«Η άκρα Δεξιά έχει μείνει έξω από την πορτογαλική Βουλή, διότι θυμόμαστε τι τραβήξαμε στη διάρκεια της 35χρονης δικτατορίας του Σαλαζάρ».

 

Ο μεγάλος πορτογάλος συγγραφέας Αντόνιο Λομπο Αντούνες

Της Μικέλας Χαρτουλάρη

^«Η άκρα Δεξιά έχει μείνει έξω από την πορτογαλική Βουλή, διότι θυμόμαστε τι τραβήξαμε στη διάρκεια της 35χρονης δικτατορίας του Σαλαζάρ. Είναι ρατσιστικό κίνημα και δεν έχει καμία σχέση με την άκρα Αριστερά που, αυτή, εκπροσωπείται».

Ο Αντόνιο Λόμπο Αντούνες σε κοιτάζει με μελαγχολικά γαλανά μάτια κι ένα χαμόγελο που δαγκώνει, έτσι που αισθάνεσαι να παλεύουν μέσα του ο ναρκισσισμός του καταξιωμένου διανοουμένου, ο πραγματισμός ενός γιατρού των ψυχών και η μαχητικότητα ενός ανήσυχου αντικομφορμιστή που έχει εμπειρία άγριων καταστάσεων. Είναι ο συγγραφέας που σκάλισε το ένοχο παρελθόν της Πορτογαλίας, το «Βιετνάμ» της, όταν, λίγο καιρό μετά την Επανάσταση των Γαρυφάλλων (1974), όλοι το απωθούσαν.
Εβδομήντα χρονών πλέον, εκφράζει σήμερα την εθνική συνείδηση του τόπου του. Και είναι πολλοί οι ειδικοί που πιστεύουν πως αυτός και όχι ο κατά δύο δεκαετίες μεγαλύτερός του Ζοζέ Σαραμάγκου (1922-2010) θα έπρεπε να είχε τιμηθεί με το Νομπέλ Λογοτεχνίας. Καθισμένος τώρα με ένα τσιγάρο καρφωμένο στο χέρι του σε ένα διαμέρισμα-βιβλιοθήκη, μας υποδέχεται με τον Ανταίο Χρυσοστομίδη και το συνεργείο της εκπομπής «Οι κεραίες της εποχής μας» ως αδελφούς εν κρίσει, αλλά όχι μόνο.

«Δεν αποδέχομαι τη λογική της "μικρής χώρας"», μας τόνισε. «Ελλάδα και Πορτογαλία μπορεί να είμαστε εξιλαστήρια θύματα, αλλά οι πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες δεν φοβούνται τίποτα όσο εμάς. Αποδιοργανώνονται όταν μας βλέπουν να αυτοσχεδιάζουμε, μας θεωρούν απρόβλεπτους και παράτολμους, δεν καταλαβαίνουν τη λογική των αδυνάτων. Μου το έλεγε και ο αμερικανός στοχαστής Τζορτζ Στάινερ: "Εσείς της Νότιας Ευρώπης δεν έχετε συνείδηση πόσο ισχυροί είστε, κι ας μην έχετε χρήματα!"».

Ο Αντούνες σημαδεύτηκε καθοριστικά από τη θητεία του στην Ανγκόλα, όταν στα τέλη του '60 έζησε την ωμότητα του πολέμου στις αφρικανικές αποικίες της Πορτογαλίας που διεκδικούσαν την ανεξαρτησία τους. Είδε ότι η ευγενής υπόθεση των μεγάλων ανακαλύψεων εκφυλίστηκε σε μια απάτη. Κατάλαβε ότι η αστική τάξη, η Καθολική Εκκλησία και η δικτατορική κυβέρνηση επιζητούσαν τον πόλεμο, «επειδή είχαν πολλά συμφέροντα». Γνώρισε τις φρικαλεότητες του αποικιακού καθεστώτος αλλά και το δράμα της μεσαίας τάξης των αποίκων που ήταν ανεπιθύμητοι στη μητέρα-πατρίδα όταν αργότερα αυτή αγκάλιασε τη σοσιαλιστική ουτοπία. Βίωσε την ηθική δειλία όσων είχαν ανεχθεί την αυταρχική εξουσία, και από το 1979, ενόσω εργαζόταν ως κλινικός ψυχίατρος, έγραψε 22 βιβλία ανατέμνοντας την παθογένεια της χώρας του που δεν κατάφερε να συμφιλιώσει το παρελθόν με το παρόν της.

Πάντα σε εγρήγορση, αποφάσισε πρόσφατα στο τακτικό χρονογράφημά του στο περιοδικό «Visao» να ειρωνευτεί όσους συμπατριώτες του δυσανασχετούν (όπως και πολλοί δικοί μας) με το κύμα διαμαρτυρίας ενάντια στο κατεστημένο σύστημα διαχείρισης της κρίσης. «Επιτέλους, ας έχετε μια αίσθηση της πραγματικότητας! Πείτε ένα "ευχαριστώ" για τη σούπα και το φρουτάκι που έχετε να φάτε για βραδινό. Μιλάτε για κρίση, αλλά οι πρωταγωνίστριες στα τηλεοπτικά σίριαλ εξακολουθούν να μεγαλώνουν το στήθος τους. Δεν τρώτε κρέας, αλλά μπορείτε να φάτε χείλη με λίπος μπριζόλας που μεταμορφώνουν τα πρόσωπα των γυναικών σε αποκριάτικες μάσκες. Και συνεχίζετε να παραπονιέστε ξεδιάντροπα, όλο πικέτες, πορείες και κραυγές. Ειλικρινά, ας είμαστε δίκαιοι, τι άλλο μπορούμε να προσδοκούμε; Ολα τα υπόλοιπα είναι ασήμαντα: η ανεργία, οι τιμές στα ύψη, να μην έχεις να πληρώσεις τον γιατρό και το φαρμακείο. Πώς γίνεται να υπάρχει ακόμη κόσμος που έχει το θράσος να διαμαρτύρεται!» (αποσπ. από το «Γενναίο έθνος αθάνατο» μτφ. Α. Ψυλλιά). «Δυστυχώς», μου έλεγε αργότερα, «τον σημερινό κόσμο τον κυβερνά το χρήμα και όχι οι ιδεολογίες. Παρ' όλ' αυτά, ακόμη και μια δεξιά διακυβέρνηση οφείλει να σέβεται την κοινωνική δικαιοσύνη. Οσο για μένα, παρά τις διαψεύσεις, εξακολουθώ να πιστεύω στις ιδέες της Αριστεράς».

Πηγή: www.tanea.gr

Δημοσιεύτηκε στις 16/06/2012