της κοινωνικής ανισότητας και των ταξικών διαφορών: Όταν αποβαλλόταν, επειδή δεν πλήρωναν οι γονείς του τα σχολικά εισιτήρια, όταν δεν είχε χρήματα να αγοράσει βιβλία, όταν συνέκρινε τις διακοπές των συμμαθητών του με τη δική του εργασία στις οικοδομές και στους δρόμους.
Σε αυτό τον κόσμο ανήκε ο Φάντης, των ταπεινών και καταφρονεμένων των σκληρών προπολεμικών οικονομικών συνθηκών, και σε αυτόν παρέμεινε.
Ήταν από τα ιδρυτικά μέλη και ο γραμματέας της «Συντεχνίας Κτιστών και Εργατών Κτιστών Λευκωσίας», το 1938, και την επόμενη χρονιά, το 1939, ήρθε φυσιολογικά η ένταξή του στο παράνομο, τότε, Κομμουνιστικό Κόμμα. Τον Απρίλιο του 1941 πήρε μέρος στην ιδρυτική σύσκεψη του ΑΚΕΛ, στη Σκαρίνου, και στη συνέχεια εκλέχθηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και της Κεντρικής Γραμματείας του νέου κόμματος.
Οι ανακατατάξεις του 1949-1952 τον έφεραν στην κορυφή της κομματικής ηγεσίας, δίπλα από τον Εζεκία Παπαϊωάννου και τον Ανδρέα Ζιαρτίδη. Στην εσωκομματική κρίση του 1949-1952 στήριξε τις κομματικές επιλογές. Αντίθετα, σαράντα περίπου χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 1990, αποχώρησε από το ΑΚΕΛ μαζί με τον Ανδρέα Ζιαρτίδη και άλλα στελέχη και εντάχθηκε στο ΑΔΗΣΟΚ. Ο ίδιος δικαιολόγησε την ενέργειά του, στη διακήρυξη που εξέδωσε, ως «προσπάθεια για τον εκδημοκρατισμό του κόμματος, τη διαφάνεια και την πραγματική ενότητα».
Μετά την αποχώρησή του από το ΑΚΕΛ, κι αφού βίωσε τις πρακτικές και τις ύβρεις του αδυσώπητου «κομματικού οδοστρωτήρα», αφιερώθηκε στην έρευνα και στο γράψιμο. Μέχρι τον θάνατό του εξέδωσε εννιά βιβλία. Ως ερευνητής μελετούσε τακτικά στα υπόγεια των κυπριακών Βιβλιοθηκών, ενώ τον θυμούμαστε να απλώνει το τραπεζάκι του και να πουλά με απόλυτη αταραξία τα βιβλία του έξω από τις αίθουσες που γίνονταν διάφορα ιστορικά συνέδρια και ημερίδες στη Λευκωσία της δεκαετίας του 1990.
Μέχρι και τις τελευταίες ώρες της ζωής του, διέθετε άσβεστο το μεράκι της έρευνας και της συστηματικής αναζήτησης. Ο Φάντης, σε αντίθεση με άλλα στελέχη της Αριστεράς που για διάφορους λόγους τέθηκαν εκτός ΑΚΕΛ και είχαν συγγραφική δράση, σπάνια επέκρινε το κόμμα και την ηγεσία όπου ανήκε για πέντε περίπου δεκαετίες και οι αρνητικές του κρίσεις πρέπει να αναζητηθούν ανάμεσα στις γραμμές.
Ήταν θέμα χαρακτήρα ή «κομματικής πειθαρχίας», που τον χαρακτήριζε πάντα; Ή μήπως ζήτημα «ατολμίας» ή σωφροσύνης να μη στραφεί εναντίον μιας ηγεσίας στην οποία ανήκε και ο ίδιος για δεκαετίες; Την απάντηση έπαιρναν όσοι επισκέπτονταν το φτωχικό του σπίτι με τα λιγοστά παλιά έπιπλα στην οδό Ελευθερίας, στο Καϊμακλί, και έβλεπαν πώς ζούσε ο Ανδρέας Φάντης: Ένας άνθρωπος και ένας κομμουνιστής παλαιάς, σπάνιας, αυθεντικής κοπής.
* Ο Π. Παπαπολυβίου είναι αναπλ. καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Ανδρέας Φάντης (1919-2012)
Του Πέτρου Παπαπολυβίου*
Δυστυχώς για αυτόν, η οκτωβριανή εξέγερση του 1931 προκάλεσε τη διακοπή της υποτροφίας. Έτσι στο Γυμνάσιο, εκτός από τη μόρφωση που πήρε, βίωσε την αδικία της κοινωνικής ανισότητας και των ταξικών διαφορών: Όταν αποβαλλόταν, επειδή δεν πλήρωναν οι γονείς του τα σχολικά εισιτήρια, όταν δεν είχε χρήματα να αγοράσει βιβλία, όταν συνέκρινε τις διακοπές των συμμαθητών του με τη δική του εργασία στις οικοδομές και στους δρόμους.
Σε αυτό τον κόσμο ανήκε ο Φάντης, των ταπεινών και καταφρονεμένων των σκληρών προπολεμικών οικονομικών συνθηκών, και σε αυτόν παρέμεινε.
Ήταν από τα ιδρυτικά μέλη και ο γραμματέας της «Συντεχνίας Κτιστών και Εργατών Κτιστών Λευκωσίας», το 1938, και την επόμενη χρονιά, το 1939, ήρθε φυσιολογικά η ένταξή του στο παράνομο, τότε, Κομμουνιστικό Κόμμα. Τον Απρίλιο του 1941 πήρε μέρος στην ιδρυτική σύσκεψη του ΑΚΕΛ, στη Σκαρίνου, και στη συνέχεια εκλέχθηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και της Κεντρικής Γραμματείας του νέου κόμματος.
Οι ανακατατάξεις του 1949-1952 τον έφεραν στην κορυφή της κομματικής ηγεσίας, δίπλα από τον Εζεκία Παπαϊωάννου και τον Ανδρέα Ζιαρτίδη. Στην εσωκομματική κρίση του 1949-1952 στήριξε τις κομματικές επιλογές. Αντίθετα, σαράντα περίπου χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 1990, αποχώρησε από το ΑΚΕΛ μαζί με τον Ανδρέα Ζιαρτίδη και άλλα στελέχη και εντάχθηκε στο ΑΔΗΣΟΚ. Ο ίδιος δικαιολόγησε την ενέργειά του, στη διακήρυξη που εξέδωσε, ως «προσπάθεια για τον εκδημοκρατισμό του κόμματος, τη διαφάνεια και την πραγματική ενότητα».
Μετά την αποχώρησή του από το ΑΚΕΛ, κι αφού βίωσε τις πρακτικές και τις ύβρεις του αδυσώπητου «κομματικού οδοστρωτήρα», αφιερώθηκε στην έρευνα και στο γράψιμο. Μέχρι τον θάνατό του εξέδωσε εννιά βιβλία. Ως ερευνητής μελετούσε τακτικά στα υπόγεια των κυπριακών Βιβλιοθηκών, ενώ τον θυμούμαστε να απλώνει το τραπεζάκι του και να πουλά με απόλυτη αταραξία τα βιβλία του έξω από τις αίθουσες που γίνονταν διάφορα ιστορικά συνέδρια και ημερίδες στη Λευκωσία της δεκαετίας του 1990.
Μέχρι και τις τελευταίες ώρες της ζωής του, διέθετε άσβεστο το μεράκι της έρευνας και της συστηματικής αναζήτησης. Ο Φάντης, σε αντίθεση με άλλα στελέχη της Αριστεράς που για διάφορους λόγους τέθηκαν εκτός ΑΚΕΛ και είχαν συγγραφική δράση, σπάνια επέκρινε το κόμμα και την ηγεσία όπου ανήκε για πέντε περίπου δεκαετίες και οι αρνητικές του κρίσεις πρέπει να αναζητηθούν ανάμεσα στις γραμμές.
Ήταν θέμα χαρακτήρα ή «κομματικής πειθαρχίας», που τον χαρακτήριζε πάντα; Ή μήπως ζήτημα «ατολμίας» ή σωφροσύνης να μη στραφεί εναντίον μιας ηγεσίας στην οποία ανήκε και ο ίδιος για δεκαετίες; Την απάντηση έπαιρναν όσοι επισκέπτονταν το φτωχικό του σπίτι με τα λιγοστά παλιά έπιπλα στην οδό Ελευθερίας, στο Καϊμακλί, και έβλεπαν πώς ζούσε ο Ανδρέας Φάντης: Ένας άνθρωπος και ένας κομμουνιστής παλαιάς, σπάνιας, αυθεντικής κοπής.
* Ο Π. Παπαπολυβίου είναι αναπλ. καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire