Διαπραγμάτευση για εθνικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης

Αριστερά – Δεξιά

Η όποια ελπίδα να αποσαφηνιστούν οι κρίσιμες επιλογές στις 17 Ιουνίου δεν επιβεβαιώθηκε στις προγραμματικές εξαγγελίες Νέας Δημοκρατίας και ΣΥΡΙΖΑ. Σε κανονικούς καιρούς μπορεί ατεκμηρίωτες υποσχέσεις από κάθε πλευρά με αποκλεισμό του πολιτικού αντιπάλου να ήταν συνηθισμένα χαρακτηριστικά του δημοκρατικού παιχνιδιού στον ανταγωνισμό για την απόσπαση κυβερνητικής πλειοψηφίας. Ετσι τουλάχιστον συνέβαινε σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις από το 1974 και μετά, όσο αντιπαραγωγικό και αν προέκυπτε για τη διακυβέρνηση κατόπιν. Σήμερα μοιάζει επιπλέον να δικαιολογείται από τις αντίθετες ιδεολογικές αφετηρίες των δύο κομμάτων, πρώτων σε ψήφους στις 6 Μαΐου και ενισχυμένων έκτοτε σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Αλλά σε κανονικούς καιρούς επίσης κάποιο κόμμα αναδεικνυόταν νικητής των εκλογών, σχημάτιζε κυβέρνηση και είχε χρόνο στη διάθεσή του να προσαρμόσει τις εξαγγελίες του στις συνθήκες που αντιμετώπιζε, να σχεδιάσει τις πολιτικές που θα ακολουθούσε. (Αλλη συζήτηση πώς ανταποκρίθηκαν στη θεωρητική αυτή δυνατότητα οι μονοκομματικές κυβερνήσεις που εξελέγησαν αφότου μπήκε η χώρα στο ευρώ: το 2004, το 2007, το 2009.)

Μόνο που, προφανώς, οι καιροί που ζούμε κάθε άλλο παρά «κανονικοί» είναι: καιροί βαθύτατης κρίσης, οικονομικής και κοινωνικής, επιβίωσης για ολοένα περισσότερους∙ πολιτικής, με την εμπιστοσύνη στο υφιστάμενο πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς του να έχει εξανεμιστεί∙ ενδεχομένως και εθνικής, στον βαθμό που έχει τεθεί υπό αίρεση η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Μόνο του κανένα κόμμα δεν φαίνεται ότι θα σχηματίσει κυβέρνηση στις 18 Ιουνίου, θα χρειαστεί να συνεργαστεί και με άλλα. Αλλά το χρονικό περιθώριο για να ληφθούν οι πρώτες αναγκαίες αποφάσεις θα είναι τώρα μηδενικό. Το δείχνουν οι τεράστιες δυσκολίες του κράτους να πληρώσει για στοιχειώδεις ανάγκες, εντείνονται κάθε βδομάδα που περνάει. «Λεφτά δεν υπάρχουν». Και επειδή ήδη οι πρώτες αποφάσεις υποχρεωτικά θα είναι οδυνηρές (κι άλλο; - ναι, δυστυχώς…), δεν θα αρκεί μια ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να τις εξηγήσει, να τις θέσει σε εφαρμογή ενάντια σε όσους, εκτός κυβερνητικής ευθύνης, θα πρεσβεύουν τα αντίθετα και θα τις πολεμάνε. Σε τέτοιες συνθήκες κρίσης μόνο μια κυβέρνηση της ευρύτερης δυνατής ενότητας θα μπορούσε να ανοίξει διέξοδο. Γιατί λοιπόν, αντί να απευθυνθούν με ειλικρίνεια στην κοινωνία και να προετοιμάσουν την αναγκαία συνεννόηση μεταξύ τους, οι πολιτικές δυνάμεις του τόπου συμπεριφέρονται «λες και ήταν χτες»;

Και τα τέσσερα κόμματα που δηλώνουν ότι θέλουν να παραμείνει η Ελλάδα στο ευρώ όλη την έμφαση τη δίνουν στην αναδιαπραγμάτευση με την Ευρώπη. Φαντασιακά αντιδικούν για το ποιος και με ποιες θέσεις μπορεί καλύτερα να την πετύχει. Δεν είναι μόνον ο ΣΥΡΙΖΑ που, αν επιχειρούσε να ακυρώσει το Μνημόνιο όπως επαγγέλλεται, θα οδηγούσε στην άμεση διακοπή της εξωτερικής χρηματοδότησης της χώρας. Εξίσου εκτός πραγματικότητας είναι οι 18 στόχοι της Νέας Δημοκρατίας για αποκατάσταση περικομμένων μισθών, συντάξεων, επιδομάτων, ταυτόχρονη μείωση των φόρων. Από κοντά το ΠΑΣΟΚ μιλά πλέον σαν να έχει παραγράψει την εμπειρία από τη σκληρή διαπραγμάτευση και τα αποτελέσματα της κυβέρνησης Παπαδήμου, η ΔΗΜΑΡ με συνέπεια εμμένει στην αντίθεσή της σε κεντρικά στοιχεία του Μνημονίου. Μετεκλογικά, λοιπόν, είτε θα παραδεχθούν ότι εφικτά είναι πολύ λιγότερα από όσα έταζαν, είτε θα σπρώξουν τη χώρα σε μιαν ολέθρια ρήξη.

Αλλά για την επιβαλλόμενη σε κάθε περίπτωση διαπραγμάτευση στο εσωτερικό της χώρας λέξη δεν λένε τα κόμματα: Με δραστικά μειωμένο το εθνικό εισόδημα, βαθιά ύφεση στην οικονομία, τεράστια ανεργία, άδεια κρατικά ταμεία, χωρίς δυνατότητα πρόσθετου δανεισμού πέρα από τη σύμβαση με ΕΕ - ΔΝΤ, πώς θα κατανεμηθούν οι περιορισμένοι διαθέσιμοι πόροι ώστε, πρώτον, να καλύπτονται βασικές κοινωνικές ανάγκες και, δεύτερον, κάθε παραγωγική δυνατότητα να στηρίζεται, να επεκτείνεται, να δημιουργεί εισοδήματα και απασχόληση; Πώς θα ανασυγκροτηθεί η Δημόσια Διοίκηση για να υπηρετήσει τέτοιους σκοπούς; Πώς θα ανταποκριθούν θιγόμενα οργανωμένα κοινωνικά συμφέροντα; Συνθήκες τόσο βαθιάς κρίσης είναι συνθήκες έκτακτης ανάγκης, η αντιμετώπισή τους απαιτεί εθνικό σχέδιο ευρείας αποδοχής. Για να συμφωνηθεί χρειάζεται πολιτική διαπραγμάτευση.

Μην υποθέσει κανείς ότι στο όνομα της εθνικής ανάγκης οι διαφορές Αριστεράς και Δεξιάς θα εξαλείφονταν. Αντίθετα, αμέτοχη έως τώρα σε κυβερνητικές ευθύνες, στις εξουσίες που έφεραν ώς εδώ τη χώρα, η Αριστερά χρειάζεται να είναι παρούσα για την εμμονή της στη διαφύλαξη των δημοσίων αγαθών, στην εργασία ως πηγή του πλούτου, στην ισότητα των δικαιωμάτων, στην αλληλεγγύη, στην προστασία των αδυνάτων, για τη δυνατότητα που έχει να κινητοποιεί τον κόσμο. Οποια κι αν είναι τα εκλογικά ποσοστά, μόνη της, προσηλωμένη σε μαξιμαλιστικούς στόχους, δεν θα τα κατάφερνε. Ούτε χωρίς αυτήν άλλωστε τα έμπειρα, αλλά τόσο φθαρμένα παραδοσιακά κυβερνητικά κόμματα. Ενώ η καταστροφή είναι επί θύραις, διαμηνύει καθημερινά η διεθνής ειδησεογραφία…