Ανησυχούν οι Έλληνες αστοί

Κίνδυνος απώλειας του ελέγχου Tου Κωστα Iορδανιδη Το πνεύμα «συναινέσεως» που ανέδειξε τον κ. Λουκά Παπαδήμο στην πρωθυπουργία δεν φαίνεται ότι δημιουργεί δυναμική που να εγγυάται τη ριζοσπαστική ανανέωση του πολιτικού συστήματος, προς την οποία προσέβλεπαν ορισμένοι καλής θελήσεως και έντιμοι πολίτες. Σε περιόδους οικονομικής υφέσεως, συνολικής καταθλίψεως, κοινωνικής εκπτώσεως, ισχύει η αρχή της αιωνίου επιστροφής σε σχήματα και πρακτικές που κάποιοι θεωρούσαν ότι ανήκουν οριστικά στο παρελθόν. Η συμμετοχή τριών κομμάτων -ΠΑΣΟΚ, Ν. Δ. και ΛΑΟΣ- στην κυβέρνηση του κ. Παπαδήμου θα μπορούσε να εμπνεύσει, εάν δεν είχε προηγηθεί μία συστηματική απαξίωση των αστικών πολιτικών δυνάμεων, που εναλλάσσονται στην εξουσία τις τελευταίες δεκαετίες. Στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδος απαξιωθέντες πολιτικοί αποκαταστάθηκαν συνολικώς μόνον με την μεταπολίτευση. Αλλά είχε προηγηθεί η επταετής δικτατορία των συνταγματαρχών. Η εικόνα θα ήταν τελείως διαφορετική εάν αποστολή της παρούσης κυβερνήσεως δεν ήταν να εφαρμόσει πολιτικές λιτότητος πολύ πιο αυστηρές από όσες έχουν επιχειρηθεί έως τώρα. ΄Η εάν η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν είχε περιέλθει σε κατάσταση βαθύτατης κρίσεως, λόγω της διαπάλης Γαλλίας και Γερμανίας ως προς τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τραπέζας. Ο ευρωσκεπτικισμός θα αυξάνεται διαρκώς στην Ελλάδα, όπου η ευρωπαϊκός προσανατολισμός της συνδέθηκε με την ευημερία - δάνεια ως απεδείχθη, παρά πραγματική. Από τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις ενισχυμένες βγαίνουν η κομμουνιστική αριστερά -του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ- αλλά και η Δημοκρατική Αριστερά, με ποσοστό που δεν αποκλείεται να προσεγγίσει συνολικώς το 30%. Επιστρέφουμε κατά συνέπεια στο 1958, όταν η ΕΔΑ, λίγα μόνον χρόνια μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου, είχε εξασφαλίσει ποσοστό άνω του 24%. Η μάχη που έδωσε η αστική τάξη στην Ελλάδα επί δεκαετίες ωθείται σήμερα σε άδοξο τέλος, και αφού τα κομμουνιστικά καθεστώτα στην Ευρώπη κατέρρευσαν πριν από είκοσι και πλέον χρόνια. Ο κατακερματισμός των δυνάμεων αυτών σε τρία κόμματα δεν αποτελεί παρηγορία, διότι στην παρούσα φάση η «αριστερή πολυφωνία» αυξάνει τις πιθανότητές τους να προσελκύουν ψηφοφόρους. Κοινός τόπος είναι ότι με κάποιες διαφοροποιήσεις η στάση της ευρύτερης Αριστεράς είναι ιδιαιτέρως κριτική προς την Ευρωπαϊκή Ενωση, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τον συσχετισμό δυνάμεων ως προς το θέμα του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας. Παράλληλα η εμφάνιση μίας νέας μορφής συνδικαλισμού δεν πρέπει να αποκλείεται - όχι του συνδικαλισμού των ΔΕΚΟ που είχε δημιουργήσει το ΠΑΣΟΚ και καταρρέει κάτω από τη γενική κατακραυγή και τη διαφθορά. Στο παρελθόν -από τη δεκαετία του ’30 και έως τα μέσα του ’60- στη βίαιη αντιπαράθεση πρωτοστατούσαν δύο τάξεις εποχικών εργατών - των καπνεργατών και των οικοδόμων. Σήμερα, το πρόβλημα είναι οι άνεργοι που έχουν ξεπεράσει τις εννιακόσιες χιλιάδες, τους οποίους θα επιχειρήσει να οργανώσει η Αριστερά. Πρόκειται για πρόκληση που η ηγεσία των κομμάτων του ευρωπαϊκού προσανατολισμού θα είναι ιδιαιτέρως δύσκολο να αντιμετωπίσει. Οι εξελίξεις ενδέχεται να είναι ανεξέλεγκτες.