Ευρωπαϊκή οικονομία και Ελλάδα - Πρώτα κατανοείς, μετά λύνεις...

Του Γιώργου Μαντελα
Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσεις ένα πρόβλημα; Να το εντοπίσεις και κυρίως να το... κατανοήσεις. Στην περίπτωση της τρέχουσας κρίσης, ποιο είναι το σημαντικότερο; Το χρέος, το οποίο δεν είναι ακραιφνώς «ελληνικό», αλλά ευρύτερα «ευρωπαϊκό».
Πώς προκλήθηκε; Θα πρέπει κανείς να ανατρέξει στις βασικές αρχές της ενοποίησης, στη Συνθήκη του Μάαστριχτ, για να το αντιληφθεί. Τότε, που απαγορεύθηκε στις κεντρικές τράπεζες να παρεμβαίνουν και να χρηματοδοτούν άμεσα τα κράτη. Βάσει του νέου status quo που δημιουργήθηκε, στο εξής οι οικονομίες των χωρών - μελών θα έπρεπε να βρίσκουν τους πιστωτές τους στους κόλπους των χρηματοοικονομικών αγορών.

Στο «Μανιφέστο των ανήσυχων οικονομολόγων», η εξέλιξη αυτή χαρακτηρίζεται επιτυχημένα «νομισματική καταστολή», που συνοδεύει τη «χρηματοοικονομική απελευθέρωση» και πήγε ενάντια σε ό,τι είχε προκύψει ως χρήσιμο συμπέρασμα από το κραχ του ’30. Τότε, που εν αντιθέσει με ό,τι συνέβη τώρα, εφαρμόστηκε «χρηματοοικονομική καταστολή» και «νομισματική απελευθέρωση» για να αντιμετωπισθεί το κακό. Και αντιμετωπίσθηκε, όπως προέκυψε εκ του αποτελέσματος.
Ισχυρίζονται, λοιπόν, οι Philippe Askenazy, Thomas Coutrtot, Andre Orlean και Henry Sterdyniak πως στο τέλος της ημέρας «ο στόχος (ήταν) είναι να υποταχθούν τα κράτη που υποτίθεται ότι είναι εκ της φύσεως σπάταλα στην πειθαρχία των χρηματοοικονομικών αγορών, που υποτίθεται ότι είναι εκ φύσεως αποδοτικές και παντογνώστριες». Και μπορεί, σε κάποια φάση, να φαίνονταν ότι είναι. Στη πορεία, όμως, αποδείχθηκε πως ήταν και... ασύδοτες, όπως διαπίστωσε και ο Γκόρντον Μπράουν («Πέρα από το κραχ»), κάπως καθυστερημένα είναι η αλήθεια – μετά το τέλος της πρωθυπουργικής του θητείας. Τα αποτελέσματα, όμως, ήταν και παραμένουν οδυνηρά.
Σήμερα, όπως διαπιστώνουν οι τέσσερις «ανησυχούντες» και όπως έχει αποδείξει η εμπειρία, «η ΕΚΤ δεν έχει δικαίωμα να εγγράφεται άμεσα στις εκδόσεις εντόκων δημοσίων τίτλων στις οποίες προβαίνουν τα κράτη». Ομως, «χωρίς την εγγύηση της χρηματοδότησης από την Κεντρική Τράπεζα, οι χώρες του Νότου έπεσαν θύματα κερδοσκοπικών επιθέσεων». Και όλα αυτά, «στο όνομα μιας αλάθητης ορθοδοξίας».
Οι προσπάθειες διορθωτικών κινήσεων, με αγορές ομολόγων από την ΕΚΤ, με επιτόκια αγοράς, «για να ηρεμήσουν τα πνεύματα της ευρωπαϊκής αγοράς ομολόγων», αποδείχθηκαν μπαλώματα. Μια ματιά στα spreads όλων των εκδόσεων αρκεί για να αποδείξει του λόγου το ασφαλές. Και όχι μόνο των ελληνικών, αλλά και των ισπανικών, των ιταλικών και όλων των νοτιοευρωπαϊκών. Ανεξαρτήτως διάρκειας.
Το χειρότερο; Τι θα γίνει στην περίπτωση που η κρίση χρέους επιδεινωθεί και τα επιτόκια πάρουν την ανηφόρα; Η απάντηση είναι περίπου αυτονόητη:
Σε αυτήν την περίπτωση, δεν χρειάζεται να είναι κανείς οικονομολόγος για να ανησυχήσει. Αρκεί να έχει ένα στεγαστικό δάνειο συνδεδεμένο με το Euribor για να χάσει τον ύπνο του. Και στην Ελλάδα –αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα– είναι πολλοί αυτοί που θα βρεθούν στη συγκεκριμένη κατάσταση, αν αυτή η στροφή πάρει μονιμότερο χαρακτήρα. Κι αυτό, κατά πάσα πιθανότητα, θα είναι αποφασιστικό χτύπημα για πολλούς οικογενειακούς προϋπολογισμούς, που είναι οι τελικοί αποδέκτες όλων των αλλαγών. Τόσο αυτών που βαίνουν προς το καλύτερο όσο και εκείνων που οδηγούν προς το χειρότερο...
gmantelas@kathimerini.gr


Πηγή: Η Καθημερινή
Δημοσιεύτηκε στις 14/11/2012