Ελλάδα - Πετύχαμε, για πρώτη φορά, σημαντική μείωση ρύπων

Η Ελλάδα ξεπέρασε τον στόχο που είχε θέσει για την ατμοσφαιρική ρύπανση

Του ΓΙΑΝΝΗ ΕΛΑΦΡΟΥ

Μια ελληνική επιτυχία στον αγώνα για την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης καταγράφηκε στο πλαίσιο του πανευρωπαϊκού ελέγχου για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα ανώτατα εθνικά όρια εκπομπών. Σύμφωνα με πρόσφατη Εκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, η Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται στο κλαμπ των 15 κρατών-μελών που «κράτησαν» τις εκπομπές σε συγκεκριμένους ρύπους κάτω των ορίων που είχαν συμφωνηθεί. Τα υπόλοιπα 12 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης παραβίασαν τα όρια σε έναν ή περισσότερους από τους τέσσερις αέριους ρύπους, που έχουν τεθεί σε επιτήρηση.Η επιτυχία αυτή αφορά το 2010 (με βάση τα προκαταρκτικά στοιχεία) και αναφέρεται σε τέσσερις βασικούς αέριους ρυπαντές: Το διοξείδιο του θείου (SO2), τα οξείδια του αζώτου (ΝΟx), τις μη μεθανικές πτητικές οργανικές ενώσεις (NMVOCs) και την αμμωνία (ΝΗ3). Οι συγκεκριμένοι ρύποι μπορούν να προκαλέσουν αναπνευστικά προβλήματα στον άνθρωπο, ενώ ενισχύουν τον κίνδυνο όξινης βροχής και γενικότερα την απειλή οξίνισης του εδάφους και των επιφανειακών υδάτων. Επίσης, προκαλούν μεγάλη βλάβη στις καλλιέργειες. Για να δημιουργηθεί ένας ενιαίος τρόπος μέτρησης και ελέγχου των περιβαλλοντικών επιδόσεων των χωρών-μελών, ειδικά στον τομέα των εκπομπών καυσαερίων, θεσπίστηκε η Οδηγία 2001/81/ΕΚ για τα ανώτατα εθνικά όρια εκπομπών, γνωστής και ως NEC (National Emission Ceilings) Directive. Ταυτόχρονα, στόχος της Οδηγίας ήταν ο περιορισμός των εκπομπών. Στο πλαίσιό της καθορίστηκαν, ύστερα από διαπραγματεύσεις με τις αρχές κάθε χώρας, συγκεκριμένοι στόχοι για τους αέριους ρύπους, που προκαλούνται σε όλους τους τομείς (παραγωγή ενέργειας, βιομηχανία, μεταφορές κ.λπ.)
Με βάση αυτή τη συμφωνία, η Ελλάδα είχε στόχο την εκπομπή μέχρι 344 κιλοτόνους οξείδια του αζώτου και τελικά οι εκπομπές ήταν 315,5 (ποσοστό 92%). Στις πτητικές οργανικές ενώσεις, απελευθερώθηκαν 183,5 κιλοτόνοι (70%) έναντι στόχου 261. Στο διοξείδιο του θείου, αντί για 523 κιλοτόνοι, οι εκπομπές ήταν μόνο 265,6 (51%). Τέλος, στην αμμωνία, οι 73 κιλοτόνοι κρατήθηκαν στους 64,6 (89%).
Την απόδοση των μέτρων κάθε κράτους-μέλους ελέγχει η Κομισιόν μέσω των ειδικών Εκθέσεων που υποβάλλονται για τον λόγο αυτό από τις διάφορες χώρες. Σύμβουλος του υπουργείου Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής στην υποβολή της σχετικής έκθεσης ήταν το Τμήμα Χημικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Βεβαίως, στον περιορισμό των εγχώριων εκπομπών στους συγκεκριμένους ρύπους αναμφίβολα έχει επιδράσει η μεγάλη κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας το 2010, ως αποτέλεσμα της οικονομικής ύφεσης. Η πτώση της βιομηχανικής παραγωγής, της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, η μείωση των μετακινήσεων, ακόμα και ο περιορισμός της θέρμανσης, ήταν πολύ μεγάλες. Ακόμα κι έτσι όμως εντυπωσιάζει η μεγάλη απόσταση «ασφαλείας» που καταγράφεται σχεδόν σε όλους τους ρύπους σε σχέση με τα συμφωνηθέντα και ορισμένα εθνικά όρια.
«Απιαστοι» στόχοι
Δεν είναι τυχαίο ότι 12 χώρες, οι περισσότερες με αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία, απέτυχαν να πιάσουν τους στόχους. Σε «σκληρό καρύδι» της ρύπανσης αναδείχθηκαν τα οξείδια του αζώτου. Eντεκα ευρωπαϊκές χώρες (Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Ολλανδία, Ισπανία και Σουηδία) απέτυχαν να τα τιθασεύσουν εντός των στόχων. Βασική αιτία της «αντοχής» των οξειδίων του αζώτου είναι οι οδικές μεταφορές, καθώς από τον τομέα αυτό υπολογίζονται ότι προέρχεται το 40% και πλέον των εκπομπών ΝΟΧ. Οπως σημειώνει η Εκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, οι μειώσεις των εκπομπών από τον τομέα των οδικών μεταφορών τις τελευταίες δύο δεκαετίες ήταν πιο περιορισμένες απ' όσο είχε συμφωνηθεί. Ο κύριος λόγος είναι η επέκταση των οδικών μεταφορών την τελευταία 20ετία, γεγονός που εξουδετέρωσε τη βελτίωση στην απόδοση των κινητήρων σε κάθε αυτοκίνητο. Το γεγονός ότι τα οχήματα σήμερα εκπέμπουν λιγότερους ρύπους σε σχέση με πριν 20 ή 30 έτη, αντισταθμίζεται από την κυκλοφορία γενικά περισσότερων αυτοκινήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι περισσότερες χώρες που υπερέβησαν τα όρια, δεν τα κατάφεραν σε ένα ρύπο, εκτός της Ισπανίας που απέτυχε σε τρεις και η Γερμανία σε δύο. «Οι ρύποι που καταγράφουμε συμβάλλουν στην ανάπτυξη των προβλημάτων υγείας, ενώ οδηγούν σε οικονομικές απώλειες και βλάβες στο περιβάλλον», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια του ΕΟΠ καθ. Ζακλίν Μακ Γκλέιντ. «Τα στοιχεία του 2010 έδειξαν ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες θα χρειαστούν μεγαλύτερες προσπάθειες για να συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος», συμπλήρωσε.
Yπερβάσεις, παρά τη βελτίωση
Βεβαίως η επιτυχία της Ελλάδας στα στοιχεία που αφορούν την Οδηγία για τις εκπομπές ρύπων, δεν σημαίνει ότι καθάρισε και η ατμόσφαιρα της Αθήνας. Παρότι καταγράφεται μια ορισμένη βελτίωση σε σχέση με τα πρώτα έτη του 21ου αιώνα, κυρίως λόγω μείωσης της κυκλοφορίας των οχημάτων, δεν λείπουν οι υπερβάσεις σε συγκεκριμένους κρίσιμους ρύπους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της κρατικής υπηρεσίας Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Θορύβου του ΥΠΕΚΑ για το 2010 φαίνεται μια επιμονή του νέφους, παρά τη σχετική κάμψη.
Oσον αφορά τις συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10) το 2010 παραβιάστηκαν τα όρια των μέσων ετήσιων τιμών σε 4 από τους 8 σταθμούς μέτρησης στην Αττική (Πειραιάς, Μαρούσι, οδός Αριστοτέλους - κέντρο Αθηνών, Ελευσίνα).
Δύσκολος αντίπαλος αποδεικνύεται και το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2), που παρουσίασε υπερβάσεις σε πέντε σταθμούς από τους 14 που καταμετρείται. Ο ρύπος αυτός, που συνδέεται άμεσα με τις εξατμίσεις των αυτοκινήτων, ξεπέρασε τα όρια στους σταθμούς Πατησίων, Αθηνάς, Αριστοτέλους, Πειραιάς 1 και Γεωπονική, δηλαδή στους σταθμούς που συλλέγουν στοιχεία στο κέντρο των πόλεων Αθήνας και Πειραιά. Η κατάσταση είναι βεβαίως καλύτερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όταν για παράδειγμα το 2004 οι σταθμοί όπου είχαν ξεπεραστεί οι στόχοι ήταν εννιά! Παρόλα αυτά ο συγκεκριμένος ρύπος εμφανίζει αντοχή στο κέντρο, παρά τη σημαντική υποχώρηση της κίνησης.
Και στο όζον καταγράφεται βελτίωση, αλλά παρουσιάστηκαν υπερβάσεις. Οι ημέρες που ξεπεράστηκαν τα ημερήσια όρια το 2010 ήταν 22 στους Θρακομακεδόνες, από 16 σε Νέα Σμύρνη, Μαρούσι και Αγία Παρασκευή και 11 στη Λυκόβρυση.
Το διοξείδιο του θείου, ήταν υπό έλεγχο το 2010, καθώς δεν παρουσιάστηκε καμία υπέρβαση.

Πηγή: www.kathimerini.gr
Δημοσιεύτηκε στις 12/03/2012