Το πρόσωπο του Νέου Ελληνισμού

Tης Ολγας Σελλα Την περασμένη Πέμπτη το βράδυ, η Ιπποκράτους δεν είχε κλείσει από κάποια διαδήλωση. Υποψήφιοι θεατές ήταν, που περίμεναν να μπουν στην παράσταση «Ερωτόκριτος» που παίζεται στο ανακαινισμένο θέατρο «Ακροπόλ». Εξαίρεση, θα πουν πολλοί. Επειδή εκείνη τη μέρα το εισιτήριο κοστίζει μόλις 10 ευρώ, θα πουν άλλοι. Θα ήταν έτσι αν αυτή η εικόνα αποτελούσε μοναδικό γεγονός στη χειμερινή θεατρική Αθήνα. Αλλά παρ’ ότι υπάρχουν πάρα πολλά θέατρα στην Αθήνα, πολλά είναι κι εκείνα που είναι πλήρη, αρκετά είναι εκείνα που παρατείνουν τις παραστάσεις τους ή προσθέτουν εμβόλιμες. Κατά σύμπτωση(;) οι παραστάσεις που πάνε καλά –ίσως ανέλπιστα καλά για την περίοδο που διανύουν οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί– είναι εκείνες που αγγίζουν τις απαρχές του νεοελληνικού κράτους, εκείνες που ακουμπούν σε στέρεα κείμενα, εκείνες που μεταφέρουν στο σήμερα το ήθος, τις αξίες ή τη νοσταλγία (γιατί όχι;) μια άλλης εποχής. Το περασμένο Σάββατο, στην Εθνική Πινακοθήκη οι θεατές στριμώχνονταν μπροστά από τα έργα της έκθεσης «Στα άδυτα της Πινακοθήκης». Ολες οι ηλικίες, όλες οι γενιές, όλες οι κοινωνικές τάξεις επέλεξαν να περάσουν μια μέρα από το τριήμερό τους συντροφιά με έργα του Γύζη, του Γουναρόπουλου, του Μόραλη, του Παπαλουκά, του Μαλέα, του Μπουζιάνη, του Ρέμπραντ και του Ντίρερ. Αν κανείς κοιτούσε τα πρόσωπα των θεατών μπροστά στα άγνωστα έργα των γνωστών καλλιτεχνών, θα παρατηρούσε εντελώς άλλα συναισθήματα από εκείνα που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στα πρόσωπα των συμπολιτών μας τον τελευταίο καιρό. Η κατήφεια, η συνοφρύωση, ο εκνευρισμός και το άγχος είχαν δώσει τη θέση τους σε πρόσωπα γαληνεμένα, συγκινημένα, ανέμελα, χαμογελαστά. Και είδα πολλά βουρκωμένα μάτια μπροστά στο έργο που ο Πάμπλο Πικάσο είχε χαρίσει στον ελληνικό λαό στη διάρκεια της Κατοχής –αυτό που κλάπηκε προχθές– ή μπροστά στα προσχέδια του Παρθένη, που οι κληρονόμοι του δώρισαν στο ελληνικό κράτος «έναντι φόρου κληρονομιάς». Οι απορίες και τα ερωτήματα που είχαμε για το πού θα στραφεί ο πολιτισμός σε καιρούς σ’ αυτήν τη δύσκολη περίοδο αρχίζουν να απαντώνται σιγά σιγά. Το κοινό φαίνεται να δίνει την «ψήφο» του, χωρίς ενδοιασμούς, στα έργα πολιτισμού που πατούν στις φάσεις της Ιστορίας, δημιουργούν στην Ελλάδα του 21ου αιώνα τα πρότυπα που χρειάζεται και γι’ αυτό φέρουν ανάταση. Οι Ελληνες του σήμερα αναζητούν με αγωνία το «πρόσωπο του Νέου Ελληνισμού», κοιτώντας στο παρελθόν για να αγγίξουν το μέλλον. Γι’ αυτό χθες το βράδυ ήταν πολύ βαριά η διάθεση. Αυτή τη φορά, όχι για κάποιους νέους φόρους, όχι για νέες αυξήσεις, αλλά για τους πίνακες που έκαναν φτερά από την Εθνική Πινακοθήκη τα ξημερώματα της Δευτέρας και για τη μεγάλη φωτιά στο Ακροπόλ Παλλάς. Πενθούσαμε τα κομμάτια της διαδρομής του Νέου Ελληνισμού που κάποιοι δεν σταματούν να καταστρέφουν...