Αν οι νεκροί μιλούσαν...

ΕΦΗΜΕΡΑ

Είμαστε για φτύσιμο

Της Χρυστάλλας Χατζηδημητρίου

«Αν είναι για τα λεφτά που μαλώνουν, δώστε μου τα κόκαλα του αδελφού μου και πληρώνω εγώ για το DΝΑ, ανέγραφε το πανό που κρατούσε ο Τάκης Τόουλος», αδελφός αγνοουμένου έξω από τη Βουλή προχθές όταν συζητείτο το θέμα των ταυτοποιήσεων των οστών των αγνοουμένων.
Ο αδελφός του Τάκη Τόολου, Γιώργος, σκοτώθηκε στον Άγιο Παύλο της Λαπήθου και τάφηκε από άλλους στρατιώτες. Η οικογένειά του ήξερε ότι έπεσε μαχόμενος και όταν άνοιξαν τα οδοφράγματα, ο αδελφός του άρχισε προσπάθειες να βρει τον τάφο με τη βοήθεια αντρών που ήταν μαζί με τον Γιώργο και είχαν συμβάλει στην ταφή του. Μετά από πολλές προσπάθειες τον βρήκαν και τα οστά κατέληξαν για ταυτοποίηση. Παρόλο που είναι σχεδόν βέβαιο σε ποιον ανήκουν, αφού ο τάφος δεν ήταν ομαδικός, δεν μπορούν να δοθούν στους οικείους του για ταφή μέχρι να επιβεβαιωθεί η ταυτότητα. Κι όπως είναι γνωστό, δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν γιατί οι υπεύθυνοι τσακώνονται εδώ και πολύ καιρό για λόγους που κανείς δεν αντιλαμβάνεται αφού κανείς δεν μιλά καθαρά και να εξηγήσει με απλά λόγια πού είναι η διαφορά των εμπλεκομένων και γιατί τελικά οι ταυτοποιήσεις πρέπει να γίνουν από ξένους. Που ας γίνουν, αφού είμαστε ανίκανοι να διαχειριστούμε ακόμα και τα οστά των νεκρών μας. Αφού δεν μπορούμε να μπούμε στη θέση των συγγενών. Αφού δεν μπορούμε να σεβαστούμε ούτε τον πόνο τους ούτε τη θυσία τόσων ανθρώπων.
Στήσαμε, πάνω από τα μικρά κασόνια όπου βρίσκονται οστά εκατοντάδων ανθρώπων οι οποίοι σκοτώθηκαν πριν 38 χρόνια για να υπερασπιστούν την πατρίδα τους και για μπορούμε σήμερα να είμαστε ζωντανοί, έναν παράλογο χορό φιλοδοξιών, που αν μπορούσαν να σηκωθούν οι νεκροί, θα μας έφτυναν.
Για χρόνια μαυροφορεμένες γυναίκες με τις φωτογραφίες των δικών τους γυρνούσαν απ’ εδώ κι απ’ εκεί ζητώντας μια απάντηση. Κι όταν βρέθηκε η απάντηση, τη φυλάξαμε σε κασόνια και αρχίσαμε τους καβγάδες, με τις μανάδες να πεθαίνουν χωρίς να θάψουν τα οστά των παιδιών τους. Και δεν ντρεπόμαστε. Όσοι μπορούμε ακόμα να ντραπούμε, νιώθουμε απέραντη θλίψη και ακόμα μεγαλύτερο θυμό. Για την κατάντια μας.