Κυπριακή απάθεια

Στέφανος Κωνσταντινίδης

 
Χρόνους πολλούς μετά την Αμαρτία που την είπανε Αρετή μέσα στις εκκλησίες και την ευλόγησαν. Οδυσσέας Ελύτης

 Παραφράζοντας τον ποιητή, τα πελέκια στον αέρα πρέπει να σκίζουν προτομές που έστησαν τα κατεστημένα για τη δική τους δόξα. Κι οι πολίτες ανάγκη να βγούνε αγωνιστικά στο προσκήνιο πριν είναι αργά. Να γίνουν ιστορικό υποκείμενο και να παύσουν να είναι κομματικοί πελάτες με παθητική ενατένιση των τεκταινομένων. Να γίνουν λαός γιατί τώρα το κατεστημένο τους χρησιμοποιεί σαν όχλο. Και να θυμούνται πως η απάθεια είναι ένα παθολογικό σύμπτωμα μιας κοινωνίας που χάνει την δημιουργικότητα, τα οράματα και την αυτοπεποίθηση της.

Η απάθεια με την οποία οι πολίτες αντιμετωπίζουν όσα συμβαίνουν στη μεταμνημονιακή εποχή εντυπωσιάζει. Η κυπριακή Βουλή μετατράπηκε σε βιομηχανία παραγωγής νομοσχεδίων για την εφαρμογή του Μνημονίου και κανένας δεν διαμαρτύρεται. Αναφέρομαι φυσικά σε οργανωμένες αντιδράσεις από μέρους κοινωνικών συνόλων και όχι στις ατομικές αντιδράσεις που υπάρχουν και βρίσκουν διέξοδο στα ΜΜΕ και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Κύπρος αποτελεί ίσως παράδειγμα κοινωνιολογικής μελέτης για την απάθεια που επικράτησε μετά την οικονομική κατάρρευση του τόπου. Σε όλες τις άλλες χώρες που εφαρμόστηκε η μνημονιακή πολιτική οι πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους, διαμαρτυρήθηκαν, εξέφρασαν την οργή και την αντίθεσή τους σε μέτρα που απαξίωναν την ίδια τη ζωή τους.
Θα μπορούσε φυσικά να ισχυριστεί κάποιος πως οι διαμαρτυρίες των πολιτών σε άλλες χώρες δεν απέτρεψαν την σκληρή νεοφιλελεύθερη πολιτική του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου την οποία ασπάστηκε και η Ευρώπη και την υιοθέτησε βασικά το Βερολίνο επιβάλλοντας μέσω αυτής τη γερμανική ηγεμονία. Δικαιολογεί όμως ένα τέτοιο επιχείρημα την κυπριακή απάθεια; Από πότε θεωρείται προτέρημα η αποδοχή, αδιαμαρτύρητα, μιας καταστροφικής πολιτικής σε βάρος των συμφερόντων του συνόλου από διεθνείς τζογαδόρους του καπιταλισμού και τους ντόπιους αντιπροσώπους του; Και το μοναδικό όχι της κυπριακής Βουλής απαξιώνεται σήμερα ακόμη και από βουλευτές που φαίνεται να είδαν εκ των υστέρων το φως το αληθινό. Φυσικά και αλλού, όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα, οι δυναμικές αντιδράσεις στην μνημονιακή πολιτική έχουν υποχωρήσει. Υπάρχουν όμως παντού εστίες αντίστασης και σε καμιά άλλη Βουλή τα μνημονιακά νομοσχέδια δεν περνούν σαν επιστολές που στέλνει η Τρόικα στο ταχυδρομείο. Να σημειώσω πάντως πως υπάρχουν έστω και δυο-τρεις βουλευτές που αντιστέκονται και καταψήφισαν τα πλείστα μνημονιακά νομοσχέδια. Είναι επίσης αλήθεια ότι για τις αιτίες της οικονομικής κατάρρευσης επικρατεί αλαλούμ το οποίο συντηρείται από την κομματοκρατία και το κατεστημένο που θέλουν να αποφύγουν τις ευθύνες τους. Αλλά αλαλούμ επικρατεί επίσης για την πολιτική που πρέπει να υιοθετηθεί προκειμένου να περισωθεί ότι περισώζεται και να εξέλθει ο τόπος από την μεταποικιακή πολιτική την οποία βιώνει.
Οι διαπλεκόμενοι σε όλα τα επίπεδα, κομματάρχες, τραπεζίτες, ανώτεροι δημόσιοι λειτουργοί και κάθε μορφής κατεστημένα, συντηρούν το κλίμα σύγχυσης και απογοήτευσης προκειμένου να αποφύγουν τις ευθύνες τους αλλά και να συνεχίσουν να διαχειρίζονται την μοίρα αυτού του τόπου. Τα μαγειρεία μιας στημένης προπαγάνδας περνούν συνεχώς μηνύματα πλύσης εγκεφάλου. Οι διανοούμενοι, όταν καταδέχονται να πάρουν μέρος στο δημόσιο διάλογο, οι οικονομολόγοι και οι πολιτικοί αναλυτές, με κάποιες εξαιρέσεις, δεν ξεφεύγουν από την πεπατημένη. Προτάσεις μάλιστα που δεν έχουν κανένα ρεαλιστικό υπόβαθρο, κουβαλούν νερό στον μύλο των σημερινών υπευθύνων της εφαρμογής του μνημονίου αλλά και αυτών που ενήργησαν χωρίς περίσκεψη για να φτάσουμε στα σημερινά χάλια. Κάπως έτσι ακούονται προτάσεις για υιοθέτηση του αμερικανικού δολαρίου ή επανόδου στη λίρα ή και κάποιου σχεδίου Μάρσαλ που θα σκορπίσει δισεκατομμύρια από τον ουρανό. Την ίδια ώρα το κατεστημένο προσφέρει και θεάματα με ερευνητικές επιτροπές στις οποίες κανένας δεν πιστεύει ενώ και οι ρήτορες της πολιτικής υποτέλειας εξακολουθούν να διαφημίζουν τα προϊόντα της διαπλοκής και της διαφθοράς. Και τα διαφημίζουν για αρετές! Κάπως έτσι δεν το είπε ο ποιητής, έστω και αν μιλούσε κάτω από διαφορετικές περιστάσεις; Χρόνους πολλούς μετά την Αμαρτία που την είπανε Αρετή μέσα στις εκκλησίες και την ευλόγησαν. Κι όμως οι καιροί ου μενετοί, ου καιρός της απάθειας. Παραφράζοντας τον ποιητή, τα πελέκια στον αέρα πρέπει να σκίζουν προτομές που έστησαν τα κατεστημένα για τη δική τους δόξα. Κι οι πολίτες ανάγκη να βγούνε αγωνιστικά στο προσκήνιο πριν είναι αργά. Να γίνουν ιστορικό υποκείμενο και να παύσουν να είναι κομματικοί πελάτες με παθητική ενατένιση των τεκταινομένων. Να γίνουν λαός γιατί τώρα το κατεστημένο τους χρησιμοποιεί σαν όχλο. Και να θυμούνται πως η απάθεια είναι ένα παθολογικό σύμπτωμα μιας κοινωνίας που χάνει την δημιουργικότητα, τα οράματα και την αυτοπεποίθηση της.

*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης.

E-mail stephanos.constantinides@gmail.com