Στρατηγός Μακρυγιάννης

Ενα γνήσιο αλλά πρωτόγονο πολιτικό ον

Ο Ιωάννης Τριανταφυλλοδημήτρης, που πήρε από τους συναγωνιστές του το παρατσούκλι Μακρυγιάννης (1797-1864) επειδή ήταν πολύ ψηλός, υπήρξε ένα γνήσιο αλλά πρωτόγονο πολιτικό ζώο, που κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα - από τότε που ανακαλύφθηκαν (1900) τα «Απομνημονεύματά» του για το '21 και τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια - αναδείχθηκε ως ο πλέον αυθεντικός εκφραστής της «ελληνικότητας» και αξιοποιήθηκε ιδεολογικά από όλες τις παρατάξεις. Η ογκώδης βιογραφία του που κυκλοφορεί σήμερα είναι η πρώτη που τον προσεγγίζει, όχι ιδεολογικά, αλλά επιστημονικά μέσα από το σύνολο των κειμένων που άφησε πίσω του. Και αναδεικνύει μια προσωπικότητα απίστευτης πολυπλοκότητας, πολύ πιο ενδιαφέρουσα και τρομερή από τη στερεότυπη που γνωρίζαμε. Εμπορος και τοκογλύφος στην Αρτα, ο οποίος επένδυσε το μέλλον του και τα μετρητά του στον Αγώνα και διακρίθηκε στους εμφυλίους ως πολεμιστής της Διοίκησης, ξεκινώντας με τους Κολοκοτρωναίους αλλά καταλήγοντας ενάντιός τους, πήρε μέρος στο κίνημα που επέβαλε το Σύνταγμα στον Οθωνα όμως δεν υπήρξε ποτέ εκπρόσωπος του δημοκρατικού πνεύματος αλλά του αντιδραστικού. Μέσα από την πολύ ζωντανή και γλαφυρή αφήγηση του Θεοτοκά (καθηγητή ιστορικής και θεωρητικής κοινωνιολογίας στο Πάντειο), προκύπτει ανάγλυφα ένας άνθρωπος του παλιού κόσμου, με προεπαναστατική νοοτροπία, αλλά και με απίστευτη δυνατότητα προσαρμογής στα καινούργια πράγματα που έφερε η Επανάσταση. Ενας άνθρωπος με επίγνωση των συσχετισμών, ο οποίος εντέλει συμμετείχε με πάθος στην καταστροφή του δικού του κόσμου αλλά δεν άντεξε την τροπή που πήρε ο καινούργιος. Ο συγγραφέας συνθέτει το πορτρέτο του παίρνοντας υπόψη του όχι μόνο τα «'στορικά» κείμενά του - «Απομνημονεύματα» (1850), «Οράματα και θάματα»  (1851-52) - αλλά και την αρθρογραφία του, τα διοικητικά του έγγραφα και τα µίνι (αυτο)βιογραφικά του.


Νίκος Θεοτοκάς
Ο βίος του Στρατηγού Μακρυγιάννη
Απομνημόνευμα και Ιστορία
Βιβλιόραμα