Του καθηγητή του Πανεπιστημίου Κύπρου Πάνου Πασιαρδή
(Περίληψη του άρθρου)
Το κρατικό μισθολόγιο έχει γίνει πρώτο θέμα στη δημόσια συζήτηση για εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών. Το παρόν Σχόλιο παρουσιάζει τις πραγματικές διαστάσεις και χαρακτηριστικά του προβλήματος και αναλύει εναλλακτικά σενάρια πολιτικής.
Διαχρονική ανασκόπηση
Ιστορικά, ο μέσος μισθός στο δημόσιο τομέα είναι πιο ψηλός από ότι στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας. Ωστόσο, η ποσοστιαία διαφορά μεταξύ των μισθών στους δύο τομείς παραμένει σταθερή (γύρω στο 40%-50%) από το 1991, με κάποια μικρή τάση μείωσης τα τελευταία χρόνια. Με άλλα λόγια, δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι ο ρυθμός αύξησης των μισθών στο δημόσιο ήταν ανέκαθεν, ή έχει γίνει πρόσφατα, υψηλότερος από ότι στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας.
Συνεπώς, το κρατικό μισθολόγιο είναι ένα χρόνιο πρόβλημα της οικονομίας του οποίου το σχετικό μέγεθος δεν αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια, παρά το ότι εντάθηκε η σημασία του λόγω της οικονομικής κρίσης. Αυτό φαίνεται από τη διαχρονική σταθερότητα των μισθών στο δημόσιο τομέα ως ποσοστό των κρατικών δαπανών και του ΑΕΠ. Επίσης, σταθερό είναι το ποσοστό των δημοσίων υπαλλήλων στο εργατικό δυναμικό.
Το παρόν σχόλιο δείχνει ότι δεν είναι μόνο το ύψος αλλά και η δομή του κρατικού μισθολογίου που δεν συνάδει με τα δεδομένα της οικονομίας. Οι ενδεικνυόμενες διορθώσεις συνεπάγονται μείωση των μισθών, που σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ποσοστιαία μεγαλύτερες για χαμηλόβαθμους παρά υψηλόβαθμους δημόσιους υπάλληλους. Αυτό, σε συνδυασμό με τη μεγάλη πολιτική δύναμη επαγγελματικών και άλλων κοινωνικών ομάδων δημιουργεί σοβαρά διλήμματα για την Κυπριακή κοινωνία.
Για πόσο χρόνο ακόμα μπορεί η οικονομία να λειτουργεί κάτω των δυνατοτήτων της προκειμένου να αποφευχθούν επώδυνες μεταρρυθμίσεις; Να ληφθούν μέτρα που είναι κοινωνικά άδικα αλλά αυξάνουν την παραγωγικότητα της οικονομίας και ενισχύουν τη μακροχρόνια δημοσιονομική σταθερότητα; Είναι η οικονομία σε θέση να αναλάβει ένα μεγάλο βραχυχρόνιο κόστος προσαρμογής χάριν ενός ακόμη μεγαλύτερου αλλά μακροχρόνιου οικονομικού οφέλους;
Η οικονομική κρίση έχει αναδείξει τα διαρθρωτικά προβλήματα της Κυπριακής οικονομίας και δημιουργεί δύσκολα διλήμματα για την πολιτεία.
* Το κρατικό μισθολόγιο μπορεί να μεταρρυθμιστεί στη βάση αρχών οικονομικής αποτελεσματικότητας για να αυξηθεί η παραγωγικότητα της δημόσιας υπηρεσίας και να αμβλυνθούν οι αρνητικές επιδράσεις του στην οικονομία. Αυτό θα βελτιώσει μακροχρόνια τη συνολική ευημερία της χώρας, όμως βραχυχρόνια θα έχει κόστος προσαρμογής, γιατί είναι λογικό οι μειώσεις μισθών να αντιμετωπίζονται εχθρικά από τους επηρεαζόμενους. Επίσης, προκαλούν έντονα αισθήματα αδικίας όταν πλήττουν άτομα με σχετικά χαμηλό εισόδημα και οδηγούν σε κοινωνική αναταραχή όταν απειλούν κεκτημένα παραδοσιακά ισχυρών επαγγελματικών και κοινωνικών ομάδων.
* Εναλλακτικά, το κρατικό μισθολόγιο μπορεί να παραμείνει ως έχει ή να αλλάζει βάσει του ‘κατά το δοκούν’ δίκαιο. Η δημόσια υπηρεσία θα συνεχίσει να είναι αναποτελεσματική, με ότι αυτό συνεπάγεται από τα λεχθέντα προηγουμένως. Η οικονομία θα υφίσταται το μακροχρόνιο κόστος ανισορροπίας, λειτουργώντας κάτω των δυνατοτήτων της και με συνεχώς λιγότερα αποθέματα να ξεπερνά κρίσεις, που ενδεχόμενα να οδηγήσει στην πλήρη κατάρρευση της. Όμως, με αυτή την μυωπική επιλογή αποφεύγεται το βραχυχρόνιο κόστος προσαρμογής στη μακροχρόνια ισορροπία ανάπτυξης.
(Περίληψη του άρθρου)
Το κρατικό μισθολόγιο έχει γίνει πρώτο θέμα στη δημόσια συζήτηση για εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών. Το παρόν Σχόλιο παρουσιάζει τις πραγματικές διαστάσεις και χαρακτηριστικά του προβλήματος και αναλύει εναλλακτικά σενάρια πολιτικής.
Διαχρονική ανασκόπηση
Ιστορικά, ο μέσος μισθός στο δημόσιο τομέα είναι πιο ψηλός από ότι στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας. Ωστόσο, η ποσοστιαία διαφορά μεταξύ των μισθών στους δύο τομείς παραμένει σταθερή (γύρω στο 40%-50%) από το 1991, με κάποια μικρή τάση μείωσης τα τελευταία χρόνια. Με άλλα λόγια, δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι ο ρυθμός αύξησης των μισθών στο δημόσιο ήταν ανέκαθεν, ή έχει γίνει πρόσφατα, υψηλότερος από ότι στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας.
Συνεπώς, το κρατικό μισθολόγιο είναι ένα χρόνιο πρόβλημα της οικονομίας του οποίου το σχετικό μέγεθος δεν αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια, παρά το ότι εντάθηκε η σημασία του λόγω της οικονομικής κρίσης. Αυτό φαίνεται από τη διαχρονική σταθερότητα των μισθών στο δημόσιο τομέα ως ποσοστό των κρατικών δαπανών και του ΑΕΠ. Επίσης, σταθερό είναι το ποσοστό των δημοσίων υπαλλήλων στο εργατικό δυναμικό.
Το παρόν σχόλιο δείχνει ότι δεν είναι μόνο το ύψος αλλά και η δομή του κρατικού μισθολογίου που δεν συνάδει με τα δεδομένα της οικονομίας. Οι ενδεικνυόμενες διορθώσεις συνεπάγονται μείωση των μισθών, που σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ποσοστιαία μεγαλύτερες για χαμηλόβαθμους παρά υψηλόβαθμους δημόσιους υπάλληλους. Αυτό, σε συνδυασμό με τη μεγάλη πολιτική δύναμη επαγγελματικών και άλλων κοινωνικών ομάδων δημιουργεί σοβαρά διλήμματα για την Κυπριακή κοινωνία.
Για πόσο χρόνο ακόμα μπορεί η οικονομία να λειτουργεί κάτω των δυνατοτήτων της προκειμένου να αποφευχθούν επώδυνες μεταρρυθμίσεις; Να ληφθούν μέτρα που είναι κοινωνικά άδικα αλλά αυξάνουν την παραγωγικότητα της οικονομίας και ενισχύουν τη μακροχρόνια δημοσιονομική σταθερότητα; Είναι η οικονομία σε θέση να αναλάβει ένα μεγάλο βραχυχρόνιο κόστος προσαρμογής χάριν ενός ακόμη μεγαλύτερου αλλά μακροχρόνιου οικονομικού οφέλους;
Η οικονομική κρίση έχει αναδείξει τα διαρθρωτικά προβλήματα της Κυπριακής οικονομίας και δημιουργεί δύσκολα διλήμματα για την πολιτεία.
* Το κρατικό μισθολόγιο μπορεί να μεταρρυθμιστεί στη βάση αρχών οικονομικής αποτελεσματικότητας για να αυξηθεί η παραγωγικότητα της δημόσιας υπηρεσίας και να αμβλυνθούν οι αρνητικές επιδράσεις του στην οικονομία. Αυτό θα βελτιώσει μακροχρόνια τη συνολική ευημερία της χώρας, όμως βραχυχρόνια θα έχει κόστος προσαρμογής, γιατί είναι λογικό οι μειώσεις μισθών να αντιμετωπίζονται εχθρικά από τους επηρεαζόμενους. Επίσης, προκαλούν έντονα αισθήματα αδικίας όταν πλήττουν άτομα με σχετικά χαμηλό εισόδημα και οδηγούν σε κοινωνική αναταραχή όταν απειλούν κεκτημένα παραδοσιακά ισχυρών επαγγελματικών και κοινωνικών ομάδων.
* Εναλλακτικά, το κρατικό μισθολόγιο μπορεί να παραμείνει ως έχει ή να αλλάζει βάσει του ‘κατά το δοκούν’ δίκαιο. Η δημόσια υπηρεσία θα συνεχίσει να είναι αναποτελεσματική, με ότι αυτό συνεπάγεται από τα λεχθέντα προηγουμένως. Η οικονομία θα υφίσταται το μακροχρόνιο κόστος ανισορροπίας, λειτουργώντας κάτω των δυνατοτήτων της και με συνεχώς λιγότερα αποθέματα να ξεπερνά κρίσεις, που ενδεχόμενα να οδηγήσει στην πλήρη κατάρρευση της. Όμως, με αυτή την μυωπική επιλογή αποφεύγεται το βραχυχρόνιο κόστος προσαρμογής στη μακροχρόνια ισορροπία ανάπτυξης.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire