Του Στέφανου Κωνσταντινίδη
Σβησμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μεσ’ τη Χώρα
Κωστής Παλαμάς
Την περασμένη Τετάρτη εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν σε
όλη την Ευρώπη ενάντια στη λιτότητα που επιβάλλει η νεοφιλελεύθερη
πολιτική που υιοθετήθηκε στη γηραιά ήπειρο. Είναι εκπληκτικό που στη
Μέκκα του καπιταλισμού, στις ΗΠΑ, ο κύριος εκπρόσωπος αυτής
της σχολής σκέψης, ο Μίτ Ρόμνεϊ, έχασε τις εκλογές. Ο δε Μπαράκ Ομπάμα
που εξελέγη για ακόμημια τετραετία στο Λευκό Οίκο, δηλώνει ότι
θα πάρει μέτρα για να διασωθεί η μεσαία τάξη στις ΗΠΑ. Στην Ευρώπη
με τις άλλοτε κοινωνικές ευαισθησίες, όπου κάποτε αναπτύχθηκε
το κοινωνικό κράτος και μια εύρωστη μεσαία τάξη, η λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού
απειλεί να τα εξαφανίσει και τα δύο. Την ίδια στιγμή τα λαϊκά στρώ-
ματα οδηγούνται κατά εκατομμύρια στην ανεργία. Η Ευρώπη της λιτότητας
παρουσιάζει ήδηδύο μεγάλα σχίσματα : το πρώτο είναι αυτό που παρατηρείται
σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες των ευρωπαϊκών χωρών με τους φτωχούς και τους
ανέργους από τη μια να αυξάνονται ιλιγγιωδώς και τον πλούτο να συσσωρεύεται στα
χέρια των ολίγων. Το δεύτερο σχίσμα είναι αυτό που όλοι πια οι πολιτικοί αναλυτές
διαπιστώνουν ανάμεσα στον ευρωπαϊκό Βορρά και τον ευρωπαϊκό Νότο.
Ακόμη και αυτός ο προ εξα-
μήνου εκλεγείς σοσιαλιστής πρόεδρος της
Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, έκανε στροφή
σε σχέση με τις προεκλογικές του υποσχέ-
σεις και εφαρμόζει, κάτω από την πίεση
ασφαλώς του Βερολίνου, μια πολιτική λι-
τότητας, έστω κι αν αυτή η πολιτική έχει
τραγικά αποτύχει εκεί που εφαρμόστηκε,
σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορ-
τογαλία και η Ελλάδα. Το Βερολίνο μάλι-
στα, με στόχο να ασκήσει πίεση στο Παρί-
σι, αφήνει να διαρρέει ότι υπάρχει κίνδυ-
νος κατάρρευσης και της γαλλικής
οικονομίας.
Είναι γεγονός πάντως πως η Άνγκελα
Μέρκελ, που από πολλούς θεωρείται ο
κακός δαίμονας της Ευρώπης, έβαλε τε-
λευταία κάπως νερό στο κρασί της, αφή-
νοντας την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
να διαδραματίσει ένα πιο επεμβατικό ρόλο
στα ευρωπαϊκά οικονομικά δρώμενα. Πολ-
λοί μάλιστα πιστεύουν πως η σκληρή πο-
λιτική της Μέρκελ θα αλλάξει μετά τις
γερμανικές εκλογές του Σεπτεμβρίου
2013. Εκείνο πάντως που γίνε-
ται πια κατανοητό από όλους
είναι πως η σημερινή οικονο-
μική πολιτική που η Γερμανία
επέβαλε στην Ευρώπη οδηγεί
σε αδιέξοδο. Ο μόνος δρόμος
που απομένει στους Ευρωπαί-
ους είναι η ομοσπονδιοποίηση
της Ευρώπης με δημοκρατι-
κούς θεσμούς και μια Ευρω-
παϊκή Κεντρική Τράπεζα ικανή να διαδρα-
ματίσει το ρόλο της όπως αυτό συμβαίνει
με την Federal Reserve στις ΗΠΑ. Σε τε-
λευταία ανάλυση η ομοσπονδιοποίηση της
Ευρώπης θα είναι η απάντηση σε μια γερ-
μανική Ευρώπη. Διότι η σημερινή Ευρώπη
δεν είναι ούτε αυτή του διαφωτισμού, ούτε
η Ευρώπη της ισότητας ή τουλάχιστον αυ-
τή της κοινωνικής ευαισθησίας, ούτε η
Ευρώπη που ονειρεύτηκαν οι λαοί της.
Στα καθ’ ημάς η κατάσταση εξελίσσεται,
τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, με
τους χειρότερους οιωνούς. Η κρίση βέβαια
στην Ελλάδα και στην Κύπρο δεν οφείλε-
ται μόνο στους εξωγενείς παράγοντες.
Οφείλεται και στην ανικανότητα των πολι-
τικών και των ελίτ να την διαχειριστούν,
οφείλεται και στη διαφθορά και τη διαπλο-
κή η οποία είναι συστημική και έχει απο-
σαρθρώσει τον ίδιο τον κοινωνικό και
παραγωγικό ιστό. Οφείλεται και σε μια
αντιπαραγωγική κρατικοδίαιτη μεταπρατι-
κή αστική τάξη. Οφείλεται και σε μια νο-
μενκλατούρα που διαφεντεύει στον χώρο
της Αριστεράς και που δεν έχει κανένα
πρόβλημα να προχωρεί σε συμμαχίες με
ομάδες της αστικής τάξης και το ίδιο το
σύστημα. Οφείλεται και στην απουσία ρω-
μαλέας κριτικής από μέρους των διανοου-
μένων η συντριπτική πλειοψηφία των
οποίων ενσωματώθηκε στο σύστημα υιο-
θετώντας ένα ακραίο και βουλιμικό ατομι-
σμό. Στην περίπτωση της Ελλάδας και της
Κύπρου με τα πολιτικά συστήματά τους να
έχουν χρεοκοπήσει, αν οι πολίτες δεν πά-
ρουν την τύχη τους στα χέρια τους με μια
διαφορετική πολιτική εκπροσώπηση, το
μέλλον θα είναι ακόμη περισσότερο σκο-
τεινό. Λείπει η δημιουργικότητα και μια
κοινωνική πρόταση υπέρ της συλλογικό-
τητας, ένα σχέδιο εξόδου από την κρίση,
ένα κάποιο όραμα οδηγητής για το αύριο.
Ισχύουν όσο ποτέ άλλοτε-ακόμη και για
την Ευρώπη- οι στίχοι του Κωστή Παλαμά,
σβησμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες
μεσ’την χώρα.
Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής
Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ
του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης
του Πανεπιστημίου Κρήτης.
stephanos.constantinides@gmail.com
Σβησμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μεσ’ τη Χώρα
Κωστής Παλαμάς
Την περασμένη Τετάρτη εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν σε
όλη την Ευρώπη ενάντια στη λιτότητα που επιβάλλει η νεοφιλελεύθερη
πολιτική που υιοθετήθηκε στη γηραιά ήπειρο. Είναι εκπληκτικό που στη
Μέκκα του καπιταλισμού, στις ΗΠΑ, ο κύριος εκπρόσωπος αυτής
της σχολής σκέψης, ο Μίτ Ρόμνεϊ, έχασε τις εκλογές. Ο δε Μπαράκ Ομπάμα
που εξελέγη για ακόμημια τετραετία στο Λευκό Οίκο, δηλώνει ότι
θα πάρει μέτρα για να διασωθεί η μεσαία τάξη στις ΗΠΑ. Στην Ευρώπη
με τις άλλοτε κοινωνικές ευαισθησίες, όπου κάποτε αναπτύχθηκε
το κοινωνικό κράτος και μια εύρωστη μεσαία τάξη, η λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού
απειλεί να τα εξαφανίσει και τα δύο. Την ίδια στιγμή τα λαϊκά στρώ-
ματα οδηγούνται κατά εκατομμύρια στην ανεργία. Η Ευρώπη της λιτότητας
παρουσιάζει ήδηδύο μεγάλα σχίσματα : το πρώτο είναι αυτό που παρατηρείται
σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες των ευρωπαϊκών χωρών με τους φτωχούς και τους
ανέργους από τη μια να αυξάνονται ιλιγγιωδώς και τον πλούτο να συσσωρεύεται στα
χέρια των ολίγων. Το δεύτερο σχίσμα είναι αυτό που όλοι πια οι πολιτικοί αναλυτές
διαπιστώνουν ανάμεσα στον ευρωπαϊκό Βορρά και τον ευρωπαϊκό Νότο.
Ακόμη και αυτός ο προ εξα-
μήνου εκλεγείς σοσιαλιστής πρόεδρος της
Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, έκανε στροφή
σε σχέση με τις προεκλογικές του υποσχέ-
σεις και εφαρμόζει, κάτω από την πίεση
ασφαλώς του Βερολίνου, μια πολιτική λι-
τότητας, έστω κι αν αυτή η πολιτική έχει
τραγικά αποτύχει εκεί που εφαρμόστηκε,
σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορ-
τογαλία και η Ελλάδα. Το Βερολίνο μάλι-
στα, με στόχο να ασκήσει πίεση στο Παρί-
σι, αφήνει να διαρρέει ότι υπάρχει κίνδυ-
νος κατάρρευσης και της γαλλικής
οικονομίας.
Είναι γεγονός πάντως πως η Άνγκελα
Μέρκελ, που από πολλούς θεωρείται ο
κακός δαίμονας της Ευρώπης, έβαλε τε-
λευταία κάπως νερό στο κρασί της, αφή-
νοντας την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
να διαδραματίσει ένα πιο επεμβατικό ρόλο
στα ευρωπαϊκά οικονομικά δρώμενα. Πολ-
λοί μάλιστα πιστεύουν πως η σκληρή πο-
λιτική της Μέρκελ θα αλλάξει μετά τις
γερμανικές εκλογές του Σεπτεμβρίου
2013. Εκείνο πάντως που γίνε-
ται πια κατανοητό από όλους
είναι πως η σημερινή οικονο-
μική πολιτική που η Γερμανία
επέβαλε στην Ευρώπη οδηγεί
σε αδιέξοδο. Ο μόνος δρόμος
που απομένει στους Ευρωπαί-
ους είναι η ομοσπονδιοποίηση
της Ευρώπης με δημοκρατι-
κούς θεσμούς και μια Ευρω-
παϊκή Κεντρική Τράπεζα ικανή να διαδρα-
ματίσει το ρόλο της όπως αυτό συμβαίνει
με την Federal Reserve στις ΗΠΑ. Σε τε-
λευταία ανάλυση η ομοσπονδιοποίηση της
Ευρώπης θα είναι η απάντηση σε μια γερ-
μανική Ευρώπη. Διότι η σημερινή Ευρώπη
δεν είναι ούτε αυτή του διαφωτισμού, ούτε
η Ευρώπη της ισότητας ή τουλάχιστον αυ-
τή της κοινωνικής ευαισθησίας, ούτε η
Ευρώπη που ονειρεύτηκαν οι λαοί της.
Στα καθ’ ημάς η κατάσταση εξελίσσεται,
τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, με
τους χειρότερους οιωνούς. Η κρίση βέβαια
στην Ελλάδα και στην Κύπρο δεν οφείλε-
ται μόνο στους εξωγενείς παράγοντες.
Οφείλεται και στην ανικανότητα των πολι-
τικών και των ελίτ να την διαχειριστούν,
οφείλεται και στη διαφθορά και τη διαπλο-
κή η οποία είναι συστημική και έχει απο-
σαρθρώσει τον ίδιο τον κοινωνικό και
παραγωγικό ιστό. Οφείλεται και σε μια
αντιπαραγωγική κρατικοδίαιτη μεταπρατι-
κή αστική τάξη. Οφείλεται και σε μια νο-
μενκλατούρα που διαφεντεύει στον χώρο
της Αριστεράς και που δεν έχει κανένα
πρόβλημα να προχωρεί σε συμμαχίες με
ομάδες της αστικής τάξης και το ίδιο το
σύστημα. Οφείλεται και στην απουσία ρω-
μαλέας κριτικής από μέρους των διανοου-
μένων η συντριπτική πλειοψηφία των
οποίων ενσωματώθηκε στο σύστημα υιο-
θετώντας ένα ακραίο και βουλιμικό ατομι-
σμό. Στην περίπτωση της Ελλάδας και της
Κύπρου με τα πολιτικά συστήματά τους να
έχουν χρεοκοπήσει, αν οι πολίτες δεν πά-
ρουν την τύχη τους στα χέρια τους με μια
διαφορετική πολιτική εκπροσώπηση, το
μέλλον θα είναι ακόμη περισσότερο σκο-
τεινό. Λείπει η δημιουργικότητα και μια
κοινωνική πρόταση υπέρ της συλλογικό-
τητας, ένα σχέδιο εξόδου από την κρίση,
ένα κάποιο όραμα οδηγητής για το αύριο.
Ισχύουν όσο ποτέ άλλοτε-ακόμη και για
την Ευρώπη- οι στίχοι του Κωστή Παλαμά,
σβησμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες
μεσ’την χώρα.
Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής
Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ
του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης
του Πανεπιστημίου Κρήτης.
stephanos.constantinides@gmail.com
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire