Πώς οι ΗΠΑ «την πάτησαν» με την Αίγυπτο
Η εξέγερση στην Αίγυπτο έφερε στην επιφάνεια κάποιες αλήθειες τις οποίες άλλοι δεν έβλεπαν και άλλοι δεν ήθελαν να αναγνωρίσουν. Πρώτη και σημαντικότερη είναι ότι η υπερδύναμη Αμερική δεν είναι τόσο δυνατή που να επιβάλλει τις επιθυμίες της, όπως γινόταν στο παρελθόν. Ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα ζήτησε από τον Χόσνι Μουμπάρακ να παραιτηθεί «το ταχύτερο», ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ρόμπερτ Γκιμπς τρεις ημέρες αργότερα τόνισε ότι «όταν λέμε το ταχύτερο, εννοούμε χθες», αλλά είκοσι ημέρες αργότερα ο Μουμπάρακ αγνοεί τα (άκαπνα) τελεσίγραφα της Ουάσιγκτον και ετοιμάζει τη διάδοχη κατάσταση στα μέτρα του με βοηθό τον στρατηγό Ομάρ Σουλεϊμάν _ τον άνθρωπο που «εμπιστεύεται» το Ισραήλ και «εκτιμά την επί 22 έτη συνεργασία του» το Πεντάγωνο και η CIA. Η απογοήτευση των Αμερικανών για την... αφλογιστία της παρέμβασης της χώρας τους στη δημοκρατική έκρηξη της Αιγύπτου αποτυπώνεται στην τελευταία δημοσκόπηση του Κέντρου Pew. Ενώ το 53,4% πιστεύει ότι ο Ομπάμα καλώς χειρίστηκε την υπόθεση, το 81,4% εκφράζει απογοήτευση επειδή η αμερικανική «προσπάθεια» απέτυχε.
Η δεύτερη αλήθεια είναι ότι οι περιβόητες υπηρεσίες Πληροφοριών της Αμερικής και του Ισραήλ έπεσαν από τα σύννεφα με τα δραματικά γεγονότα του Καΐρου και της Τυνησίας. Δεν είχαν αντιληφθεί τίποτε. Κατά ομολογία αξιωματούχου της CIA, «πάντοτε αναμέναμε αντικαθεστωτικές διαμαρτυρίες (στην Αίγυπτο), όχι όμως των διαστάσεων και του χαρακτήρα» που αυτές έλαβαν. Στην Ιερουσαλήμ ο υπουργός Αμυνας Εχούντ Μπάρακ _ ο οποίος έφθασε χθες στην Ουάσιγκτον _ διέταξε «να εξεταστεί σε βάθος (...) η κατάρρευση του καθεστώτος Μουμπάρακ», έγραψε την Τετάρτη η ισραηλινή «Haaretz». Η δικαιολογία που δίνει η CIA είναι συζητήσιμη: όλη η προσοχή των πρακτόρων της περίπου τα τελευταία δέκα χρόνια ήταν στραμμένη στην αναζήτηση των τρομοκρατών και των συνεργατών τους, την οποία έκαναν με την «όχι πάντοτε εύκολη συνεργασία» των εθνικών υπηρεσιών Πληροφοριών και Ασφάλειας.
Δεν είναι μικρότερης σημασίας μια άλλη αποκάλυψη. Οτι συνδεδεμένα κατά κάποιον τρόπο με το καθεστώς Μουμπάρακ έχουν μεγάλα συμφέροντα στην αραβόφωνη Μέση Ανατολή όχι μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη _ της Ελλάδας περιλαμβανομένης _ αλλά και η Κίνα και η Ρωσία. Αν το Ισραήλ είδε να χάνεται ο μοναδικός πυλώνας ασφαλείας που διαθέτει στον ισλαμικό κόσμο και κινητοποιείται για να διατηρηθεί ό,τι είναι δυνατόν, αν τα κράτη της ΕΕ ανησυχούν για την τύχη των επενδύσεών τους στην Αίγυπτο _ της τάξεως των 13 δισ. ευρώ, κατά το «Spiegel» _ σε περίπτωση που η «μετά Μουμπάρακ» εποχή θελήσει να αναθεωρήσει τα σχετικά συμβόλαια και συμβάσεις, για τα εμιράτα και τα βασίλεια της περιοχής το τέλος της «εποχής Μουμπάρακ» φέρνει εγγύτερα και το τέλος των πατρογονικών αυταρχικών εξουσιών της περιοχής.
Αθόρυβα, αλλά όχι τόσο που να μη γίνει αντιληπτό, η κυβέρνηση Κάμερον της Βρετανίας ζήτησε από τη Χίλαρι Κλίντον να αποφευχθούν «βιαστικές και πολιτικώς αψυχολόγητες» ενέργειες στην Αίγυπτο. Οι Νικολά Σαρκοζί και Ανγκελα Μέρκελ στο περιθώριο της συνάντησής τους την περασμένη εβδομάδα στη Βαρσοβία με τον πολωνό πρόεδρο Μπρόνισλαβ Κομορόφσκι απασχολήθηκαν και με τις εξελίξεις στην Αίγυπτο και έμειναν σύμφωνοι ότι «επιβάλλεται να επιδειχθεί αποφασιστικότητα, αλλά και προσοχή στους χειρισμούς (...) ώστε ομαλά να εξελιχθεί η διαδοχή» του Μουμπάρακ. Ας προστεθεί και η αφελής _ στην καλύτερη περίπτωση _ δήλωση του προέδρου της ΕΕ Χέρμαν βαν Ρομπάι τις πρώτες ημέρες της εξέγερσης του Καΐρου ότι πρόκειται για «γνωστού τύπου» φοιτητική διαμαρτυρία, η οποία δεν θα έχει συνέχεια. Ηταν ακριβώς αυτή η απαξιωτική για την αιγυπτιακή εξέγερση άποψη της Ευρώπης που οδήγησε την υπουργό Εξωτερικών της Αμερικής να ανατρέψει, ουσιαστικά, την τακτική που χάραξε αρχικά ο πρόεδρος Ομπάμα και να δηλώσει ότι η απομάκρυνση του Μουμπάρακ «μπορεί να καθυστερήσει».
Πολύ πιο ουσιαστική πίεση στην Ουάσιγκτον όμως άσκησαν και συνεχίζουν να ασκούν οι εμίρηδες και οι βασιλείς της περιοχής. Η θεωρία του ντόμινο είναι πραγματικότητα στη γειτονιά τους και καθώς η εξουσία τους στηρίζεται όχι στον λαό τους αλλά στα αμερικανικά συμφέροντα έσπευσαν για βοήθεια στον Λευκό Οίκο, στο Κογκρέσο, στο Πεντάγωνο και στη Γουόλ Στριτ. «Κατακλυσμό» αράβων αξιωματούχων στην Ουάσιγκτον διαπίστωσε η «Washington Post», επί 12 ώρες απασχολήθηκε το τμήμα Μέσης Ανατολής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ την περασμένη Τρίτη με «τηλεφωνήματα από φιλικές αραβικές πρωτεύουσες», οι οποίες ζητούσαν επίμονα την «επέμβαση» (intervention) της Ουάσιγκτον για μια «ομαλή μετάβαση σε νέο κυβερνητικό σχήμα», δηλαδή φιλική τους, αποκαλύπτει η «Wall Street Journal».
Δεν πρόκειται όμως μόνο για εκκλήσεις. Υπάρχει και απειλή, όπως διαπιστώνουν πηγές στο Κογκρέσο. Κάποιοι εμίρηδες «επεσήμαναν» σε επιχειρηματικούς κύκλους της Αμερικής ότι η ανατροπή του καθεστώτος Μουμπάρακ ίσως φέρει στην εξουσία όχι μόνο στην Αίγυπτο αλλά και στα κράτη της περιοχής δυνάμεις με τις οποίες μπορεί να συνεργαστούν, ενώ αυτό θα είναι «ιδιαίτερα δύσκολο» για τα αμερικανικά συμφέροντα. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που αποκάλυψε στέλεχος του γραφείου του γερουσιαστή Τζον Κέρι. Ενας άραβας αξιωματούχος παρομοίασε την εξέγερση με τρένο στο οποίο επιβαίνουν φοιτητές και μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων. «Οι φοιτητές κάποια στιγμή θα κατεβούν από το τρένο και θα επιστρέψουν στα πανεπιστήμιά τους. Εκείνοι που ασχολούνται με τα δικαιώματα θα τους ακολουθήσουν για να συνεχίσουν την προπαγάνδα τους. Και τελικά ποιοι θα μείνουν στο τρένο; Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι και οι ισλαμιστές». Και ο Αραβας ολοκλήρωσε με το σαφές μήνυμα: «Και οι Αδελφοί, και οι άλλοι είναι μουσουλμάνοι και Αραβες».
Είναι αποκαλυπτική και έχει ενδιαφέρον επίσης η αμηχανία και ο αρκετά εμφανής φόβος της Ρωσίας και της Κίνας μήπως το ντόμινο φθάσει και στις χώρες τους. Η ελεγχόμενη και η μη ελεγχόμενη ειδησεογραφία της Μόσχας και του Πεκίνου ασχολείται περισσότερο με το πώς πέρασαν την (κινεζική) Πρωτοχρονιά τους οι κινέζοι εργαζόμενοι, είτε με τον λόγο του προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεφ την Ημέρα των Επιστημόνων της Ρωσίας παρά με τα όσα συμβαίνουν στην πλατεία Ταχρίρ. Εμφαση δίδεται στις δυσκολίες και στα προβλήματα που έχει δημιουργήσει στον πληθυσμό του Καΐρου η κατάληψη του κέντρου της πόλης από σπουδαστές και άλλους νέους και αποφεύγεται η γενίκευση κάθε αναφοράς στο πρόσωπο του Μουμπάρακ.
Η δεύτερη αλήθεια είναι ότι οι περιβόητες υπηρεσίες Πληροφοριών της Αμερικής και του Ισραήλ έπεσαν από τα σύννεφα με τα δραματικά γεγονότα του Καΐρου και της Τυνησίας. Δεν είχαν αντιληφθεί τίποτε. Κατά ομολογία αξιωματούχου της CIA, «πάντοτε αναμέναμε αντικαθεστωτικές διαμαρτυρίες (στην Αίγυπτο), όχι όμως των διαστάσεων και του χαρακτήρα» που αυτές έλαβαν. Στην Ιερουσαλήμ ο υπουργός Αμυνας Εχούντ Μπάρακ _ ο οποίος έφθασε χθες στην Ουάσιγκτον _ διέταξε «να εξεταστεί σε βάθος (...) η κατάρρευση του καθεστώτος Μουμπάρακ», έγραψε την Τετάρτη η ισραηλινή «Haaretz». Η δικαιολογία που δίνει η CIA είναι συζητήσιμη: όλη η προσοχή των πρακτόρων της περίπου τα τελευταία δέκα χρόνια ήταν στραμμένη στην αναζήτηση των τρομοκρατών και των συνεργατών τους, την οποία έκαναν με την «όχι πάντοτε εύκολη συνεργασία» των εθνικών υπηρεσιών Πληροφοριών και Ασφάλειας.
Δεν είναι μικρότερης σημασίας μια άλλη αποκάλυψη. Οτι συνδεδεμένα κατά κάποιον τρόπο με το καθεστώς Μουμπάρακ έχουν μεγάλα συμφέροντα στην αραβόφωνη Μέση Ανατολή όχι μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη _ της Ελλάδας περιλαμβανομένης _ αλλά και η Κίνα και η Ρωσία. Αν το Ισραήλ είδε να χάνεται ο μοναδικός πυλώνας ασφαλείας που διαθέτει στον ισλαμικό κόσμο και κινητοποιείται για να διατηρηθεί ό,τι είναι δυνατόν, αν τα κράτη της ΕΕ ανησυχούν για την τύχη των επενδύσεών τους στην Αίγυπτο _ της τάξεως των 13 δισ. ευρώ, κατά το «Spiegel» _ σε περίπτωση που η «μετά Μουμπάρακ» εποχή θελήσει να αναθεωρήσει τα σχετικά συμβόλαια και συμβάσεις, για τα εμιράτα και τα βασίλεια της περιοχής το τέλος της «εποχής Μουμπάρακ» φέρνει εγγύτερα και το τέλος των πατρογονικών αυταρχικών εξουσιών της περιοχής.
Αθόρυβα, αλλά όχι τόσο που να μη γίνει αντιληπτό, η κυβέρνηση Κάμερον της Βρετανίας ζήτησε από τη Χίλαρι Κλίντον να αποφευχθούν «βιαστικές και πολιτικώς αψυχολόγητες» ενέργειες στην Αίγυπτο. Οι Νικολά Σαρκοζί και Ανγκελα Μέρκελ στο περιθώριο της συνάντησής τους την περασμένη εβδομάδα στη Βαρσοβία με τον πολωνό πρόεδρο Μπρόνισλαβ Κομορόφσκι απασχολήθηκαν και με τις εξελίξεις στην Αίγυπτο και έμειναν σύμφωνοι ότι «επιβάλλεται να επιδειχθεί αποφασιστικότητα, αλλά και προσοχή στους χειρισμούς (...) ώστε ομαλά να εξελιχθεί η διαδοχή» του Μουμπάρακ. Ας προστεθεί και η αφελής _ στην καλύτερη περίπτωση _ δήλωση του προέδρου της ΕΕ Χέρμαν βαν Ρομπάι τις πρώτες ημέρες της εξέγερσης του Καΐρου ότι πρόκειται για «γνωστού τύπου» φοιτητική διαμαρτυρία, η οποία δεν θα έχει συνέχεια. Ηταν ακριβώς αυτή η απαξιωτική για την αιγυπτιακή εξέγερση άποψη της Ευρώπης που οδήγησε την υπουργό Εξωτερικών της Αμερικής να ανατρέψει, ουσιαστικά, την τακτική που χάραξε αρχικά ο πρόεδρος Ομπάμα και να δηλώσει ότι η απομάκρυνση του Μουμπάρακ «μπορεί να καθυστερήσει».
Πολύ πιο ουσιαστική πίεση στην Ουάσιγκτον όμως άσκησαν και συνεχίζουν να ασκούν οι εμίρηδες και οι βασιλείς της περιοχής. Η θεωρία του ντόμινο είναι πραγματικότητα στη γειτονιά τους και καθώς η εξουσία τους στηρίζεται όχι στον λαό τους αλλά στα αμερικανικά συμφέροντα έσπευσαν για βοήθεια στον Λευκό Οίκο, στο Κογκρέσο, στο Πεντάγωνο και στη Γουόλ Στριτ. «Κατακλυσμό» αράβων αξιωματούχων στην Ουάσιγκτον διαπίστωσε η «Washington Post», επί 12 ώρες απασχολήθηκε το τμήμα Μέσης Ανατολής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ την περασμένη Τρίτη με «τηλεφωνήματα από φιλικές αραβικές πρωτεύουσες», οι οποίες ζητούσαν επίμονα την «επέμβαση» (intervention) της Ουάσιγκτον για μια «ομαλή μετάβαση σε νέο κυβερνητικό σχήμα», δηλαδή φιλική τους, αποκαλύπτει η «Wall Street Journal».
Δεν πρόκειται όμως μόνο για εκκλήσεις. Υπάρχει και απειλή, όπως διαπιστώνουν πηγές στο Κογκρέσο. Κάποιοι εμίρηδες «επεσήμαναν» σε επιχειρηματικούς κύκλους της Αμερικής ότι η ανατροπή του καθεστώτος Μουμπάρακ ίσως φέρει στην εξουσία όχι μόνο στην Αίγυπτο αλλά και στα κράτη της περιοχής δυνάμεις με τις οποίες μπορεί να συνεργαστούν, ενώ αυτό θα είναι «ιδιαίτερα δύσκολο» για τα αμερικανικά συμφέροντα. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που αποκάλυψε στέλεχος του γραφείου του γερουσιαστή Τζον Κέρι. Ενας άραβας αξιωματούχος παρομοίασε την εξέγερση με τρένο στο οποίο επιβαίνουν φοιτητές και μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων. «Οι φοιτητές κάποια στιγμή θα κατεβούν από το τρένο και θα επιστρέψουν στα πανεπιστήμιά τους. Εκείνοι που ασχολούνται με τα δικαιώματα θα τους ακολουθήσουν για να συνεχίσουν την προπαγάνδα τους. Και τελικά ποιοι θα μείνουν στο τρένο; Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι και οι ισλαμιστές». Και ο Αραβας ολοκλήρωσε με το σαφές μήνυμα: «Και οι Αδελφοί, και οι άλλοι είναι μουσουλμάνοι και Αραβες».
Είναι αποκαλυπτική και έχει ενδιαφέρον επίσης η αμηχανία και ο αρκετά εμφανής φόβος της Ρωσίας και της Κίνας μήπως το ντόμινο φθάσει και στις χώρες τους. Η ελεγχόμενη και η μη ελεγχόμενη ειδησεογραφία της Μόσχας και του Πεκίνου ασχολείται περισσότερο με το πώς πέρασαν την (κινεζική) Πρωτοχρονιά τους οι κινέζοι εργαζόμενοι, είτε με τον λόγο του προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεφ την Ημέρα των Επιστημόνων της Ρωσίας παρά με τα όσα συμβαίνουν στην πλατεία Ταχρίρ. Εμφαση δίδεται στις δυσκολίες και στα προβλήματα που έχει δημιουργήσει στον πληθυσμό του Καΐρου η κατάληψη του κέντρου της πόλης από σπουδαστές και άλλους νέους και αποφεύγεται η γενίκευση κάθε αναφοράς στο πρόσωπο του Μουμπάρακ.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire