Βραζιλία, η νέα υπερδύναμη για τον 21ο αιώνα

Η οικονομία της ξεπέρασε σε μέγεθος εκείνη της Βρετανίας

 και βρίσκεται ήδη στην έκτη θέση παγκοσμίως

Η Βραζιλία δεν είναι μόνο σάμπα, μπάλα, απέραντη φτώχεια και απελπισία στη φαβέλα. Είναι και μια νέα οικονομική υπερδύναμη για τον 21ο αιώνα. Για πρώτη φορά εφέτος το ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει στα 2,5 τρισ. δολάρια, μέγεθος που της χαρίζει τη θέση της έκτης μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο, εκεί όπου μέχρι πρότινος «καθόταν» αναπαυτικά η Βρετανία, πίσω μόνο από τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Γερμανία και τη Γαλλία. Και όλα αυτά για μια χώρα που, παρά το τεράστιο μέγεθος, τον πληθυσμό των 200 εκατομμυρίων ανθρώπων και τον γεωφυσικό πλούτο της, ώς τη δεκαετία του ’90 δεν ήταν παρά άλλη μία λατινοαμερικανική οικονομία σε παρακμή και μια κοινωνία με χάσμα ανισοτήτων τόσο πλατύ που έμοιαζε καταδικασμένη. Πώς και γιατί έγινε το θαύμα; Ισως επειδή τώρα το πρόσημο είναι θετικό για μια μεσαία τάξη με διευρυμένη βάση, βιοτικό επίπεδο και αγοραστική δύναμη που αυξάνεται για έναν στους δύο Βραζιλιάνους. Από το 2002, όταν εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος ο πρώην εργάτης ορυχείων Ιγκνάσιο Λούλα ντα Σίλβα, η ανάπτυξη συνδυάστηκε με δυναμική κοινωνική πολιτική με στόχο να γίνει η οικονομία καθρέφτης μιας κοινωνίας που δουλεύει και αφήνει πίσω της αργά αλλά σταθερά πείνα και ακραία φτώχεια. Τα αποτελέσματα έχουν αρχίσει να φαίνονται. Την περίοδο 2003-2011 κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη έγιναν τα περίπου 40 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι που ξέφυγαν και εντάχθηκαν στη μεσαία τάξη με οικογενειακό εισόδημα ώς 3.230 δολάρια τον χρόνο. Από τότε δημιουργήθηκαν 15 εκατ. νέες θέσεις εργασίας, το χρηματιστήριο εξαπλασίασε την αξία του, η οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμούς διπλάσιους από την προηγούμενη οκταετία και ο πληθωρισμός υποχώρησε κατά ένα τρίτο. Το εισόδημα των πολύ φτωχών αυξήθηκε κατά 68% και των πολύ πλουσίων κατά 10%.
Στα βήματα του Λούλα, η διάδοχος πρόεδρος Ντίλμα Ρουσέφ εγκαινίασε τον Ιούνιο το πρόγραμμα «Βραζιλία χωρίς φτώχεια» με στόχο να εξαλείψει ώς το 2014 την απόλυτη ανέχεια που μαστίζει ακόμη 16 εκατομμύρια ανθρώπους. Ενας στους τέσσερις ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας. Ενα εκατομμύριο παιδιά δουλεύουν για το μεροκάματο σε άθλιες συνθήκες. «Εκατομμύρια άνθρωποι δεν ζουν, απλώς επιβιώνουν, χωρίς δουλειά, μέσα στη βία και στο έγκλημα. Πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά, πάρα πολλά, αλλά είμαστε στον σωστό δρόμο» μας λέει ο Ρεϊνάλντο Γκονσάλβες, καθηγητής Οικονομικών στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Τζανέιρο (UFRJ). Αιχμή του δόρατος έχουν γίνει προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας όπως το «Ζero Ηunger» («Μηδενική Πείνα») και το «Βolsa Familia», το οποίο στηρίζει το 30% του πληθυσμού. Συνδυάζουν ασφάλεια σε τροφή, πρόσβαση σε εκπαίδευση και υπηρεσίες υγείας και μέτρα για την ενθάρρυνση της τοπικής ανάπτυξης, μέσω της εργασίας, ιδίως στις αγροτικές περιοχές.
Η Βραζιλία είναι μία από τις πρώτες χώρες που αύξησε τη φορολογία για τέτοια «ανταποδοτικά επιδόματα». Αντίθετα από την Κίνα, η Βραζιλία είναι δημοκρατία, κάτι πολύ πιο ελκυστικό για τους επενδυτές. Και αντίθετα από τις οικονομίες του Βορείου Ημισφαιρίου, δεν την ακούμπησε ούτε η κρίση με τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια στις ΗΠΑ ούτε η καταστροφή χρέους της ευρωζώνης. Με παραγωγή ίση με τα δύο τρίτα της Λατινικής Αμερικής, κέρδισε πολλά από τη ραγδαία αύξηση στις τιμές του πετρελαίου, των αγροτικών προϊόντων και των μεταλλευμάτων. Η ενεργειακή αυτάρκεια και μια σκληρή βιομηχανία που παράγει από βιοκαύσιμα ώς πυρηνικά υποβρύχια την οδήγησαν μέσα σε μια 20ετία στην πρώτη δεκάδα των υπερδυνάμεων του κόσμου. Σειρά πολυεθνικών κολοσσών, όπου συμμετέχουν βραζιλιανικά ιδιωτικά και κρατικά κεφάλαια, ανταγωνίζονται στα ίσα τις πιο σημαντικές επιχειρήσεις του κόσμου: η Vale do Rio Doce είναι η πρώτη σε μεταλλεύματα σιδήρου, η Ρetrobras τέταρτη πετρελαϊκή στον κόσμο και πέμπτη σε αξία παγκοσμίως, η Εmbraer τρίτη αεροναυτική, πίσω από την Βoeing και την Αirbus.
ΤΟ ΒΗΜΑ

ΑΛΛΑΖΕΙ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ

Όλα επιβεβαιώνουν την τεκτονική αλλαγή στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη υπέρ των αναδυόμενων ΒRΙCs(Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα). Πολλοί εκτιμούν ότι το 2020 οι παραδοσιακά πιο πλούσιες χώρες του G7 (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Καναδάς, Γαλλία) θα έχουν ισότιμο οικονομικό βάρος με αυτό των επτά αναδυομένων (Κίνα, Βραζιλία, Ινδία, Ρωσία, Μεξικό, Ινδονησία και Τουρκία).

Κινητήρας της ανάπτυξης ήταν η μεσαία τάξη «Η πρόοδος είναι εντυπωσιακή, αλλά έκτη μεγαλύτερη οικονομία δεν σημαίνει βέβαια και έκτη πλουσιότερη χώρα. Πενήντα εκατομμύρια Βραζιλιάνοι ζουν ακόμη πολύ κάτω από τα όρια της φτώχειας», λέει στο Βήμα ο Αλμπέρτο Κάρλος Αλμέιντα, του Ινστιτούτου Αναλύσεων για την Οικονομία (Ιnstituto Αnalise), στο Σαν Πάολο. Οι Βραζιλιάνοι λένε, με υπερηφάνεια, ότι κερδίζουν ευρωπαϊκές χώρες στο ποδόσφαιρο εδώ και πολύ καιρό. Αλλά να τις κερδίζουν και στην οικονομία; Αυτό είναι νέο φαινόμενο. Πώς το εξηγεί; «Το οικονομικό θαύμα δεν έγινε τυχαία. Βασίστηκε στη δημιουργία μιας μεσαίας τάξης, αυτή ήταν ο κινητήρας της ανάπτυξης. Αρχισε να καταναλώνει και δεν στηρίχτηκε σε στεγανά, σαν αυτά που κυριαρχούν στις περισσότερες οικονομίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πώς η χώρα έγινε μια από τις μεγαλύτερες γεωργικές δυνάμεις του κόσμου, χωρίς να συνδέσει την παραγωγή με πακτωλό κρατικών επιχορηγήσεων, συνταγή που εφαρμόζεται στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ». «Η Βραζιλία συγκαταλέγεται πλέον στις μεγάλες εξαγωγικές δυνάμεις του κόσμου: τις ΗΠΑ, την ΕΕ, τον Καναδά, την Αυστραλία. Επιπλέον, δεν εξαρτάται από εισαγωγές στην ενέργεια. Μέσα στην επόμενη δεκαετία θα είναι ανάμεσα στις πέντε χώρες με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου και ουρανίου». Μεγάλο μέρος αυτής της οικονομικής ανάπτυξης οφείλεται στους υψηλούς φόρους που έχουν επιβάλει οι κυβερνήσεις της τελευταίας 10ετίας. Η Βραζιλία έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά φορολόγησης στον κόσμο, το οποίο γεμίζει τα κρατικά ταμεία. Είναι βέβαια και η πολιτική βούληση της κυβέρνησης του Λούλα - και τώρα της Ρουσέφ - να κάνουν επιτέλους κάτι, κυρίως με κοινωνικά προγράμματα, για να μειωθεί το χάσμα της ανισότητας. Αλλά οι περισσότεροι Βραζιλιάνοι κάνουν ακόμη σαν να μη βλέπουν τις στρατιές που λιμοκτονούν, χωρίς να μπορούν να καλύψουν ούτε τις πιο στοιχειώδεις ανάγκες. «Οι περισσότερες πόλεις κρύβουν στα προάστια το θέαμα των παραγκουπόλεων, όπου εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στοιβαγμένοι κάτω από τσίγκινες στέγες, χωρίς νερό, ηλεκτρικό και αποχέτευση». 

ΠΗΓΗ : Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ  08-01-2012