Οι… συμβιβασμοί της κυπριακής Αριστεράς

Του Μιχάλη Παπαδόπουλου

Ένας… ακίνδυνος κομουνιστής Πρόεδρος

Πώς ο Φεβρουάριος του 2008 σηματοδότησε το τέλος ενός μακροχρόνιου πολιτικού ταμπού - Η εκλογή Δ. Χριστόφια ήταν η επικύρωση του γεγονότος της πλήρους ενσωμάτωσης του ΑΚΕΛ στο φιλελεύθερο οικονομικό σύστημα, η «τυπική» νομιμοποίηση του ιστορικού συμβιβασμού του με τις «δυνάμεις του κεφαλαίου»
ΤΟ ΑΚΕΛ παρά την επίκληση του μαρξισμού-λενινισμού ως της κύριας ιδεολογικής του αναφοράς, από καιρού σεμνύνεται για τη σοσιαλδημοκρατική στροφή το.


Η προεδρική εκλογή της 24ης Φεβρουαρίου 2008 σηματοδότησε μια ιστορική καμπή στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Κύπρου: Για πρώτη φορά, στα 48 χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας, το ΑΚΕΛ κατάφερε με δικό του υποψήφιο -και μάλιστα τον ίδιο τον Γενικό του Γραμματέα- να κερδίσει την Προεδρία του κράτους, επικρατώντας, στον δεύτερο γύρο των εκλογών, του υποψηφίου του ΔΗΣΥ Ιωάννη Κασουλίδη.
Ο Δημήτρης Χριστόφιας υποστηρίχθηκε από τους τέως κυβερνητικούς εταίρους του στην τριμερή κυβέρνηση του Τάσσου Παπαδόπουλου, ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ, και το Κίνημα Οικολόγων, στο πλαίσιο μιας νέας τριμερούς, πλην όμως όχι προγραμματικής, κυβερνητικής συνεργασίας.
Έτσι, ένα μακροχρόνιο πολιτικό «ταμπού» -που ήθελε το κόμμα της Αριστεράς να απέχει από τη διεκδίκηση της διακυβέρνησης, επιλέγοντας τη στρατηγική επιλογή της στήριξης κεντρώων κυβερνήσεων ή της συμμετοχής σε ευρύτερα κυβερνητικά σχήματα συγκροτούμενα από τις πέραν της κλασικής δεξιάς πολιτικές δυνάμεις-, έλαβε πανηγυρικά τέλος.
Σε μια χρονική, μάλιστα, συγκυρία δραματικής υποχώρησης των δυνάμεων της παραδοσιακής αριστεράς σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά και αμήχανης αναδίπλωσης των κοινωνικών κινημάτων παγκοσμίως, όσων τουλάχιστον ευαγγελίζονταν την κομουνιστική ιδέα ή τις επικαιρικές παραλλαγές της.
Επόμενο ήταν, το γεγονός, να αντικριστεί στην Εσπερία, αλλά και όπου αλλού οι γλωσσικές οριοθετήσεις των πολιτικών αγώνων είχαν ακόμη κάποιο νόημα, με συγκρατημένο σκεπτικισμό, ελεγχόμενη ανησυχία και όχι χωρίς μια εύλογη έκπληξη.
Ένας… ακίνδυνος κομουνιστής Πρόεδρος

Πόσω μάλλον που η νεαρά Κυπριακή Δημοκρατία, παρά τον αναχρονισμό της βίαιης εδαφικής της διαίρεσης και τη συρρίκνωση της εθνικής της κυριαρχίας, επρόκειτο για ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, άρτι μόλις εισαχθέν στην Ευρωζώνη, με σταθερό πολιτικό βίο και ζέουσα οικονομική δραστηριότητα.
Με οικονομικές λειτουργίες και θεσμούς προσαρμοσμένους στις δομές της παγκόσμιας οικονομίας και πολιτικές συγκροτήσεις συντονισμένες με το ευρωπαϊκό και διεθνές πολιτικό σύστημα. Τι επρόκειτο, όμως, να αλλάξει; Θα έπρεπε η άνοδος ενός κομουνιστή ηγέτη στην ηγεσία μιας -μικρής έστω- ευρωπαϊκής χώρας, σε μια περίοδο άκρατου νεοφιλελευθερισμού και δομικής αναδιάρθρωσης του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, να ανησυχήσει τις «διεθνείς αγορές» και τα κέντρα της παγκόσμιας πολιτικής εξουσίας; Και, ανίσως, ακόμη, το από καιρού «κοινωνικά» διασφαλισμένο, εγχώριο μεταπρατικό Κεφάλαιο;
Μάλλον όχι… Δεν ήταν καθόλου τυχαίο, που και ο «εθνικός» ομογενειακός Τύπος της αλλοδαπής (βλ. Apodimos.com), άμα τη εκλογή του Δημήτρη Χριστόφια στην Προεδρία, έσπευσε να εξοβελίσει τις όποιες ανησυχίες, βεβαιών τους «ανησυχούντας» αποδήμους ότι τίποτα, επί της ουσίας, δεν θα αλλάξει, καθώς η εκλογή του ηγέτη της Αριστεράς «αποτελεί στην πράξη συνέχεια τής μετά την εισβολή πορείας της μεγαλονήσου».
Για να καθησυχάσει έτι περαιτέρω, επισημαίνοντας ότι αυτή δεν επιφέρει «σημαντική αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της Κύπρου», καθώς «το ΑΚΕΛ συμμετείχε στην προηγούμενη κυβέρνηση, ενώ η συνεργασία με τα κόμματα ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ θα συνεχισθεί, όπως διαβεβαίωσε εγκαίρως ο νέος Πρόεδρος». Για να προσθέσει: «Δύο είναι τα κρίσιμα θέματα· η στάση του νέου Προέδρου στο εθνικό θέμα, καθώς το 2004 είχε ταχθεί στην αρχή υπέρ του σχεδίου Ανάν, και ο σεβασμός του προς την ελεύθερη οικονομία και τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Ως προς το δεύτερο θεωρείται δεδομένο ότι δεν πρόκειται να αλλάξει την οικονομική κατεύθυνση, παραμόνον την κοινωνική πολιτική. Ως προς το εθνικό, μάλλον θα υπάρξει κινητικότητα, με άγνωστες τις προεκτάσεις τους... Στην εσωτερική πολιτική, τα τρία κόμματα συνεχίζουν τη διακυβέρνηση της νήσου, καθώς μεταξύ τους θα γίνει η διανομή των υπουργείων. Η οικονομική της πολιτική είναι δεδομένη, λόγω της εντάξεως της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ευρωζώνη περισσότερο, αλλά και της λεπτής ισορροπίας της με τον τουρισμό, μοναδικό σχεδόν παραγωγικό κλάδο.
Στο εθνικό της θέμα θα αναπτυχθούν κάποιες πρωτοβουλίες, αναπόφευκτες άλλωστε, όποιος κι αν ήταν ο νέος Πρόεδρος, διότι ''ελήλυθεν η ώρα'', ανεξαρτήτως του Προέδρου· στο θέμα αυτό παίζει σημαντικό ρόλο ο Πρόεδρος της νήσου, αλλά πάντοτε με τις εξαρτήσεις του, από τα κόμματα που τον υποστηρίζουν, από τη θέση της ελληνικής κυβερνήσεως και από το πλαίσιο της ευρωπαϊκής της πορείας. Έτσι, λοιπόν, απομένει η ανάπτυξη των πρωτοβουλιών του Προέδρου. Αυτά σαν πρόλογος στο άρθρο μας...». Άνθρακες, λοιπόν, ο φόβος…
Ενσωμάτωση και συνδιαχείριση

Στην πραγματικότητα, η εκλογή Δ. Χριστόφια, ήταν η επικύρωση του γεγονότος της πλήρους ενσωμάτωσης του ΑΚΕΛ στο φιλελεύθερο οικονομικό σύστημα και στους θεσμούς της αστικοκοινοβουλευτικής δημοκρατίας, η «τυπική» νομιμοποίηση του ιστορικού συμβιβασμού του με τις «δυνάμεις του κεφαλαίου» και τις «άρχουσες κοινωνικές τάξεις», ξένες και εγχώριες. Η πιστοποίηση, τέλος, της ακραιφνούς προσαρμογής του στις «αδήριτες λογικές» της παγκόσμιας οικονομίας και τους πολιτικούς θεσμούς που κανοναρχούν στην υπηρεσία τους.
Τα τέσσερα χρόνια της διακυβέρνησης του ΑΚΕΛ επιβεβαιώνουν, στην πράξη, την απεμπόληση της επαναστατικής του κληρονομιάς, η επίκληση της οποίας λειτουργεί, πλέον, σε ρητορικό επίπεδο, ως το μυθολογικό αναπλήρωμα των ανεκπλήρωτων «επαναστατικών προσδοκιών», καθώς ο ευαγγελιζόμενος ριζικός μετασχηματισμός της κοινωνίας, από τον οποίο θα κυοφορηθεί η έλευση του νέου αταξικού ανθρώπου, παραπέμπεται στις ακαθόριστες συγκυρίες ενός αδιάγνωστου μέλλοντος.
Πρόκειται για την ολοσχερή εγκατάλειψη της έννοιας της κοινωνικής σύγκρουσης και του ταξικού αγώνα και την πλήρη υπαγωγή στη διαχειριστική λογική ενός σοσιαλφιλελεύθερου τεχνοκρατισμού, που αντιμετωπίζει το πρόβλημα της συνολικής αναθέσμισης της κοινωνίας ως ρυθμιστική διαχείριση «τομεακών προβλημάτων» και περιστέλλει το πρόταγμα της κατάργησης της κοινωνικής ανισότητας στη ρύθμιση των «λειτουργικών ανισορροπιών του συστήματος» μέσα από τη συνέργεια «μεικτών» διαχειριστικών μοντέλων.
«Σοσιαλδημοκρατική στροφή»

ΔΕΝ είναι τυχαίον ότι το ΑΚΕΛ, παρά την επίκληση του μαρξισμού-λενινισμού ως της κύριας ιδεολογικής του αναφοράς και την εδραία συγκρότησή του σ’ ένα παραδοσιακού τύπου κομουνιστικό κόμμα, με βάση την αρχή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, από καιρού σεμνύνεται για τη σοσιαλδημοκρατική στροφή του, αποδεχόμενο το μοντέλο της «μεικτής οικονομίας», όπου κράτος και ιδιωτικός τομέας συνεργάζονται με στόχο την επίλυση των οικονομικών προβλημάτων, ενώ ως κυβέρνηση δεν ορρωδεί πλέον να προχωρήσει και στη λήψη «τολμηρών» αντιλαϊκών μέτρων που επισύρουν τη δημόσια επιδοκιμασία ακραιφνών νεοφιλελεύθερων πολιτικών της Δεξιάς (βλ. πρόσφατο νομοσχέδιο για την απεργία στον κλάδο των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας).
Η στροφή αυτή, που δεν είναι απλώς συγκυριακή και καινοφανής, αποτυπώνεται και στη «ρεφορμιστική» αλλοίωση του πολιτικού του λεξιλογίου, καθώς η αναφορά σε «πάλη των τάξεων» και ταξικό αγώνα έχει υποκατασταθεί στην προσφορότερη ιδεολογικά, για την ομαλή αναπαραγωγή του συστήματος, επίκληση της διασφάλισης της «κοινωνικής ειρήνης», ενώ η σχέση της ταξικής εκμετάλλευσης, που αποτελεί δομικό στοιχείο συγκρότησης μιας καπιταλιστικής κοινωνίας, έχει «μετουσιωθεί» σε κοινωνική εταιρική σχέση και τα υποκείμενα του ταξικού αγώνα έχουν μεταμορφωθεί σε «κοινωνικούς εταίρους» - σε κοινωνικούς εταίρους, προφανώς, της... κοινωνικο-οικονομικής ανισότητας και της εργασιακής εκμετάλλευσης.
«Αντιλαϊκά μέτρα»
ΑΛΛΩΣΤΕ, ο προϋπολογισμός του 2012, που υπερψηφίστηκε από το ΑΚΕΛ, δεν αποτελεί προφανώς μια… φιλολαϊκή επίθεση προς τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα, καθώς προβλέπει κατάργηση θέσεων στο Δημόσιο, πάγωμα μισθών των δημόσιων υπαλλήλων, αύξηση του ΦΠΑ, μείωση κοινωνικών δαπανών κ.ά., ενώ ανάλογου χαρακτήρα είναι και ρυθμίσεις προηγούμενων χρόνων, τις οποίες ο ίδιος ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ Άντρος Κυπριανού χαρακτήρισε ως υπερβάσεις των παραδοσιακών θέσεων του κόμματος, προκειμένου να «αποφευχθούν τα χειρότερα».
Χαρακτηριστική είναι, εξάλλου, η αποχή της ΠΕΟ από τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων εναντίον των οικονομικών μέτρων που εξήγγειλε προ καιρού η κυβέρνηση, χαιρετίζοντας, μάλιστα, ως «θετικό το γεγονός» ότι υπήρξε συμφωνία μεταξύ της Κυβέρνησης και των κομμάτων που τη στηρίζουν, για την προώθηση μέτρων, ενώ χαρακτήρισε τα συμφωνηθέντα «πολύ πιο ήπια και ισορροπημένα από τα σκληρά και αντιλαϊκά μέτρα που παίρνονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες». Παραδέχθηκε, ωστόσο, πως είναι «γεγονός ότι, σε σχέση με τα μέτρα που είχε προτείνει η κυβέρνηση τον περασμένο Φεβρουάριο, τα οποία προέβλεπαν ανάληψη μεγαλύτερου βάρους από τα κέρδη και τις μεγάλες περιουσίες, υπάρχει οπισθοχώρηση».
Η απεργία στο… απόσπασμα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ είναι επίσης η… δυσθυμία που επιδεικνύει η συνδικαλιστική οργάνωση της Αριστεράς αλλά και η ίδια η κυβέρνηση απέναντι στις απεργιακές εξαγγελίες διαφόρων κλάδων εργαζομένων, επισείοντας τον κίνδυνο, μέσα από ειδικές και συντεχνιακού χαρακτήρα διεκδικήσεις, να πληγεί το συνολικό συμφέρον του τόπου. Στάση που δεν απηχεί τίποτε άλλο παρά την πάγια «δεξιά» επίκληση του «συνολικού» και «μακροπρόθεσμου» συμφέροντος της οικονομίας, όταν πρόκειται, μεθοδευμένα, να πληγούν τα δικαιώματα και οι κατακτήσεις των εργαζομένων. Όλες αυτές οι μεταμορφώσεις, βεβαίως, δεν απαλλοτριώνουν την ιστορική σχέση του ΑΚΕΛ με το λαϊκό κίνημα και τη συνεισφορά του στους κοινωνικούς αγώνες των εργαζομένων.
Ούτε επιμαρτυρούν ότι ενταφίασε πλήρως τα σοσιαλιστικά του κληροδοτήματα ή ότι έχει αποκόψει τους δεσμούς του με το διεθνές κίνημα των εργαζομένων. Επαγγέλλεται, ακόμη, τον προλεταριακό διεθνισμό, την αλληλεγγύη προς τους αγώνες των λαών, ασπάζεται τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, αντιστρατεύεται τον εθνικισμό και τον σοβινισμό, ασκεί στην πράξη την πολιτική της επαναπροσέγγισης με τους Τουρκοκυπρίους, εργαζόμενο για ένα «κοινό ειρηνικό μέλλον σε μια κοινή πατρίδα».
Αποκαλύπτουν, ωστόσο, τις ιστορικές αντινομίες ενός κόμματος που επιχειρεί να αντιστοιχίσει τους αδήριτους συμβιβασμούς του με τις καθοσιώσεις των ιδεολογικών του μύθων.
ΠΗΓΗ : Η  ΣΗΜΕΡΙΝΗ   18/03/2012