Κύπρος : Στα πρόθυρα νευρικής κρίσης

Τράπεζες και κοινωνία δοκιμάζονται καθώς το πρόβλημα γίνεται οξύτερο

TOY ΠΑΡΗ ΠΟΤΑΜΙΤΗ

Το συνολικό κυπριακό οικονομικό και άλλο οικοδόμημα όλο και περισσότερο απειλείται με καίριο πλήγμα, καθώς το πρόβλημα των τραπεζών παραμένει σε εκκρεμότητα, ενώ μέρα με τη μέρα το πρόβλημα αυτό γίνεται επικίνδυνα περισσότερο οξύ καθιστώντας το όλο σύστημα περισσότερο ευάλωτο. Το πρόβλημα αυτό, όπως επεσήμαναν οικονομικοί αναλυτές, είναι διττού χαρακτήρα. Το πρώτο είναι πρόβλημα κεφαλαιουχικής επάρκειας, το δεύτερο είναι αυτό της ρευστότητας.
Και στις δύο περιπτώσεις οι πρακτικές των κυπριακών τραπεζών από τη μία παραβίαζαν κανόνες λειτουργίας που είχαν θεσπιστεί από την εποπτική Αρχή (Κεντρική Τράπεζα), ενώ από την άλλη οι ίδιες πρακτικές απεδείχθησαν καταστροφικές.
Σε επίπεδο ιδίων κεφαλαίων οι πρακτικές και δράση των κυπριακών τραπεζών με τις επεκτάσεις και άλλα, οδήγησαν σε ζημιές που έπληξαν ουσιωδώς την κεφαλαιουχική βάση των τραπεζών. Σε επίπεδο ρευστότητας, ισοζύγιο ανάμεσα σε καταθέσεις και δάνεια, υπήρξε παραβίαση κάθε κανόνα της εποπτικής Αρχής η οποία καθόριζε συγκεκριμένα ποσοστά στην αναλογία καταθέσεων και δανείων. Οι κανόνες αυτοί αφορούσαν τόσο τις αναλογίες ξένων καταθέσεων και δανείων (μόνο 30% των ξένων καταθέσεων θα έπρεπε να διοχετεύονται σε δάνεια) όσο και τις αναλογίες τοπικών καταθέσεων και δανείων, όπου θα έπρεπε περίπου το 20% των καταθέσεων να κρατείται. Οι κανόνες αυτοί παραβιάστηκαν και οι δύο, με αποτέλεσμα να υπάρχει τώρα το κρίσιμο πρόβλημα ρευστότητας. Μαζί βέβαια υπάρχει και το μεγάλο ερωτηματικό με ποιο τρόπο υπήρξε παραβίαση του συστήματος, γιατί αυτό κατέστη εφικτό και πώς διορθώνονται τα πράγματα στο μέλλον. Αυτά όμως είναι για την επόμενη μέρα. Το αποτέλεσμα σήμερα είναι ένα: Το τραπεζικό σύστημα κρέμεται από μια κλωστή και μαζί με αυτό στην ίδια κλωστή κρέμεται το συνολικό κυπριακό οικοδόμημα. Αυτή η κλωστή δε, δεν είναι άλλη από τις ξένες καταθέσεις και τις προθέσεις των ξένων καταθετών.
Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχει μαζική μετακίνηση καταθέσεων (εκτός Κύπρου) και αυτό σώζει την κατάσταση. Πλην όμως η αβεβαιότητα και το κλίμα ανασφάλειας διαιωνίζονται, με αποτέλεσμα ουδείς να μπορεί να προβλέψει το πώς θα αντιδράσουν οι ίδιοι ξένοι καταθέτες στο αμέσως επόμενο διάστημα. Η ανάγκη ριζικής αλλαγής τού κλίματος είναι άμεση.
Αυτή την στιγμή υπάρχουν τρεις συνολικά προσεγγίσεις –όπως αυτές δημόσια έχουν εκφραστεί-σε σχέση με την ανεύρεση εκείνων των αναγκαίων κεφαλαίων πού θα ξαναβάλουν τον τραπεζικό τομέα σε τροχιά ομαλής λειτουργίας σε συνθήκες σχετικής ασφάλειας και βεβαιότητας.
Η πρώτη, πιο προφανής και εμφανιζόμενη ως η πλέον ρεαλιστική προσέγγιση είναι η υπογραφή μνημονίου με την Τρόϊκα. Φαίνεται όμως ότι η προοπτική αυτή καθημερινά παραπέμπει σε ένα ορίζοντα υλοποίησης πού συνεχώς απομακρύνεται, ενώ οι όροι πού τίθενται καθίστανται μέρα με τη μέρα όλο και πιο σκληροί.
Η δεύτερη, για την οποία όλο και περισσότερο τις τελευταίες μέρες γίνονται είτε ευθείς αναφορές είτε υπαινιγμοί, είναι η εξεύρεση δανειστή εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προοπτική να κερδηθεί χρόνος μέχρι το 2014 οπότε θα υπάρχει -αν υπάρχει- η δυνατότητα απευθείας χρηματοδότησης των τραπεζών από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.
Η τρίτη προσέγγιση είναι η εξασφάλιση των αναγκαίων κεφαλαίων μέσα από την άμεση αξιοποίηση των ενεργειακών προοπτικών της Κύπρου.
Αυτές είναι οι κατατεθείσες δημόσια προσεγγίσεις ανεξαρτήτως βαθμού ρεαλισμού της κάθε μίας από αυτές. Στην κατάσταση όμως που βρίσκεται η Κύπρος, η συγκροτημένη μελέτη όλων αυτών των προσεγγίσεων -και τυχόν άλλων αν υπάρχουν- επιβάλλεται να γίνει άμεσα, οργανωμένα και με τρόπο συλλογικό.

Αυτοκαταστροφική η συνταγή ασυνεννοησίας Η ΣΥΝΕΧΙΣΗ της ανυπαρξίας συνεννόησης σε ένα κεφάλαιο που είναι δυνατό να παρασύρει ολόκληρη την κυπριακή κοινωνία και το κυπριακό κράτος σε μια περιπέτεια χωρίς προβλεπτό τέρμα, συνιστά συνταγή αυτοκαταστροφής. Θα πρέπει με τρόπο συλλογικό και κοινή ανάληψη ευθύνης να μελετηθεί εκάστη των προσεγγίσεων, οι προοπτικές της, το ρεαλιστικό υλοποίησής της και στη συνέχεια να ληφθούν αποφάσεις είτε για κάποια από αυτές είτε συνδυασμό τους. Ούτως ή άλλως ό,τι και να ήθελε προκριθεί ως επιλογή θα χρειαστεί συλλογική προσπάθεια και σε πολλά επίπεδα.
Αν για παράδειγμα η κατάληξη είναι πως μόνη ρεαλιστική οδό αποτελεί το μνημόνιο με την Τρόικα και μπροστά στα προβλήματα που υπάρχουν, θα πρέπει - όπως επεσήμαναν οι ίδιοι αναλυτές- να υπάρξει προσπάθεια τόσο σε «τεχνικό» επίπεδο (περιεχόμενο του μνημονίου) όσο και πολιτικό επίπεδο. Σε επίπεδο δηλαδή θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κρατών και προσωπικοτήτων που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στις αποφάσεις των Βρυξελλών, οι οποίες και μπορούν τελικά να δώσουν κατευθύνσεις και οδηγίες προς τα διάφορα κλιμάκια της Τρόικας. Σε αυτή δε την κατεύθυνση, μια συλλογική και οργανωμένη δραστηριοποίηση όλων εκεί όπου ο καθείς διαθέτει μεγαλύτερη πρόσβαση, θα είναι απαραίτητη. Η ίδια λογική ισχύει για οποιαδήποτε επιλογή. Το μόνο που δεν αποτελεί επιλογή είναι η συνέχιση μιας κατάστασης ασυνεννοησίας, αλληλοσπαραγμού, απραξίας και ουσιαστικά εγκατάλειψης του κυπριακού καραβιού στα ρεύματα μιας θάλασσας που δεν πρόκειται να γαληνέψει από μόνη της.